ICT, verstedelijking en emancipatie

Hogeschooldocent Marcus Popkema: ‘We leggen onze studenten actuele vraagstukken voor‘

donderdag 22 december 2016 Nettie Bakker 189x gelezen

Marcus Popkema staat met beide benen stevig in het vakgebied. Goed gevoed met kennis uit verschillende ‘nevenfuncties’ en actueel onderzoekswerk, leidt hij jonge verkeerskundigen op voor een vakgebied dat volop in ontwikkeling is. Kennis van trends is dan een eerste vereiste. 

Marcus Popkema, onderzoeker en docent op Hogeschool Windesheim, opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling - Mobiliteit 

Marcus Popkema, onderzoeker en docent op Hogeschool Windesheim, opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling - Mobiliteit 

Popkema: ‘De drie trends die mij het meest bezighouden zijn informatisering van de maatschappij, verstedelijking en emancipatie van sociaal zwakkere milieus. Alle drie vertalen zich door naar de mobiliteit.’

 

Popkema verzorgt als docent meerdere vakken, waaronder gedragsbeïnvloeding in het verkeer, ontwikkeling van mobiliteit, onderzoeksmethoden en onderzoeksvaardigheden. Hiernaast coördineert hij het afstudeerproces en de bewaking van de onderwijskwaliteit. Tevens is hij lid van de examencommissie die verantwoordelijk is voor het borgen van het eindniveau van de opleidingen Bouwkunde, Civiele Techniek en Ruimtelijke Ontwikkeling- Mobiliteit. Daarnaast is hij als onderzoeker betrokken bij het project ‘Smart Cycling Futures’. Verder verzorgt hij de Masterclass Fiets en Gedrag en is hij lid van het TransitieTeam Verkeer & Mobiliteit en lid van de adviesraad van CROW-KPVV. 

 

Trends

Popkema: ‘ICT is een generieke technologie die in alle mogelijke sectoren van de maatschappij zaken kan veranderen. Het maakt het mogelijk om informatie over een veelheid van relevante aspecten van het verkeer real-time te ontsluiten. Als we daar handig mee omgaan kunnen we het verkeers- en vervoersysteem veel slimmer en schoner gaan organiseren dan we nu doen. Ik verwacht dat de beschikbaarheid van informatie leidt tot andere keuzes bij de gebruiker. Mensen zullen vaker ketenmobiliteit verkiezen boven een verplaatsing met één modaliteit. Deze ontwikkeling wordt versterkt door de ontkoppeling van bezit en gebruik, een

beweging die ook gaande is. De mobiliteitsdeskundige zal het verkeerssysteem moeten aanpassen aan dergelijke veranderingen.’

 

Verstedelijking

‘Al jaren trekken bewoners van het platteland naar de stad. Dit leidt tot een toename van de verkeersdruk in de stedelijke omgeving. Om onze steden leefbaar te houden zullen we moeten kiezen hoe we willen leven en hoe we ons willen verplaatsen in de steden. Auto’s nemen simpelweg te veel ruimte in, zowel letterlijk als figuurlijk, om de leefbaarheid in steden op lange termijn op niveau te houden. Dat blijft naar mijn inschatting ook het geval als auto’s autonoom en elektrisch aangedreven zijn. Het zal van belang zijn om een goede balans te ontwikkelen tussen de verschillende beschikbare modaliteiten, met het oog op de leefbaarheid en duurzaamheid. Een geïnformatiseerd verkeerssysteem zal daarbij enorm behulpzaam zijn.’

 

Emancipatie

‘De derde trend, de emancipatie van sociaal zwakkere milieus, houdt in dat groepen die tot nu toe relatief onzichtbaar waren in de samenleving hun positie gaan opeisen als volwaardig deelnemer aan die samenleving. Dit proces wordt in mijn ogen mede aangewakkerd door de beschikbaarheid van ICT: bijna iedereen beschikt over een smartphone en is dus potentieel op elk moment van de dag op de hoogte van alle ontwikkelingen. De beschikbaarheid van informatie wakkert aan dat deze groepen willen meedoen, en geeft inzicht in de mogelijkheden om te kunnen meedoen. 

