Fietsersbond opent een nieuw debat: Van verkeersveiligheid naar verkeersgezondheid (VK 3/2015)

vrijdag 29 mei 2015 3 reacties 704x gelezen

Jaap Kamminga, Fietsersbond

Foto:Shutterstock

Foto:Shutterstock

Actieve mobiliteit, fietsen en wandelen, levert gezondheidsvoordelen op en minder uitstoot. Kiezen voor auto’s met verkeersveiligheidstechnologie en kiezen voor meer ruimte voor de fiets, leidt tot daadwerkelijke vermindering van het aantal verkeersslachtoffers. Voor deze keuzen is politiek leiderschap nodig en een verschuiving in budgetten. Maar bovenal een lange-termijnvisie. De Fietsersbond wil hierover graag een nieuw debat voeren en trapt af met een nieuwe visie.

 

Een van de actuele uitdagingen is dat de politiek nog geen budget beschikbaar heeft gesteld voor de meest effectieve en vergaande verkeersveiligheidsmaatregelen (aanpassingen aan de infrastructuur). Daardoor bestaat het risico dat een totaalpakket aan maatregelen wordt aangenomen, waarbij uiteindelijk alleen het laaghangend fruit kan worden uitgevoerd. Daarom moet er een nieuwe discussie opgang komen die gaat over de effecten van nieuwe technologie die op termijn beschikbaar komt en waar de politiek nu al op zou moeten voorsorteren. Tegelijkertijd gaat deze discussie over een verbreding van verkeersveiligheid naar verkeersgezondheid. Als aftrap voor een hernieuwde discussie over fietsbeleid heeft de Fietsersbond een visie geschreven. Een samenvatting van de belangrijkste punten:

 

Context

In 2012 is er een ‘Beleidsimpuls Verkeersveiligheid’ gekomen, waarmee gemeenten en provincies kunnen kiezen uit een menukaart aan 18 maatregelen om in 2020 tot een forse daling te komen van het aantal ernstig gewonden. De SWOV heeft een onderzoek gedaan naar 16 aanvullende maatregelen die zouden kunnen leiden tot het halen van de doelstellingen. De Fietsersbond vult deze context aan met de volgende uitgangs- en speerpunten.

 

Meer fietsen
Hoe meer mensen er fietsen, hoe veiliger het fietsen is, aldus het Safety In Numbers-principe. Eerste uitgangspunt is dan ook dat de meeste winst te boeken valt door het inzetten op de verdere groei van actieve vormen van mobiliteit. Om die ontwikkeling in gang te kunnen zetten pleit de Fietsersbond specifiek voor de schaalsprong in het fietsbeleid, waardoor er binnen stedelijk gebied minder ruimte komt voor de korte autoritten en meer ruimte voor de fiets. Deze keuze sluit aan op de green deal fiets en het Energieakkoord.

 

Risicoanalyse naar leeftijdscategorieën
Bij een beoordeling van de verkeersonveiligheid van fietsers moet ook de toename van het fietsen in de laatste decennia worden betrokken. Cijfers laten zien dat het risico op een dodelijk ongeval al jaren vrijwel constant is. Echter, dat geldt niet voor alle leeftijdscategorieën. Zeer relevant zijn daarom cijfers die het risico per kilometer laten zien, uitgesplitst naar leeftijdscategorieën.

 

Aandeel ouderen niet onderschatten

Het aandeel van de ouderen kan nauwelijks onderschat worden. Er zijn meer ouderen, ze zijn fragieler en ze blijven langer maatschappelijk actief (en dus mobiel).

 

Gezondheidsbaten van fietsen

De maatschappelijke (en overigens ook persoonlijke) baten van het fietsen zijn veel hoger dan de maatschappelijke kosten. Dit aspect lijkt totaal buiten het gezichtsveld te liggen in de discussies over verkeersveiligheid. Het niet betrekken van gezondheid leidt tot een onevenwichtige en verkokerde benadering. Het heeft enorme maatschappelijke voordelen om te investeren in stedelijke structuren die uitnodigen tot actieve mobiliteit, met een infrastructurele inrichting die dat veilig mogelijk maakt.

 

Blootstelling aan fijnstof
Bij een bredere invalshoek: van verkeersgezondheid in plaats van verkeersveiligheid, hoort ook serieuze aandacht voor de negatieve gevolgen van milieu- en luchtverontreiniging en met name de blootstelling aan de uitstoot van fijnstof en ultrafijnstof. In de discussies over verkeersveiligheid wordt dit aspect tot op heden niet of nauwelijks betrokken.

