De case Merwedekanaalzone

Zeven mobiliteitsprincipes voor binnenstedelijke verdichting

donderdag 7 juni 2018 Christiaan Kwantes, Lucas van der Linde (Goudappel Coffeng), Sebastiaan van der Hijden (gemeente Utrecht) 1 reactie 340x gelezen

Utrecht zal rond 2025 meer dan 400.000 inwoners tellen, 17 procent meer dan nu. De gemeente kiest er voor om deze groei binnen de bestaande stadsgrenzen op te vangen, onder andere door transformatie van het verouderde bedrijvengebied Merwedekanaalzone. Hier is ruimte voor 6.000 tot 9.000 nieuwe woningen, in hoge dichtheden. Een onderbouwd document met zeven principes biedt een wenkend perspectief voor binnenstedelijke gebieden waar ruimte schaars is en de mobiliteitsuitdaging fors.
Impressie deelgebied 5: Transformatie van het verouderde bedrijvengebied Merwedekanaalzone

Impressie deelgebied 5: Transformatie van het verouderde bedrijvengebied Merwedekanaalzone (Copyright: Marco.Broekman, Okra, Goudappel Coffeng, Stadkwadraat, Merosch, Skonk)

De ontwikkeling van de Merwedekanaalzone vereist ambitieuze en innovatieve mobiliteitsmaatregelen. Immers: het gaat hier om circa 12.000 tot 17.000 nieuwe inwoners die allemaal ruimte nodig hebben om zich te bewegen voor werk, sociale contacten, winkelbezoek, recreatie, enzovoort. En dit alles binnen de bestaande stad. De stad kiest om verschillende redenen voor lopen en fietsen als hoofdvervoerwijze:

  • Het draagt bij aan een gezonde bevolking.
  • Het zijn de meest ruimte-efficiënte mobiliteitsvormen, dus het meest geschikt in een drukke stad met schaarse openbare ruimte.
  • Bij een klassieke mobiliteitsstrategie met hoog autogebruik zou de stad dichtslibben door filevorming. Dit zou ten koste gaan van de leefbaarheid (slechte bereikbaarheid, onveiligheid, luchtvervuiling en geluidhinder).

Het mobiliteitsconcept voor de Merwedekanaalzone bestaat uit zeven mobiliteitsprincipes die aansluiten op het denken van de gebruiker. Ze richten zich op het ruimtelijk plan, de fysieke mobiliteitsinfrastructuur en op technologie en managementmaatregelen.

Het mobiliteitsconcept MWKZ bestaat uit zeven mobiliteitsprincipes die zich richten op: het ruimtelijk plan, de fysieke mobiliteitsinfrastructuur en op technologie en managementmaatregelen.

 

Het ruimtelijk plan

Principe 1: Ruimtelijk ontwerp stimuleert lopen en fietsen
Een goede stedenbouwkundige opzet is het meest krachtige instrument voor mobiliteitsbeïnvloeding. Dan gaat het om een fijnmazige loopstructuur met logisch gelegen pleintjes met voorzieningen, speel- en verblijfsfuncties. Dit stimuleert mensen om te lopen naar basisvoorzieningen en openbaar vervoerhaltes. De hoogste bouwdichtheden komen rondom het openbaar vervoer.

Principe 2: Het ruimtelijk plan stuurt met parkeernormen voor fietsen en auto’s
De hoeveelheid autoparkeerplaatsen bepaalt in grote mate het autogebruik van en naar de Merwedekanaalzone. Daarom zijn lage parkeernormen nodig. Daarnaast wordt een belangrijk deel van het parkeren gerealiseerd als deelauto-parkeerplaatsen. Ook wordt een deel van de parkeercapaciteit buiten de Merwedekanaalzone geplaatst, bij de P+R aan de stadsrand. Tezamen geeft dit een parkeernorm van gemiddeld 0,3 parkeerplaats per woning. Als tegenwicht krijgt de Merwedekanaalzone hoge fietsparkeernormen.

Principe 3: Ruimtelijk plan dat flexibel is
Het plan moet onvoorziene maatschappelijke en technologische veranderingen kunnen opvangen, onder andere op het gebied van parkeren. Er worden zogenaamde parkeerventielen ingebouwd: dit zijn tijdelijke parkeergebouwen, of parkeergarages die te transformeren zijn tot fietsstallingen, winkels of sportvoorzieningen.

De fysieke mobiliteitsinfrastructuur
Principe 4: Infrastructuur: prioriteit voor lopen, fietsen, openbaar vervoer
Om voldoende bewegingsvrijheid te geven aan de toekomstige bewoners zijn nieuwe verbindingen nodig. Deze voorkomen dat de bestaande routes in de stad overbelast raken, onprettig of zelfs onveilig worden. Er komen nieuwe, parallelle loop- en fietsroutes o.a. over het Merwedekanaal. Zo ontstaat een extra fijnmazig stadsnetwerk via verkeersluwe gebieden. Langs het hele gebied komt een vrijliggende openbaar vervoerbaan met hoogwaardige haltes. Gemakkelijk en comfortabel reizen moet voorop staan.

