Alternatieve pilletjes voor het virus rondweg (VK 4/2013)

zondag 23 juni 2013 9 reacties 1017x gelezen

Christiaan Kwantes, Goudappel Coffeng

Sebastian van Berkel, Academie van Bouwkunst Amsterdam, Must Stedebouw

 

Een samenvatting van dit artikel is verschenen in VK 4/2013

Elk dorp zijn eigen rondweg. Na een onstuitbare opkomst staan er nog tientallen provinciale en gemeentelijke rondwegen gepland. Het lijkt wel een virus. Erger nog, ze lijken allemaal op elkaar. In een onderzoek van de Amsterdamse Academie van Bouwkunst en Goudappel Coffeng is gezocht naar alternatieven. Want, die rondweg mag voor verkeerskundigen een pasklare oplossing zijn, stedenbouwkundig is het een gruwel.

 


Overzicht van bestaande en geplande rondwegen in Nederland

 

Stedenbouwkundig gezien zorgen rondwegen voor ontzieling van steden en dorpen. Gelijkvormigheid en blinde geluidswallen leiden tot desoriëntatie en verhullen de levendigheid van de stedelijke kern. Oude landschappelijke verbindingen tussen woonwijken en het buitengebied worden doorbroken. Economische en maatschappelijke dynamiek verschuift vanuit de kern naar die ‘saaie’ rondweg.

 

Verlies aan oriëntatie door traditioneel ontwerp van rondwegen in Nederland

 

Vanuit deze probleemstelling is gezocht naar een alternatieve benadering. Het Brabantse Veghel fungeerde als casestudy. Startpunt van het onderzoek waren dit keer niet alleen de verkeerskundig knelpunten, maar ook de verschillende doelgroepen.

 

Structuurkaart Veghel

 

Niet elk van die 15.000 (of meer) voertuigen die een gemiddelde rondweg moet kunnen verwerken, heeft immers dezelfde behoefte. Beroepsrijders hebben andere behoeften dan recreanten of forensen. In het onderzoek is voor deze drie doelgroepen rond Veghel apart een uitwerking gemaakt. Elke doelgroep kreeg een wensprofiel voor 'hun' weg. Vrachtverkeer vergt ruime en stevige infrastructuur. De voertuigcombinaties worden steeds groter, in de toekomst mogelijk met automatische geleiding zoals nu al in grote havengebieden gebruikelijk is. De infrastructuur mag niet worden stuk gereden. De bijbehorende materialisering is stevig en industrieel. 
 

Uitwerking dwarsprofielen en netwerk vrachtverkeer

 

Recreanten waarderen juist wegen die 'meebewegen' met het landschap en met een vriendelijke materiaalkeuze. Hun rijsnelheid is laag. Het is zelfs niet erg om even in de berm te moeten wachten op een tegenligger.

  

Uitwerking dwarsprofielen en netwerk recreatief verkeer

 

De derde groep, de forensen, zoeken weer wel snelheid en betrouwbaarheid. Idealiter kunnen ze langs hun route nog even boodschappen doen, of hun kind van de crèche halen (ketenmobiliteit). 

Uitwerking dwarsprofielen en netwerk forensen

 

Wie deze doelgroep-analyse op zich laat inwerken moet toch verbaasd zijn dat Verkeerskundig Nederland ‘een rondweg’ als het voor de handliggende ontwerp aanmerkt. Geldt ‘One size fits all’ ook voor infrastructuur?

 

In Veghel ontstond een alternatief ontwerp met aparte structuren per doelgroep die elkaar op - stedenbouwkundig - interessante plekken kruisen. De ontvlechte structuren versterken elkaar. Het plan bestaat uit het maken van doorsteken door bedrijventerreinen in de dorpskern zelf, het completeren van het recreatieve netwerk en het investeren in de aantrekkelijkheid van stadsstraten (Shared Space of langzaamrijdengaatsneller-concepten).  

Voor na vrachtverkeer

 

Voor na forensen

 

Voor na recreanten

 

In feite past de nieuwe benadering volledig bij de toenemende erkenning dat (binnen)steden steeds belangrijker worden voor een een vitale economie en leefomgeving. Anders dan vroeger, zoeken bedrijven en inwoners steeds meer de ruimtelijk-economische dynamiek van de (binnen)stad op. Er is behoefte aan (binnen)steden die bereikbaar èn aantrekkelijk zijn. Dit vraagt een nieuwe invalshoek in het mobiliteitsbeleid. De nieuwe invalshoek zien we nu al terug in actuele mobiliteitsvisies voor bijvoorbeeld Amsterdam, Rotterdam of Utrecht. De uitdaging nu is om dit gedachtengoed ook op andere schaal in de praktijk te gaan brengen. Historische kernen zijn immers het goud van Nederland. Het Veghelse ontwerp bewijst dat het kan.

 

Spreiding van financiering

Een bijkomend praktisch voordeel van de nieuwe benadering is dat deze aangenaam aansluit bij de huidige tijden van budgettaire krapte. Een rondweg aanleggen kost veel geld, met zijn nieuwe knooppunten en kunstwerken. Het alternatief kost ook geld. Maar waar het bij een rondweg gaat om een grote investering ineens, bestaat de alternatieve aanpak uit een verzameling kleine en middelgrote maatregelen. Dat biedt de mogelijkheid tot spreiding en dus een lagere financieringsbehoefte en meer flexibiliteit en bijstuurmogelijkheden. Bovendien zal deze aanpak leiden tot meer waardecreatie in de kern.