 

Leren omgaan met risico’s

Het leren omgaan met de risico’s in het leven - en dus ook in het verkeer - is een elementair onderdeel van het goede leven en de levenskunst. Anderzijds mogen we ons er nooit bij neerleggen dat er om de dag een fietser overlijdt in het verkeer.

 

Langere-termijnperspectief

De huidige discussie heeft 2020 als horizon. De grote technologische ontwikkelingen op het gebied van verkeersveiligheid die leiden tot grote doorbraken zullen pas na 2020 effect hebben. Denk aan ISA en de fietsersairbag. Om deze maximaal in te kunnen zetten, moet de wetgever vandaag al aan de slag. Een niet-integrale benadering op korte termijn leidt zo tot contraproductieve keuzes.

 

Living-labbenadering

Bij het nemen van maatregelen moet er oog zijn voor de onbedoelde negatieve en/of positieve gevolgen daarvan. Daarom kan het nuttig zijn een living-labbenadering te kiezen, waarbij ook deze onbedoelde effecten van maatregelen zichtbaar kunnen worden.

 

Speerpunten

Speerpunten in de discussie zijn wat de Fietsersbond betreft: de snelheid van het gemotoriseerd verkeer binnen de bebouwde kom naar een normsnelheid van 30 km-uur, dit afdwingen met een verplichte Intelligente Snelheids Assistent (ISA), de Fietsersairbag en zelfsturende auto’s, eminente fietsinfrastructuur en specifieke aandacht voor ouderen en jongeren.

PDF:  Fietsveiligheid verbeteren is gezondheid bevorderen


Reacties

Reacties

Peter van der Knaap 11/06/2015 15:04

De titel van dit discussiestuk van de Fietsersbond drukt wat mij betreft de essentie goed uit: "Fietsveiligheid verbeteren is gezondheid bevorderen". De doelen moeten inderdaad in elkaars verlengde liggen! En liggen dat wat mij betreft ook:
(1) Meer veiligheid maakt fietsen (nog) aantrekkelijker waardoor meer mensen voor deze gezonde vorm van vervoer kunnen kiezen;
(2) Meer veiligheid zal - doordat er minder ongevallen plaatsvinden - ook leiden tot minder letsels en dus tot minder 'ongezondheid'.

Het is dus èn-èn. De uitdaging is om de discussie zo te voeren, dat er geen schijntegenstelling tussen veiligheid en gezondheid ontstaat.

Aandacht voor een goede infrastructuur (safe cycling), inclusief onderhoud van wat we nu hebben, blijft van groot belang. Slim veiligheid verbeteren tijdens groot onderhoud is een kans. Maar ook moderne techniek (waaronder ISA) kan helpen, maar we moeten inderdaad rekening houden met de compensatieleer (@Niels). Ik denk daarbij juist ook aan het scheiden van verkeer waar kwetsbaarheid dat nodig maakt.

Al met al is het stuk een welkome aanzet om veilig en gezond met elkaar te verbinden. Dus ja: SWOVV (@Friso).

Niels 08/06/2015 16:44

Ik heb grote twijfel over veiligheid van ISA. Het systeem gaat uit van een menging van autoverkeer en fietsverkeer. Auto's zijn gevaarlijk voor fietsers; niet andersom. Het invoeren van ISA zal, net als bij de invoering van veiligheidsgordels, de automobilist bewegen tot het nemen van meer risico's in het verkeer. De snelheid is veilig door ISA; dus het kan. Het zelfde zal spelen met het invoeren van de fietsairbag.
Het enige wat veilig is, is het scheiden van verkeersstromen in gemotoriseerd en niet gemotoriseerd. Daar wat mij betreft ook het uitgangspunt, dat je vervoer daar moet gebruiken waar het goed voor is. De fiets is goed in de stad; de auto is goed voor lange afstanden.
Veilig is ook om doorgaand verkeer uit de stad te weren. Voor auto's betekent dit een structuur waarin de stad in altijd de zelfde kant is als de stad uit, en voor fietsers betekent dit een fietsring om de stad. Het weren van auto's uit de stad scheelt een hoop kosten en is dus goedkoop; cq het levert geld op. Het aanleggen van een fietsring kost geld, maar het bespaart een hoop geld voor infrastructuur in de stad.

Friso Metz 08/06/2015 11:18

Helemaal eens met dit verhaal. Wellicht een idee dat de SWOV ook de betekenis van de letter V verandert in 'verkeersgezondheid'.