 

Op het vlak van mobiliteit kan dit leiden tot een toename van de hoeveelheid gerealiseerde reizigerskilometers. Met name in perioden van economische groei zal dit zich extra laten voelen. In steden zal deze ontwikkeling naar mijn verwachting serieus merkbaar zijn, omdat daar de afstand tussen de verschillende maatschappelijke lagen het kleinst is. Een andere manier waarop de emancipatie van sociaal zwakkere milieus een rol kan gaan spelen in de mobiliteit is via de mogelijkheden die de Omgevingswet in de toekomst biedt. Bij regiobijeenkomsten die in het kader van die wet in de toekomst vaker zullen worden gehouden, krijgen alle burgers die hun stem willen laten horen meer mogelijkheden.’

 

Hoe vertalen deze trends zich in het onderwijs?

‘In de opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling - Mobiliteit proberen we de studenten bewust te maken van de maatschappelijke trends en de betekenis daarvan voor de ontwikkeling van de mobiliteit. Om daarmee ook concreet aan de slag te zijn, leggen we onze studenten vraagstukken voor die op de agenda komen door informatisering en verstedelijking. Binnen de opleiding is hiertoe een minor ingericht met het thema Smart Mobility waarbij studenten verkeersproblemen in de stad moeten oplossen met gebruik van nieuwe informatiestromen. 

 

We brengen verdieping aan in de projecten door onze deelname aan het onderzoeksproject ‘Smart Cycling Futures’. Hierin staat de vraag centraal hoe de stedelijke vitaliteit kan worden bevorderd met de informatisering van het fietssysteem. In living labs zullen in verschillende steden innovaties op fietsgebied worden uitgetest om te onderzoeken wat deze kunnen opleveren voor de vitaliteit van de stad. Voor onderwijsdoelen geven we onze studenten een rol in het onderzoeksproject, waarbij onderzoeksmatig de resultaten door de inzet van de

studenten dichterbij worden gebracht. Zo proberen we een vruchtbare wisselwerking tussen onderzoek en onderwijs tot stand te brengen.’ 

 

Vervoersarmoede

‘De emancipatie van sociaal zwakkere groepen in de samenleving en de betekenis daarvan voor de mobiliteit krijgt op dit moment geen extra aandacht in de opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling – Mobiliteit. Een eventueel samenwerkingsverband op het vlak van vervoersarmoede of in het kader van de Omgevingswet zou daarin verandering kunnen aanbrengen. Als opleiding staan we ervoor open om aandacht te besteden aan maatschappelijke trends die van belang zijn voor de mobiliteit.’ 

 

Het onderwijs van de toekomst

Ook op basis van genoemde trends zal de verkeerskundige van de toekomst meer dan ooit goed moeten kunnen schakelen tussen hoofdlijn en detail, en zal in staat moeten zijn om vanuit goede relaties met de omgeving het verkeersbelang te behartigen. Ook zal hij/zij de ontwikkeling van het verkeerssysteem vanuit de samenhang tussen verschillende modaliteiten en in relatie met andere belangen dan enkel verkeer, moeten benaderen. Deze beweging wordt zowel bevorderd door de informatisering van het verkeerssysteem als door de Omgevingswet die op stapel staat. Dit is niet alleen inhoudelijk uitdagend, maar het stelt ook eisen aan de vaardigheden van de verkeerskundige. Deze moet aan de ene kant zorgen dat het verkeerssysteem technisch klopt en aan de andere kant oog hebben voor wat om hem/haar heen gebeurt en daarop effectief inspelen. Een besef van de waarde die mobiliteit heeft voor mensen helpt daarbij.

 

Het hbo-onderwijs kan vorm geven aan de verkeerskundige van de toekomst door de veranderingen in het mobiliteitssysteem op de voet te volgen. De studenten krijgen aan de hand hiervan actuele en uitdagende vraagstukken voorgelegd waaraan ze in multidisciplinaire teams werken. Daarbij gaat veel aandacht uit naar de rol van de verkeerskundige en de communicatieve vaardigheden die nodig zijn om in een team, en met oog voor de omgeving te opereren.’

 

Verkeerskundigen blijven nodig. De ontwikkeling en uitwerking van het verkeers- en vervoersysteem vergt eigenstandige expertise. De juiste vragen moeten worden gesteld in de omgang met de veelheid aan gegevens. Bovendien moet de uitwerking van het verkeerssysteem goed plaatsvinden, anders komen veiligheid, doorstroming en leefbaarheid zomaar onder druk te staan. Die expertise hebben verkeerskundigen als geen ander in huis.’

