We moeten oppassen vanuit trends te redeneren!

donderdag 22 december 2016 Maurits van den Toorn 178x gelezen

Pieter Arends en Jos Kalfsbeek zijn adviseurs mobiliteit bij de adviesgroep Mobiliteit en Infrastructuur van Twynstra Gudde. Met ongeveer vijftig collega’s werken zij dagelijks in de wereld van mobiliteit, die zij benaderen op het raakvlak van inhoud en organisatie vanuit invalshoeken als PPS, risicomanagement, strategisch omgevingsmanagement en beleidsplanning.

Jos Kalfsbeek

Jos Kalfsbeek

Pieter Arends

Pieter Arends

Backcasting

Op de vraag naar trends reageert Pieter Arends. ‘Laat ik eens een knuppel in het hoenderhok gooien: we moeten oppassen vanuit trends te redeneren, want dan krijgen we alleen maar meer van wat we nu al zien. De mobiliteitswereld is de afgelopen dertig, veertig jaar in de basis niet zoveel veranderd. Wij denken dat je nu juist moet anticiperen op de grotere veranderingen die op ons afkomen, zodat je door middel van backcasting kunt terugkijken naar het heden.’

 

‘Durf eens de hoeken van het speelveld op te zoeken. Er komen zoveel dingen op ons af, de nieuwe economie, big data, de energietransitie. Als je vanuit de huidige trends doordenkt kom je er niet,’ voegt Kalfsbeek eraan toe. ‘Er is een hele hype rond technologische innovaties. Zelfrijdende auto’s zitten momenteel op de top van de hype, terwijl ze nog een hele ontwikkeling nodig hebben. Maar gaan de ontwikkelingen inderdaad zo snel? Willen mensen inderdaad afstand doen van de eigen heilige koe? Durven ze de controle over te laten aan een zelfsturend voertuig? Is de wet- en regelgeving er klaar voor? We staan nog maar aan het begin, maar het is wel duidelijk dat de beweging is ingezet en dat er meer partijen op het mobiliteitsveld verschijnen. Wij zeggen daarom: bedenk scenario’s die futuristisch zijn. Het gaat er niet om dat die precies aangeven wat er gebeurt, maar om het signaleren wat er kan gebeuren, zodat je daarover kunt nadenken.’

 

Scenario’s

Binnen Twynstra Gudde zijn vier mobiliteitsscenario’s op basis van een aantal variabelen uitgewerkt. Belangrijke daarin is de ontwikkeling van de slimme auto. Die ontwikkeling is onomkeerbaar, maar wordt het een slim voertuig of gaan we naar echt autonoom rijden? Daarnaast speelt de energietransitie een hele belangrijke rol. Zero emissie lijkt nu ver weg, maar die kant gaat het wel op. Dat heeft veel impact op de leefbaarheid, in positieve zin, maar ook op de kosten voor mobiliteit. Energie wordt goedkoper doordat het met steeds goedkopere techniek wordt gewonnen. Dat betekent ook veel goedkopere mobiliteit, zeker als je uitgaat van het principe ‘van bezit naar gebruik’. Voertuigen worden dan veel meer ingezet dan de paar procent van de tijd dat een auto nu rijdt. Zowel door die efficiëntere inzet als door goedkopere energie kost mobiliteit dan veel minder dan nu. Dat kan een grote filedruk betekenen en levert vraagstukken op rond prijsbeleid.

 

De toekomstscenario’s hadden echt geholpen bij de Uber-discussie, vindt Kalfsbeek. ‘Elke overheid werd daardoor verrast, maar dat was niet gebeurd als eerder al was nagedacht over nieuwe mobiliteitsconcepten.’ Juist nu zijn er heel veel mobility as a service-ontwikkelingen te voorzien. Daar kun je je nu op voorbereiden en een vorm aan proberen te geven, zodat je een volgende keer niet zo reactief hoeft op te treden. Arends: ‘Misschien komt Google wel met een businessmodel waarin ze hun voertuigen heel goedkoop aanbieden omdat ze vooral geïnteresseerd zijn in de data die ze daarmee verwerven. Dat heeft grote gevolgen voor de mobiliteit en daar moet je je als overheid op voorbereiden.’