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

vakartikelen

Artikelen 1 tot 20 van 56

1 2 3

  • Nieuwe Smart-Mobility-experts begrijpen het spel Vier iVRI-afname-experts, waarvan drie al een vaste baan hebben gevonden en 11 nieuwe Smart Mobility-experts met een specialisatie iVRI-techniek. Dat is de opbrengst van de...
  • Smart Mobility loopt warm naast huidige systeem Smart mobility is een begrip dat nu iets minder dan 10 jaar aanwezig is in de wereld van verkeer en vervoer. Op de academische zoekmachine Scopus is de opkomst van dit begrip in...
  • Niet-westerse migrantenvrouwen pakten zelf de fiets Mobiliteitsarmoede was in de jaren zeventig al aan de orde, maar kreeg lange tijd zeer beperkte beleidsaandacht en kende zeker nog geen doelgroepaanpak. Toch wezen de eerste...
  • Vervoersarmoede in de grote stad ontrafeld Op verzoek van de G4 is verkennend ‘etnografisch‘ onderzoek gedaan naar vervoersarmoede. Gevraagd is om een definitie van vervoersarmoede en het specificeren van de...
  • Met pre-suasion sorteert gedragsbeïnvloeding effect Traditioneel wordt weggedragsbeïnvloeding toegepast door de vorm en functie van een weg goed af te stemmen op het beoogde gebruik ervan. In veel gevallen volstaat die...
  • Stoppen met roken lukte toch ook? Van een intensieve en integrale langetermijnaanpak ten aanzien van smartphonegebruik in het verkeer is nog geen sprake. Terwijl zo’n aanpak juist tot succes kan leiden. Denk...
  • Betere voetpaden voor een kwalitatieve stadsopbouw Iedereen is dagelijks voetganger, toch wordt de voetganger vaak over het hoofd gezien. In het verkeers- en mobiliteitsbeleid krijgt deze groep naar verhouding de minste aandacht...
  • Keuze-uitdagingen om mensen vaker op de fiets te krijgen Maandelijkse keuze-uitdagingen kunnen een effectieve manier zijn om fietsen te stimuleren. De uitdagingen zelf lijken het meest effectief als ze gemakkelijk te...
  • Hans Jeekel: 'Wetenschap en praktijk moeten elkaar vragen stellen' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...
  • Meer data, minder schade Van brandstof tot grondtransport en van pakketdistributie tot bouwmaterialen: jaarlijks wordt 82 procent van het binnenlands transport (in tonnen) vervoerd over de weg....
  • Zijn 'kijken en zien' wel zo vanzelfsprekend? Kern van de bekende discussies over ‘grijze wegen’ en worstelingen ermee in de praktijk, is volgens mij: hoe ‘vertellen’ we de weggebruiker met de inrichting van wegen en...
  • Zo houd je het fietspad veilig Door het toenemende fietsgebruik wordt het steeds drukker op fietspaden. Wanneer het te druk wordt, kan dit leiden tot onveilige situaties, een verminderde doorstroming en...
  • Twee opties voor veilige berm Om het aantal verkeersdoden op rijkswegen te verminderen wil Rijkswaterstaat de veiligheid van de bermen langs autosnelwegen verbeteren. De Richtlijnen voor het Ontwerp van...
  • Laaghangend fruit voor fietsveiligheid Fietspadmarkering is laaghangend en rijp fruit voor fietsveiligheid. Wegmarkering op fietspaden kan namelijk een belangrijke bijdrage leveren aan het verminderen van het grote...
  • Hoe brengen we data en mobiliteit samen? Hoe zetten we geïndividualiseerde reisadviezen in ten gunste van het collectieve netwerk? Op het Nationaal verkeerskundecongres spreken topexperts over data en mobiliteit: Bas...
  • Henk Meurs: "We mogen meer doen met buitenlandse praktijkkennis' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...
  • Ov-verstoringen oplossen vanuit perspectief reiziger Verstoringen in het openbaar vervoer kunnen effect hebben op de reistijd en de reistijdbeleving van reizigers. Onderzoek van Anne Durand (TU Delft) presenteert een raamwerk om...
  • E-auto eerder concurrerend bij frequent gebruik Elektrische auto’s kunnen bijdragen aan de reductie van broeikasgassen en luchtvervuiling, maar zijn nog altijd duurder en hebben een kleinere range dan conventionele auto’s....
  • Naar een klimaatbestendig hoofdwegennet Het was niet te missen afgelopen zomer: zwart geblakerde bermen door de ene na de andere bermbrand. Terwijl op andere dagen de snelwegen overliepen door stevige onweersbuien....
  • Geen project zonder architect Het ontwerp van ingenieurs voldoet lang niet altijd en dat ligt meestal aan het ontbreken van een integraal en creatief ontwerpproces. Daar zijn architecten of creatieve...

Artikelen 1 tot 20 van 56

1 2 3

Overzicht alle vakartikelen

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.