Benchmarking van verkeersveiligheid

vrijdag 31 maart 2017 Charlotte Bax en Letty Aarts, SWOV 0 reacties 70x gelezen

Op veel beleidsterreinen maken decentrale overheden gebruik van benchmarks. Maar nog nauwelijks op het gebied van verkeersveiligheid. SWOV ontwikkelde een methode voor een gemeentelijke benchmark voor verkeersveiligheid en voerde een eerste pilot uit met negen gemeenten.  
Afgelopen twee jaar heeft SWOV met negen gemeenten een pilot ‘gemeentelijke verkeersveiligheidsbenchmark’ uitgevoerd

Afgelopen twee jaar heeft SWOV met negen gemeenten een pilot ‘gemeentelijke verkeersveiligheidsbenchmark’ uitgevoerd (Copyright: Shutterstock)

Bij decentrale overheden zoals gemeenten bestaat een groeiende behoefte aan methoden om beleid te kunnen evalueren en verantwoorden en om effectieve maatregelen kostenefficiënt uit te voeren. Eén van deze methoden is benchmarking. Dit wordt bij gemeenten op allerlei terreinen toegepast, maar nog weinig op het terrein van de verkeersveiligheid.

 

Oorsprong benchmark

Benchmarking komt van oorsprong uit de bedrijfskunde en is verder ontwikkeld binnen de bestuurskunde. De methode geeft bedrijven en overheden inzicht in hun prestaties en maakt het mogelijk om verantwoording af te leggen aan de samenleving of aan een financier. Dat gebeurt door het vergelijken van eigen prestaties, processen of strategieën met die van andere spelers binnen of buiten de organisatie. Met de resultaten kunnen organisaties van elkaar leren en identificeren op welke onderdelen zij hun werkwijze kunnen aanpassen om zich te verbeteren.

 

Verkeersveiligheid is een van de onderwerpen waar een benchmark goed zou kunnen werken. Veel provincies en gemeenten zitten met hetzelfde vraagstuk, namelijk: hoe voeren we zo effectief en efficiënt mogelijk een goed verkeersveiligheidsbeleid?

Over benchmarking is tot nog toe vooral in internationaal of wetenschappelijk verband nagedacht. Daarin ging de aandacht vooral uit naar ongevalscijfers, ongevalsoorzaken en de juiste verbanden met indicatoren als snelheid en de kwaliteit van de infrastructuur.

 

Voor gemeenten speelt echter ook het omgaan met de vele betrokken actoren een grote rol. SWOV ontwikkelde daarom een gemeentelijke benchmark die ook rekening houdt met de proceskant van verkeersveiligheid. De theoretische onderbouwing hiervan is in december 2016 gepubliceerd in Tijdschrift Vervoerswetenschap

 

Benchmark voor gemeenten

Een benchmark begint met het bepalen wat gemeenten willen leren van het benchmarken. Daarna wordt een team van vergelijkbare gemeenten samengesteld en kiest het team een concreet thema, zoals fietsveiligheid, en bijbehorende indicatoren, zoals fietsinfrastructuur en fietsverlichting. Vervolgens verzamelen onderzoekers en de gemeenten zelf de benodigde data en kunnen de teams van gemeenten samen de resultaten bekijken: wie scoort hoog op welke indicatoren en hoe kunnen de achterliggende ‘best practices’ andere gemeenten helpen zich te verbeteren?

 

De inhoudelijke kenmerken van een verkeersveiligheidsbenchmark sluiten aan bij de vier elementevan de beleidscyclus: input, throughput, output en outcome. Onder input vallen randvoorwaarden en gangbare beleidsmethoden, throughput vertaalt de wijze van besluitvorming en beleidsstrategie, output de geïmplementeerde maatregelen en uitgevoerde acties en outcome de intermediaire en finale effecten hiervan. Figuur 1 laat zien welke indicatoren voor de vier elementen van de beleidscyclus in de eerste gemeentelijke verkeersveiligheidsbenchmark zijn bekeken.

 

Pilot

Afgelopen twee jaar heeft SWOV met negen gemeenten een pilot ‘gemeentelijke verkeersveiligheidsbenchmark’ uitgevoerd. De gemeenten, de vier grote steden en vijf gemeenten met fietsbeleid hoog in het vaandel, hebben in twee groepen zelf data verzameld voor de benchmark en ervaringen en ‘best practices’ gedeeld naar aanleiding van de resultaten. Uit deze pilots bleek dat gemeenten deze contacten op prijs stelden, maar ook dat ze het lastig vonden om data te verzamelen. Met name data die wetenschappelijk gezien het meest ‘hard’ zijn, zoals gegevens over de weginfrastructuur, alcohol in het verkeer, fietsverlichting en snelheid. Ook de vertaling van de indicatoren behoeft meer aandacht. Het was voor de gemeenten niet meteen duidelijk hoe zij in hun dagelijks werk de gegevens uit het benchmark konden gebruiken.