 

Lees hier de PDF-versie van het artikel.

Inhoud Trends 2017

  • Mensen verbinden op wat hen wérkelijk beweegt Mensen verbinden op wat hen wérkelijk beweegt Een duurzaam mobiele toekomst heeft meer nodig dan techniek en geld alleen. Eric Vink, senioradviseur participatie bij Awareness, stelt dat de menselijke factor minstens zo... 22 december Geert Dijkstra
  • Stille wegdekken: maatschappelijk en economisch Stille wegdekken: maatschappelijk en economisch Stiller, schoner en leefbaarder zijn eeuwig durende trends omdat ze per definitie tot nieuwe waarde voor de maatschappij leiden, aldus Frank Kolderie, productmanager bij Struyk... 22 december Nettie Bakker
  • SWECO zet in op Smart Mobility SWECO zet in op Smart Mobility De wereld om ons heen wordt snel complexer. Verdiepen en verbinden is het devies om de grote opgaven voor de toekomst op het gebied van bereikbaarheid, leefbaarheid en... 22 december Geert Dijkstra
  • Rechtvaardigheid, leefbaarheid en innovaties Rechtvaardigheid, leefbaarheid en innovaties Is het besteden van belastinggeld aan een hogesnelheidslijn eerlijk? En wat betekenen innovaties voor ons toekomstig verplaatsingspatroon? Zomaar wat vragen waar de Delftse... 22 december Leonie Walta
  • Vialis wil Nederland vooruit brengen Vialis wil Nederland vooruit brengen Op de beurs Verkeer Mobiliteit & Parkeren presenteerde Vialis eind november haar nieuwe koers. Vialis ‘maakt infrastructuur intelligent’ en wil zo – ‘met slimme oplossingen... 22 december Geert Dijkstra
  • De hele sector straatmeubilair stapt van staal naar digitaal De hele sector straatmeubilair stapt van staal naar digitaal ‘We gaan als bedrijven meer samenwerken in ketens. De concurrentie blijft wel bestaan, maar de afzonderlijke bedrijven gaan zich meer op hun core competenties richten’, voorziet... 22 december Maurits van den Toorn
  • ICT, verstedelijking en emancipatie ICT, verstedelijking en emancipatie Marcus Popkema staat met beide benen stevig in het vakgebied. Goed gevoed met kennis uit verschillende ‘nevenfuncties’ en actueel onderzoekswerk, leidt hij jonge... 22 december Nettie Bakker
  • Toenemende aandacht voor verkeersveiligheid Toenemende aandacht voor verkeersveiligheid Geen nieuwe trend, maar een opleving van aandacht voor verkeersveiligheid, signaleert Roelof-Jan Pierik, directeur BonoTraffics. Een opleving die Pierik niet alleen met... 22 december Nettie Bakker
  • I-VRI’s brengen markt- en overheidsdoelen bij elkaar I-VRI’s brengen markt- en overheidsdoelen bij elkaar Het recent gelanceerde ‘Partnership Talking Traffic’ staat symbool voor de verdergaande samenwerking tussen overheid en markt. Ook is het een mijlpaal in de ontwikkeling van... 22 december Nettie Bakker
  • Sietske Poepjes, gedeputeerde van Fryslân Sietske Poepjes, gedeputeerde van Fryslân Sietske Poepjes, de Friese gedeputeerde voor infrastructuur en mobiliteit, heeft afgelopen jaar heel wat openingshandelingen verricht en er staan voor komend jaar nog meer op de... 22 december Karin Broer
  • Aantrekkelijk en bereikbaar gidsland voor slimme en schone mobiliteit! Aantrekkelijk en bereikbaar gidsland voor slimme en schone mobiliteit! In de toekomstvisie die directeur Pepijn van Wijmen en managing consultant Mark van Kerkhof namens APPM schetsen, vallen twee termen op: leiderschap en gezamenlijke onzekerheid.... 22 december Geert Dijkstra
  • ‘Het gaat om eigen mobiliteitskeuzes’ ‘Het gaat om eigen mobiliteitskeuzes’ ‘In de file staan moet een eigen keuze van de reiziger worden', vindt adviseur Ed Graumans. Daarom zijn er alternatieven nodig, vooral voor het regionale verkeer. Om die te... 22 december Leonie Walta