Principe 5: Regelen van flexibele en gastvrije toegankelijkheid
De Merwedekanaalzone zelf krijgt een autoluwe status als voetgangerszone, met fietsers te gast. Hierbinnen komt ook ruimte voor nieuwe loop- en fietsachtige mobiliteitsvormen, zoals de stint, E-steps, en op termijn automated people movers en bezorgrobots. Er wordt een concept uitgewerkt met handhaving met kentekencamera’s: een flexibel en gastvrij concept zonder hekken, met digitale ontheffingen voor verhuizingen of ingewikkelde bevoorrading.

Technologie en managementmaatregelen

Principe 6: Mobiliteitshubs die de individuele mobiliteitsbehoefte faciliteren
De zogenaamde mobiliteitshubs vormen de spil van het mobiliteitsconcept. De hubs maken lage parkeernormen, autoluwe milieus, hoogwaardige bevoorrading en deelmobiliteit mogelijk. De fysieke kant van de hubs bestaat uit mobiliteitswinkels met een servicebalie, fietsreparatie, pakketwand voor bezorgdiensten en verhuur van deelvoertuigen. De hubs komen op centrale plekken binnen de Merwedekanaalzone, nabij voorzieningen zoals supermarkt, gezondheidscentrum en kinderopvang. Aan de achterzijde liggen entrees naar parkeervoorzieningen, logistieke overslagperrons, en op termijn valet-parking voor zelfrijdende auto’s. De virtuele kant van de mobiliteitshubs bestaat uit een digitaal deelplatform waar bewoners met één smartphone-applicatie gemakkelijk en naadloos hun individuele mobiliteit plannen, boeken en betalen. Zij kunnen gebruik maken van een complete waaier aan vervoerwijzen: fietsen, E-cargo bikes, E-scooters, stints, E-auto’s, bestelbusjes, E-cargo cars, openbaar vervoer en taxi’s.

Principe 7: Inzet van dynamisch verkeersmanagement en nieuwe regelprincipes
Ondanks het lage autogebruik per inwoner, zal het gebied door zijn grote omvang extra autobewegingen veroorzaken. Langs de Merwedekanaalzone komt daarom een stedelijke verbindingsweg voor autoverkeer en logistiek. Nieuwe verkeersregelsystemen, zoals communicerende verkeerslichten, nieuwe detectiemethoden en routegeleiding naar beschikbare parkeercapaciteit zijn onmisbaar.

Document
De zeven mobiliteitsprincipes zijn nader uitgewerkt en onderbouwd in het document “Mobiliteit Merwedekanaalzone” (www.utrecht.nl/merwedekanaalzone). Ze bieden een wenkend perspectief voor alle binnenstedelijke gebieden waar ruimte schaars is en de mobiliteitsuitdaging fors. Door het autoluwe karakter kan een deel van de toekomstige bewoners geen privévoertuigen voor de deur parkeren. In ruil daarvoor krijgen zij een innovatief, kwalitatief hoogwaardig en duurzaam mobiliteitsconcept. Merwedekanaalzone wordt zo een bijzondere stadswijk die hoogstedelijk wonen combineert met een bijzondere ruimtelijke kwaliteit. Samen met de private grondeigenaren werkt de gemeente het mobiliteitsconcept uit. Het moet eind 2021 operationeel moet zijn, als de eerste huizen worden opgeleverd.

Gezondheid als drijfveer
Utrecht kiest voor ‘healthy urban living’. De stad wil mensen uitnodigen tot een gezonde levensstijl. Meer lopen en fietsen draagt hieraan bij op drie niveaus:

  • Fysiek: meer bewegen leidt tot minder hart- en vaatziekten, obesitas en Diabetes type 2.
  • Psychisch: empirisch onderzoek leert dat lopen leidt tot gezondere hersenfuncties. Regelmatig bewegen geeft minder stressgevoelens en depressies.
  • Sociaal: in straten met minder druk autoverkeer hebben mensen meer sociale contacten, ook met hun overburen. Prettige, veilige verbindingen vergroten de actieradius van kwetsbare bevolkingsgroepen, zodat ze mee kunnen doen in de samenleving. Dit alles geeft een betere sociale verbondenheid en een inclusieve stad

‘Healthy urban living’ sluit aan op het recent advies van de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur ‘De stad als gezonde habitat’ (april 2018). Volgens de raad moeten steden mensen aanzetten tot beweging door netwerken van fiets- en wandelpaden aan te leggen.

