VR-Rijsim, de human factors

donderdag 27 juni 2019 Jur Fijen, Infranea 0 reacties 137x gelezen

Onafhankelijke verkeersveiligheidsauditoren beoordelen of het ontwerp van een complexe verkeerssituatie veilig is of niet. Door de opkomst van serious gaming en VR-technologie ontstaan nu mogelijkheden om geavanceerde validatiemiddelen te gebruiken bij deze beoordeling. De VR-Rijsim is zo’n nieuw validatiemiddel voor rittenanalyse in grote projecten, dat in een onderzoek is getoetst. 

 

 

In het kader van een afstudeerproject is de VR-Rijsim ontwikkeld, een virtual-reality rijsimulator voor het beoordelen van complexe ontwerpvarianten. De VR-Rijsim is een ‘huis-tuin-en-keuken’ rijsimulator die visuele informatie overdraagt met een virtual reality bril (HMD). Deze VR-Rijsim voorziet functionaliteiten om als aanvullend toetsinstrument, de veiligheid te valideren van afwijkende ontwerpvarianten van complexe verkeerssituaties. De focus in dit onderzoek ligt op de validatie van human factors. Het onderzoek zelf is gericht op toepassing van de VR-Rijsim in de fase VO en DO ( voorlopig en definitief ontwerp). Human Factors worden in deze fases gevalideerd met de VOA-Risicomethodiek waarbij op basis van 5 verkeersveiligheidsprincipes rit-analyses worden uitgevoerd om de risico’s inzichtelijk te maken. Dit zijn: verwachtingspatroon, waarnemen, begrijpen, kunnen en willen. Het principe rijtaakcomplexiteit bestaat uit verschillende rijtaakniveaus en is het belangrijkste punt waarmee de verschillen tussen validatiemiddelen meetbaar kunnen worden gemaakt. Aanvullend op de VOA zijn de integrale beoordelingslijsten van het Kwaliteitsorgaan Verkeersveiligheidsaudits (KoVa) geschikt om verschillende verkeersaspecten en human-factors-aspecten te onderscheiden. 

 

Theoretisch gezien zijn er zeven functionaliteiten in de rijsimulator te onderscheiden: mock-up, voertuigmodel, verkeersmodel, visueel model, geluidsmodel, bewegingsmodel en registratiemodel. Om vanuit de complexe theorie tot een VR-Rijsim te komen die geschikt is om specifieke validatiescenario’s uit de VOA-Risicomethodiek te toetsen, is een keuzemodel opgesteld. Dit spreadsheet-model geeft structuur om vanuit een ontwerpvraag tot een geschikte simulatie-specificatie te komen. De configuratie door het model is generiek en meetbaar doordat alle inhoud een relatie heeft met HF- aspecten van het KoVa. 

Met interviews en invullijsten is de inhoud van het keuzemodel geverifieerd bij drie experts. Daarnaast is een nulmeting uitgevoerd waarmee per HF-aspect kan worden bepaald bij welke aspecten zich de grootste verschillen bevinden en dus de meeste winst valt te behalen. 

Om de invloed van de VR-Rijsim-implementatie te identificeren wordt deze vanaf de prototype-ontwikkeling gestructureerd aan de hand van het PMTE-model, waarmee onderscheid wordt gemaakt tussen proces, methode, tools, environment, technologie en mensen. 

Er is een prototype ontwikkeld voor een generiek concept 0.1 en een specifiek concept 0.2. Het generieke concept 0.1 bevat geen scenario-afhankelijke componenten en bestaat hoofdzakelijk uit het voertuigmodel, het visuele model en de mock-up. Dit concept is breed inzetbaar. Het specifieke concept 0.2 bevat een stopzichtscenario dat inzicht geeft in een linkse boog van een autosnelweg 2x2 bij verschillende ontwerpsnelheden.  

In het keuzemodel zijn voor dit scenario de vereisten gespecificeerd en concreet beschreven in workflows. Het ingevulde keuzemodel en concept 0.2 zijn tijdens een expertsessie uitvoerig getest. Op basis van een observatie, mondelinge en schriftelijke evaluatie is aannemelijk dat de VR-Rijsim potentie heeft om human factors inzichtelijk te maken. 

 

Conclusies en aanbevelingen  
De definitie van het prototype geeft inzage in hoe de VR-Rijsim werkt, welke projectdata nodig is om de VR-Rijsim te vullen en aan welke eisen de projectdata moet voldoen. Daarnaast geeft het inzage in de interactie tussen mens en machine waardoor per functionaliteit kan worden bepaald welke menselijke belevingsfactoren van invloed zijn en hoe de rijtaakcomplexiteit per functionaliteit kan worden verbeterd. Het is aannemelijk dat een VR-Rijsim kan worden ontwikkeld die meer inzage geeft in het functioneren of disfunctioneren van het wegontwerp. Daarmee zijn de wegontwerper en de verkeersveiligheidsauditor beter in staat om uitgangspunten te toetsen. 

 

De belangrijkste aanbeveling is om nader onderzoek te verrichten naar de checklisten van het KoVa om helderheid te scheppen voor het ontwikkelen van geavanceerdere validatiemiddelen. Ook wordt aanbevolen om dit onderzoek te herhalen: op grotere schaal, bij andere projecten en met andere of meerdere validatiescenario’s.  
 