  • Data als stimulans voor zuiniger en veiliger rijgedrag Data als stimulans voor zuiniger en veiliger rijgedrag Datastromen exploderen. We weten steeds meer van elkaar. De kunst is om al die data op een goede manier te vertalen naar slim beleid en duurzame en (kosten)effectieve... 22 december Geert Dijkstra
  • Communicerende fietsers en fietsinfrastructuur Communicerende fietsers en fietsinfrastructuur Comfort, veiligheid en communicatie, dat zijn de trends in het fietsverkeer, zegt Job van Roekel, directeur Easypath. Daarnaast is er een trend naar een fijne ‘fietsbeleving’ én... 22 december Nettie Bakker
  • Scrum weet raad met onzekerheid Scrum weet raad met onzekerheid Slimme reisinformatieproducten kunnen een uitkomst zijn bij toenemende verkeersdrukte of verkeershinder door grootscheepse renovaties. Maar van tevoren is vaak nog niet helder... 22 december Leonie Walta
  • Actueel overzicht van alle werkzaamheden in de openbare ruimte Actueel overzicht van alle werkzaamheden in de openbare ruimte In de jaren negentig produceerde Andes op basis van een gevectoriseerde database stratenboeken voor in de auto. Anno 2016 is de geografische database van Andes een belangrijk... 22 december Geert Dijkstra
  • Duurzaamheid drukt ook haar stempel op mobiliteit Duurzaamheid drukt ook haar stempel op mobiliteit Chris van der Meide is marketingverantwoordelijke voor alle verkeersveiligheidsoplossingen die 3M biedt. Het is een innovatief bedrijf dat zich richt op wetenschappelijke... 22 december Eline Huls
  • Intelligente cameratechnologie leidt tot efficiënt handhavingsproces Intelligente cameratechnologie leidt tot efficiënt handhavingsproces De stijgende vraag naar effectieve handhavingsoplossingen gaat hand in hand met de opkomst van camera- en sensortechnologie. Paul Dinnissen, Business Unit Manager bij Sigmax Law... 22 december Geert Dijkstra
  • Verkeersproblemen detecteren en voorkomen voordat ze daadwerkelijk op straat ontstaan. Verkeersproblemen detecteren en voorkomen voordat ze daadwerkelijk op straat ontstaan. De PTV Group ontwikkelt en distribueert software voor de logistieke- en verkeerskundige markt. De laatste categorie producten richt zich vooral op verkeers- en vervoersplanning... 22 december Geert Dijkstra
  • Gezondheid als startpunt voor slimme steden Gezondheid als startpunt voor slimme steden ‘Onze verstedelijkingsopgave is, met veel onzekerheden, geraamd op een miljoen extra woningen tot 2040’, zegt Brenda Vervoorn, werkzaam bij het Programma Slimme en Gezonde Stad,... 22 december Nettie Bakker
  • ‘Adapt or die’ ‘Adapt or die’ De afgelopen jaren is zichtbaar geworden dat de ICT op grote snelheid in allerlei facetten van ons dagelijks leven binnendringt. Dat wordt vaak aangeduid als digitale disruptie.... 22 december Ron Bos
  • ‘We zijn op veel vlakken toe aan opschaling’ ‘We zijn op veel vlakken toe aan opschaling’ Opschaling lijkt het trendwoord als het gaat om Smart Mobility. Smart Mobility? Er bestaan inderdaad veel definities en veel beelden van Smart Mobility. Een interview met Thijs... 22 december Nettie Bakker
  • We moeten oppassen vanuit trends te redeneren! We moeten oppassen vanuit trends te redeneren! Pieter Arends en Jos Kalfsbeek zijn adviseurs mobiliteit bij de adviesgroep Mobiliteit en Infrastructuur van Twynstra Gudde. Met ongeveer vijftig collega’s werken zij dagelijks... 22 december Maurits van den Toorn
  • Grote onzekerheid over tussentijdse effecten Grote onzekerheid over tussentijdse effecten ‘Over ons toekomstbeeld dat getekend en gekleurd wordt door trends als verstedelijking, krimp, vergrijzing, ICT en de zelfrijdende auto, is iedereen het in grote lijnen wel... 22 december Nettie Bakker

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2017 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.