 

Oplossingen voor nu

Het schetsen van toekomstbeelden is niet de oplossing voor nu, met de toenemende fileproblematiek. Kalfsbeek: ‘Wij helpen onze klanten door vanuit meerdere scenario’s te backcasten zodat je kan nadenken over andersoortige of meer flexibele oplossingen. Zo hebben we een visie op fietsveiligheid ontwikkeld, waarbij redeneren vanuit de toekomst de opdrachtgever het inzicht gaf dat inperken door regelgeving niet werkt als je steeds meer verschillende mobiliteitsdiensten met

diversere voertuigen krijgt. Je moet daarop anticiperen, bijvoorbeeld met verschillende routes voor verschillende snelheden.’

Arends: ‘Daarnaast moet er een soort routekaart ontstaan om stappen te zetten naar de toekomstige mobiliteit. Veel partijen werken daar al aan, maar het blijkt heel lastig om te bepalen wat je nu al kan of moet doen. We hebben ervaring in Amsterdam, waar allerlei proeven worden gedaan met wisselende resultaten. We leren ervan en vaak kunnen componenten uit die proeven verder worden doorontwikkeld. Soms kunnen succesvolle diensten commercieel worden vermarkt. Zo is er een dienst rondom evenementen die door partijen als Mojo wordt gekocht.’

 

Nieuwe marktpartijen

Duidelijk is dat er nieuwe marktpartijen staan te dringen om zich op de mobiliteitsmarkt te begeven. Als die partijen goed aansluiten op de behoeftes van de gebruikers, dan kan het ineens heel snel gaan, verwacht Kalfsbeek. Dat we die behoeftes misschien nog niet eens kennen, doet niet ter zake. ‘Denk maar aan de smartphone, daarvan wisten we ook pas dat we hem wilden toen het apparaat er was. Het is voor traditionele partijen, zoals de openbaar vervoerbedrijven, een hele opgave om in deze wereld te overleven. Anderzijds zijn autonoom rijdende voertuigen juist een grote kans, de OV-bedrijven kunnen zich ontwikkelen tot serviceproviders in mobiliteit, in plaats van alleen met bussen volgens een vaste dienstregeling te rijden.’

 

‘Het zijn ontwikkelingen waarin publieke en private partijen elkaar moeten zien te vinden, zonder elkaar lukt het niet,’ merkt Arends op. ‘Partijen kunnen verschillende rollen vervullen, afhankelijk van hoe belangrijk ze een bepaald onderwerp vinden. Overheden worstelen met de vraag welke rol zij moeten pakken. Daar is geen eenduidig antwoord op, die vraag moet je juist per onderwerp bekijken. Overheden kunnen ontwikkelingen versnellen, innovatie stimuleren of dingen juist aan de markt overlaten. Overheden moeten beseffen dat ze doorzettingsmacht hebben om iets te bereiken op het gebied van transitie. Ze móeten ook iets doen, ze kunnen niet gaan zitten wachten tot de files nog langer zijn dan nu en verwachten dat het probleem is opgelost als er autonome voertuigen zijn.’

 

Goed nadenken over de toekomst is hoe dan ook hard nodig, waarschuwt Kalfsbeek. ‘Nu zien we vooral dat de bedrijven in de mobiliteitssector bezig zijn te overleven in een wereld waarin de Google-car op ons afkomt.’

 

Lees hier de PDF-versie van het artikel.