Afstudeeronderzoek

Jur Fijen was een van de genomineerden voor de VIO-Prijs 2019. Hij kreeg de waardering ’buitencategorie’. 
Lees hier het hele onderzoek.  

Meer informatie: http://www.verkeerskunde.nl/32109VR-Rijsim

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

vakartikelen

Artikelen 21 tot 40 van 56

1 2 3

  • Betere voetpaden voor een kwalitatieve stadsopbouw Iedereen is dagelijks voetganger, toch wordt de voetganger vaak over het hoofd gezien. In het verkeers- en mobiliteitsbeleid krijgt deze groep naar verhouding de minste aandacht...
  • Keuze-uitdagingen om mensen vaker op de fiets te krijgen Maandelijkse keuze-uitdagingen kunnen een effectieve manier zijn om fietsen te stimuleren. De uitdagingen zelf lijken het meest effectief als ze gemakkelijk te...
  • Hans Jeekel: 'Wetenschap en praktijk moeten elkaar vragen stellen' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...
  • Meer data, minder schade Van brandstof tot grondtransport en van pakketdistributie tot bouwmaterialen: jaarlijks wordt 82 procent van het binnenlands transport (in tonnen) vervoerd over de weg....
  • Zijn 'kijken en zien' wel zo vanzelfsprekend? Kern van de bekende discussies over ‘grijze wegen’ en worstelingen ermee in de praktijk, is volgens mij: hoe ‘vertellen’ we de weggebruiker met de inrichting van wegen en...
  • Zo houd je het fietspad veilig Door het toenemende fietsgebruik wordt het steeds drukker op fietspaden. Wanneer het te druk wordt, kan dit leiden tot onveilige situaties, een verminderde doorstroming en...
  • Twee opties voor veilige berm Om het aantal verkeersdoden op rijkswegen te verminderen wil Rijkswaterstaat de veiligheid van de bermen langs autosnelwegen verbeteren. De Richtlijnen voor het Ontwerp van...
  • Laaghangend fruit voor fietsveiligheid Fietspadmarkering is laaghangend en rijp fruit voor fietsveiligheid. Wegmarkering op fietspaden kan namelijk een belangrijke bijdrage leveren aan het verminderen van het grote...
  • Hoe brengen we data en mobiliteit samen? Hoe zetten we geïndividualiseerde reisadviezen in ten gunste van het collectieve netwerk? Op het Nationaal verkeerskundecongres spreken topexperts over data en mobiliteit: Bas...
  • Henk Meurs: "We mogen meer doen met buitenlandse praktijkkennis' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...
  • Ov-verstoringen oplossen vanuit perspectief reiziger Verstoringen in het openbaar vervoer kunnen effect hebben op de reistijd en de reistijdbeleving van reizigers. Onderzoek van Anne Durand (TU Delft) presenteert een raamwerk om...
  • E-auto eerder concurrerend bij frequent gebruik Elektrische auto’s kunnen bijdragen aan de reductie van broeikasgassen en luchtvervuiling, maar zijn nog altijd duurder en hebben een kleinere range dan conventionele auto’s....
  • Naar een klimaatbestendig hoofdwegennet Het was niet te missen afgelopen zomer: zwart geblakerde bermen door de ene na de andere bermbrand. Terwijl op andere dagen de snelwegen overliepen door stevige onweersbuien....
  • Geen project zonder architect Het ontwerp van ingenieurs voldoet lang niet altijd en dat ligt meestal aan het ontbreken van een integraal en creatief ontwerpproces. Daar zijn architecten of creatieve...
  • Onderzoek 'Vrijwillig uit de auto' van Centraal Planbureau Gedragscampagnes als Low Car Diet kunnen een kansrijke methode zijn om werk gerelateerd autogebruik te verminderen. Om aan te tonen of zulke interventies ook op grote schaal...
  • Amsterdam brengt 'Walkability' van de stad in beeld Hoe bereken je de beloopbaarheid, ofwel de walkability, van een stad? Julia Ubeda van onderzoeksbureau SpacesTraces bestudeerde deze vraag en ontwikkelde voor de gemeente...
  • Combi fiets+ov kan sterker Nederlanders gebruiken op bijna de helft van hun treinreizen de fiets om van en naar het station te reizen, maar er is nog maar weinig inzicht in de factoren die de vraag naar...
  • Harry Timmermans: 'Uitwisseling wetenschap en praktijk motiveert champions' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...
  • Hoe stil kan een straatsteen zijn? Binnen de bebouwde kom is een elementenverharding, ook wel klinkerverharding, een veel voorkomend wegdektype. Stenen geven een straat een karakteristieke uitstraling, maar staan...
  • Afteller is nog beter geworden Een afteller tot groen bevordert de doorstroming, zo bleek in 2009 na de eerste afteller-pilot in ’s-Hertogenbosch. Weggebruikers bleken enthousiast en de gemeente plaatste er...

Artikelen 21 tot 40 van 56

1 2 3

Overzicht alle vakartikelen

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.