 

Het document "Mobiliteit Merwedekanaalzone vindt u op: www.utrecht.nl/merwedekanaalzone

 


Reacties

Reacties

Michiel 12/06/2018 10:50

Interessant!
Typefoutje: openbaar vervoerbaan => openbaarvervoerbaan
Oh en graag een Nederlandstalig synoniem voor "healthy urban living"

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

vakartikelen

Artikelen 21 tot 40 van 56

1 2 3

  • Barrières voor de marktintroductie van ITS-diensten Hoewel er de afgelopen jaren vele ITS-diensten zijn ontwikkeld en pilots zijn uitgevoerd, blijft een grootschalige marktintroductie van deze diensten vaak achterwege. Binnen het...
  • Goed op weg met STAR Een database met 200.000 geregistreerde ongevallen in 2020. Daar werkt STAR op dit moment hard aan. Wat is de stand van zaken nu? Een update.  
  • Beleid als gezamenlijk experiment Een goed functionerende toekomstbestendige samenleving vergt doordachte langetermijnoplossingen. Maar wat vandaag nog een goed idee lijkt, kan morgen alweer...
  • Turbulentie rond toe- en afritten onderzocht Rond toe- en afritten van snelwegen is sprake van een turbulente verkeersstroom, die invloed heeft op de veiligheid en capaciteit. Een nieuwe...
  • Veilig de weg op in Suriname ‘Is deze weg verkeersveilig?’, vragen veel inwoners en bezoekers van Paramaribo en andere steden zich wel eens af wanneer zij in Suriname de weg op gaan. Student-onderzoekers...
  • Zwerfvuil bestrijden via DRIPs Afval langs de Nederlandse snelwegen ontstaat doordat weggebruikers hun afval in de bermen gooien. De overheid heeft al meerdere maatregelen genomen om dit snelwegzwerfafval te...
  • Wat de richtlijnen beogen en wat zij daadwerkelijk veroorzaken Dit artikel is een tweede in een serie onderzoeken naar de mogelijkheden om verantwoord af te wijken van richtlijnen bij werkzaamheden. De onderzoeken worden verricht in...
  • Let op led langs de weg Door toenemende, ‘oogverblindende’ led-reclames langs de weg en op straat, rijst de vraag of verkeersveiligheid bij de aanbesteding en het verlenen van concessies aan...
  • Het nut van leren als straf In zijn boek 'Educatieve maatregelen voor verkeersovertreders' pleit de Belgische verkeerspsycholoog Ludo Kluppels voor leermaatregelen om het effect van een straf voor...
  • Verhandelbare kilometerrechten Met het groeiende autogebruik neemt de interesse voor prijsbeleid weer toe. Verhandelbare kilometerrechten zijn inherent effectief en potentieel acceptabel voor autogebruikers....
  • E-bus kan door de tunnel (Personen)vervoer over de weg in Nederland ‘moet’ verduurzamen. Elektrische personenauto’s én bussen dragen daaraan bij en dat is natuurlijk goed nieuws. Keerzijde is dat er ook...
  • Het Lint: Goed voorbeeld doet volgen Het Lint is een ruim 8 km lang beweeglint in het Máximapark in Utrecht dat intensief wordt gebruikt om te wandelen, fietsen, skaten, hardlopen. Een groot succes dus, maar wat...
  • Twentse werknemers geven inzicht in effect positieve prikkels Met een toenemende filedruk blijft het terugdringen van  autogebruik één van de belangrijkste doelstellingen onder beleidsmakers. Eén van de mogelijkheden om dit te doen is...
  • Speed-pedelec, de Gelderse afweging Zoals in de vakwereld inmiddels breed bekend is, staat de provincie Gelderland op 16 provinciale wegen binnen de kom speed-pedelecs toe op het fietspad. Dit als...
  • Mechanismes achter routekeuzes fietser Een lezing die een eeuwigheid lijkt te duren, terwijl de tijd die vliegt als je opgaat in een hobby. De perceptie van tijd kan per persoon en situatie sterk verschillen. Nieuw...
  • Sneller ter plekke met zwaailicht en sirene In vier regio’s heeft Rijkswaterstaat een proef gedaan waarbij 24 weginspecteurs, na een speciale rijopleiding, blauw zwaailicht en sirene mochten voeren in prio-1-situaties. Na...
  • Tilburg: Fietsmobiliteit ontmoet sociale veerkracht De fiets als middel om de sociale veerkracht van mensen te verbeteren en sociale initiatieven die zorgen voor gerepareerde fietsen. De fiets bleek een opvallende verbinder...
  • Stormprotocol voor Markerwaarddijk Op de Markerwaarddijk (Lelystad-Enkhuizen) gold tot voor kort één stormmaatregel: de dijk ging dicht voor alle verkeer vanaf windkracht 10. Sinds de inwerkingtreding van een...
  • Strategisch plan op verwijzingen in de regio Het toepassen van een Regionaal Doelenplan, zoals in Haaglanden tot stand is gekomen, kan een meerwaarde hebben in andere regio’s in Nederland. Een regionaal doelenplan...
  • Snorfietser naar de rijbaan onder voorwaarden Begin oktober kwam de langverwachte dieptestudie van de SWOV uit over snorfietsongevallen op het fietspad. Dit genuanceerde rapport leidde tot heel verschillende berichten....

Artikelen 21 tot 40 van 56

1 2 3

Overzicht alle vakartikelen

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2018 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.