Inhoud Trends 2017

  • Mensen verbinden op wat hen wérkelijk beweegt Mensen verbinden op wat hen wérkelijk beweegt Een duurzaam mobiele toekomst heeft meer nodig dan techniek en geld alleen. Eric Vink, senioradviseur participatie bij Awareness, stelt dat de menselijke factor minstens zo... 22 december Geert Dijkstra
  • Stille wegdekken: maatschappelijk en economisch Stille wegdekken: maatschappelijk en economisch Stiller, schoner en leefbaarder zijn eeuwig durende trends omdat ze per definitie tot nieuwe waarde voor de maatschappij leiden, aldus Frank Kolderie, productmanager bij Struyk... 22 december Nettie Bakker
  • SWECO zet in op Smart Mobility SWECO zet in op Smart Mobility De wereld om ons heen wordt snel complexer. Verdiepen en verbinden is het devies om de grote opgaven voor de toekomst op het gebied van bereikbaarheid, leefbaarheid en... 22 december Geert Dijkstra
  • Rechtvaardigheid, leefbaarheid en innovaties Rechtvaardigheid, leefbaarheid en innovaties Is het besteden van belastinggeld aan een hogesnelheidslijn eerlijk? En wat betekenen innovaties voor ons toekomstig verplaatsingspatroon? Zomaar wat vragen waar de Delftse... 22 december Leonie Walta
  • Vialis wil Nederland vooruit brengen Vialis wil Nederland vooruit brengen Op de beurs Verkeer Mobiliteit & Parkeren presenteerde Vialis eind november haar nieuwe koers. Vialis ‘maakt infrastructuur intelligent’ en wil zo – ‘met slimme oplossingen... 22 december Geert Dijkstra
  • De hele sector straatmeubilair stapt van staal naar digitaal De hele sector straatmeubilair stapt van staal naar digitaal ‘We gaan als bedrijven meer samenwerken in ketens. De concurrentie blijft wel bestaan, maar de afzonderlijke bedrijven gaan zich meer op hun core competenties richten’, voorziet... 22 december Maurits van den Toorn
  • ICT, verstedelijking en emancipatie ICT, verstedelijking en emancipatie Marcus Popkema staat met beide benen stevig in het vakgebied. Goed gevoed met kennis uit verschillende ‘nevenfuncties’ en actueel onderzoekswerk, leidt hij jonge... 22 december Nettie Bakker
  • Toenemende aandacht voor verkeersveiligheid Toenemende aandacht voor verkeersveiligheid Geen nieuwe trend, maar een opleving van aandacht voor verkeersveiligheid, signaleert Roelof-Jan Pierik, directeur BonoTraffics. Een opleving die Pierik niet alleen met... 22 december Nettie Bakker
  • I-VRI’s brengen markt- en overheidsdoelen bij elkaar I-VRI’s brengen markt- en overheidsdoelen bij elkaar Het recent gelanceerde ‘Partnership Talking Traffic’ staat symbool voor de verdergaande samenwerking tussen overheid en markt. Ook is het een mijlpaal in de ontwikkeling van... 22 december Nettie Bakker
  • Sietske Poepjes, gedeputeerde van Fryslân Sietske Poepjes, gedeputeerde van Fryslân Sietske Poepjes, de Friese gedeputeerde voor infrastructuur en mobiliteit, heeft afgelopen jaar heel wat openingshandelingen verricht en er staan voor komend jaar nog meer op de... 22 december Karin Broer
  • Aantrekkelijk en bereikbaar gidsland voor slimme en schone mobiliteit! Aantrekkelijk en bereikbaar gidsland voor slimme en schone mobiliteit! In de toekomstvisie die directeur Pepijn van Wijmen en managing consultant Mark van Kerkhof namens APPM schetsen, vallen twee termen op: leiderschap en gezamenlijke onzekerheid.... 22 december Geert Dijkstra
  • ‘Het gaat om eigen mobiliteitskeuzes’ ‘Het gaat om eigen mobiliteitskeuzes’ ‘In de file staan moet een eigen keuze van de reiziger worden', vindt adviseur Ed Graumans. Daarom zijn er alternatieven nodig, vooral voor het regionale verkeer. Om die te... 22 december Leonie Walta