 

SWOV bekeek daarom benchmarks in andere beleidsterreinen om na te gaan wanneer deze succesvol waren. Benchmarks met veel deelnemers en die ook al enige tijd bestonden, bleken allemaal opgericht of ondersteund door gemeenten of een gemeentelijke belangengroepering en de meesten gebruiken reeds bestaande databronnen voor hun benchmark. Daarbij vergeleken de benchmarks vooral implementatietaken van de overheid zoals vuilophaaldiensten, riolering of het aantal mensen in de bijstand, en richten ze zich sterk op mogelijkheden tot kostenreductie. Op het gebied van verkeersveiligheid bestaan er echter geen gemeentelijke belangengroeperingen en zijn er weinig direct beschikbare databronnen. Daarnaast is verkeersveiligheid slechts ten dele een implementatietaak en ook kostenreductie speelt maar een beperkte rol. Verkeersveiligheid is daarmee geen ideaal onderwerp voor een benchmark.

 

Toekomst

Op basis van bovenstaande lessen zal SWOV de komende jaren de gemeentelijke verkeersveiligheidsbenchmark verder ontwikkelen. Daarbij richt SWOV zich dan meer op bestaande databronnen en kijkt creatiever waar die te vinden zijn, bijvoorbeeld met hulp van belangenorganisaties in verkeersveiligheidsland. Daarbij blijft SWOV in nauw contact met gemeenten en andere overheidsorganisaties en legt meer nadruk op de toepassing van de benchmarkresultaten in het dagelijks werk van verkeersveiligheidsdeskundigen.

 

Gemeenten die geïnteresseerd zijn in deze benchmark, kunnen contact opnemen met charlotte.bax@swov.nl.

Meer informatie: SWOV-Benchmarking

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

vakartikelen

Artikelen 1 tot 8 van 56

1 2 3 4 5 6

  • Speed-pedelec, de Gelderse afweging Zoals in de vakwereld inmiddels breed bekend is, staat de provincie Gelderland op 16 provinciale wegen binnen de kom speed-pedelecs toe op het fietspad. Dit als...
  • Mechanismes achter routekeuzes fietser Een lezing die een eeuwigheid lijkt te duren, terwijl de tijd die vliegt als je opgaat in een hobby. De perceptie van tijd kan per persoon en situatie sterk verschillen. Nieuw...
  • Sneller ter plekke met zwaailicht en sirene In vier regio’s heeft Rijkswaterstaat een proef gedaan waarbij 24 weginspecteurs, na een speciale rijopleiding, blauw zwaailicht en sirene mochten voeren in prio-1-situaties. Na...
  • Tilburg: Fietsmobiliteit ontmoet sociale veerkracht De fiets als middel om de sociale veerkracht van mensen te verbeteren en sociale initiatieven die zorgen voor gerepareerde fietsen. De fiets bleek een opvallende verbinder...
  • Stormprotocol voor Markerwaarddijk Op de Markerwaarddijk (Lelystad-Enkhuizen) gold tot voor kort één stormmaatregel: de dijk ging dicht voor alle verkeer vanaf windkracht 10. Sinds de inwerkingtreding van een...
  • Strategisch plan op verwijzingen in de regio Het toepassen van een Regionaal Doelenplan, zoals in Haaglanden tot stand is gekomen, kan een meerwaarde hebben in andere regio’s in Nederland. Een regionaal doelenplan...
  • Snorfietser naar de rijbaan onder voorwaarden Begin oktober kwam de langverwachte dieptestudie van de SWOV uit over snorfietsongevallen op het fietspad. Dit genuanceerde rapport leidde tot heel verschillende berichten....
  • Hebben transferia toekomst na de Teslarevolutie? Transferia vormen een belangrijke bouwsteen in het Bossche mobiliteitssysteem. Maar wat is de rol van transferia wanneer auto’s zelfrijdend worden of onderdeel gaan vormen van...

Artikelen 1 tot 8 van 56

1 2 3 4 5 6

Overzicht alle vakartikelen

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2017 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.