  • Data als stimulans voor zuiniger en veiliger rijgedrag Data als stimulans voor zuiniger en veiliger rijgedrag Datastromen exploderen. We weten steeds meer van elkaar. De kunst is om al die data op een goede manier te vertalen naar slim beleid en duurzame en (kosten)effectieve... 22 december Geert Dijkstra
  • Communicerende fietsers en fietsinfrastructuur Communicerende fietsers en fietsinfrastructuur Comfort, veiligheid en communicatie, dat zijn de trends in het fietsverkeer, zegt Job van Roekel, directeur Easypath. Daarnaast is er een trend naar een fijne ‘fietsbeleving’ én... 22 december Nettie Bakker
  • Scrum weet raad met onzekerheid Scrum weet raad met onzekerheid Slimme reisinformatieproducten kunnen een uitkomst zijn bij toenemende verkeersdrukte of verkeershinder door grootscheepse renovaties. Maar van tevoren is vaak nog niet helder... 22 december Leonie Walta
  • Actueel overzicht van alle werkzaamheden in de openbare ruimte Actueel overzicht van alle werkzaamheden in de openbare ruimte In de jaren negentig produceerde Andes op basis van een gevectoriseerde database stratenboeken voor in de auto. Anno 2016 is de geografische database van Andes een belangrijk... 22 december Geert Dijkstra
  • Duurzaamheid drukt ook haar stempel op mobiliteit Duurzaamheid drukt ook haar stempel op mobiliteit Chris van der Meide is marketingverantwoordelijke voor alle verkeersveiligheidsoplossingen die 3M biedt. Het is een innovatief bedrijf dat zich richt op wetenschappelijke... 22 december Eline Huls
  • Intelligente cameratechnologie leidt tot efficiënt handhavingsproces Intelligente cameratechnologie leidt tot efficiënt handhavingsproces De stijgende vraag naar effectieve handhavingsoplossingen gaat hand in hand met de opkomst van camera- en sensortechnologie. Paul Dinnissen, Business Unit Manager bij Sigmax Law... 22 december Geert Dijkstra
  • Verkeersproblemen detecteren en voorkomen voordat ze daadwerkelijk op straat ontstaan. Verkeersproblemen detecteren en voorkomen voordat ze daadwerkelijk op straat ontstaan. De PTV Group ontwikkelt en distribueert software voor de logistieke- en verkeerskundige markt. De laatste categorie producten richt zich vooral op verkeers- en vervoersplanning... 22 december Geert Dijkstra
  • Gezondheid als startpunt voor slimme steden Gezondheid als startpunt voor slimme steden ‘Onze verstedelijkingsopgave is, met veel onzekerheden, geraamd op een miljoen extra woningen tot 2040’, zegt Brenda Vervoorn, werkzaam bij het Programma Slimme en Gezonde Stad,... 22 december Nettie Bakker
  • ‘Adapt or die’ ‘Adapt or die’ De afgelopen jaren is zichtbaar geworden dat de ICT op grote snelheid in allerlei facetten van ons dagelijks leven binnendringt. Dat wordt vaak aangeduid als digitale disruptie.... 22 december Ron Bos
  • ‘We zijn op veel vlakken toe aan opschaling’ ‘We zijn op veel vlakken toe aan opschaling’ Opschaling lijkt het trendwoord als het gaat om Smart Mobility. Smart Mobility? Er bestaan inderdaad veel definities en veel beelden van Smart Mobility. Een interview met Thijs... 22 december Nettie Bakker
  • We moeten oppassen vanuit trends te redeneren! We moeten oppassen vanuit trends te redeneren! Pieter Arends en Jos Kalfsbeek zijn adviseurs mobiliteit bij de adviesgroep Mobiliteit en Infrastructuur van Twynstra Gudde. Met ongeveer vijftig collega’s werken zij dagelijks... 22 december Maurits van den Toorn
  • Grote onzekerheid over tussentijdse effecten Grote onzekerheid over tussentijdse effecten ‘Over ons toekomstbeeld dat getekend en gekleurd wordt door trends als verstedelijking, krimp, vergrijzing, ICT en de zelfrijdende auto, is iedereen het in grote lijnen wel... 22 december Nettie Bakker

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2017 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.