 

De nieuwe benadering vergt weliswaar enige lenigheid in het omgaan met verkeersrichtlijnen, maar stimuleert daarentegen de creatieve wisselwerking tussen stedenbouwers, ruimtelijke ordenaars en verkeerskundigen over ‘het grotere plaatje’. Dat is al pure winst. En er komt ongetwijfeld vaker iets mooiers uit dan zo’n Rondweg. Daar zijn er nu echt genoeg van in Nederland.

 
Waar de netwerken voor verschillende doelgroepen elkaar ontmoeten, ontstaan interessante plekken

 

Hier vindt u het rapport Stadsbewegingen: stadsontwikkeling met mobiliteitsmotieven


Reacties

Reacties

Marcus 19/09/2014 11:24

Ja en niet alleen rondwegen, maar ook nog eens overal rotondes. Tot in de kleinste dorpen liggen wegen open om rotondes aan te leggen. Maar ach als ze eenmaal liggen dan is het wel makkelijk.
Groeten, Mark
Fervent Farm Heroes speler

John 29/04/2014 00:47

Bedankt voor het handige bericht, ik heb hier zeker wat aan! pokemon

clash of clans 28/04/2014 23:09

Het is erg jammer dat in het rapport 'verkeer' onterecht een sneer wordt uitgedeeld. Rondwegen voor een autovrije centrum is een ideaal die een ieder wil bereiken. Maar alles heeft zijn nadelen en hier wordt er natuurlijk te weinig rekening mee gehouden. Het is onze taak om te verbeteren en niet simpelweg afkraken. Rondwegen zie ik als een begin van een nieuw perk. Onze cultuur zal hierdoor veranderen, in de zin van irritatie richting rondwegen.

clash of clans 28/04/2014 23:08

Het is erg jammer dat in het rapport 'verkeer' onterecht een sneer wordt uitgedeeld. Rondwegen voor een autovrije centrum is een ideaal die een ieder wil bereiken. Maar alles heeft zijn nadelen en hier wordt er natuurlijk te weinig rekening mee gehouden. Het is onze taak om te verbeteren en niet simpelweg afkraken. Rondwegen zie ik als een begin van een nieuw perk. Onze cultuur zal hierdoor veranderen, in de zin van irritatie richting rondwegen.

Chris 28/04/2014 23:08

Bedankt voor de handige tips over dit onderwerp. Verkeer is een groot probleem in Nederland en niet iedereen ziet dit. Toch voel ik me aangesproken om op een bericht als dit te reageren. Hoop dat de gemeente is een keer met veranderingen gaat komen! Clash of clans

Denise Houtkamp 23/03/2014 16:02

Niks mis met rondwegen hoor. Je kan beter deze nemen dan proberen door de stad of dorp heen te rijden. Dan sta je altijd pas echt vast.

mvg

Denise
----------------------
clash of clans

Hans de Man 04/07/2013 11:36

In dit (verkorte) artikel wordt een sneer naar 'verkeerskundig Nederland' gegeven, die m.i. niet terecht is. Ik kan me de reactie van dhr. Tiemens dan ook goed voorstellen. Ook mijn eerste reactie is vanuit een negatieve overtuiging. Het zijn vooral stedenbouwkundigen geweest die het hardste hebben geroepen om rondwegen met als doel een autovrij centrum. Aan de verkeerskundigen vervolgens de schone taak om die opgave van inpassing van een rondweg vorm te geven, met alle randvoorwaarden die een rol spelen bovendien. En vergeet de beschikbare financiën niet.
Niet alle rondwegen zijn slecht. Ik zie het dan ook niet als een virus. Wat ik wel zie is de opgave om te komen tot een goede inrichting van doorgaande wegen in de dorpen en steden. Positief is dat de voorbeelden in dit afstudeerproject een denkrichting geven, hoe met de inrichting van doorgaande wegen om te gaan. En dat er een lans gebroken wordt voor integrale uitwerking van deze opgave. Dus samenwerking tussen stedenbouwkundigen en verkeerskundigen en andere disciplines (denk aan milieu - geluidhinder en luchtkwaliteit). Dit met als gezamenlijk doel te komen tot een duurzame en veilige inrichting van alle wegen, passend bij de toekomstige mobiliteitsbehoefte. Dus ook rondwegen.

Christiaan Kwantes 27/06/2013 17:13

Hoi Herbert,

Terecht punt. De focus in ons artikel ligt inderdaad vooral op autoverkeer, omdat de aanleiding was dat de provincie/het Rijk bezig zijn met een nieuwe rondweg voor auto's en de nadelen/aandachstpunten van (teveel) verkeer door de kern zijn ons goed bekend ('we bestaan al sinds de jaren '60' ;-) )

Belangrijkste boodschap van ons pleidooil is echter dat niet elke auto hetzelfde nodig heeft (namelijk rondweg). Daar willen we bewustzijn voor creëren. Voor zwaar vrachtverkeer en sluipverkeer hoeft dat een rondweg ook helemaal geen slechte oplossing te zijn. Maar bijvoorbeeld recreatief verkeer kan met totaal andere vormgeving worden afgewikkeld dan grote voertuigen. Recreatief verkeer is dan ook veel beter in te passen in bestaande stedelijke structuren (langzaam rijden gaat sneller, shared space). De gedachte dat alle auto's uit de stad moeten worden verbannen, is wellicht vanuit verkeersveiligheid het allergemakkelijkste. Aan de andere kant is de stad ook een levend organisme, waar winkeliers, inwoners en horeca blij zijn als ze toegankelijk zijn voor gasten, ook als sommigen met de auto komen. Vanuit economische bereikbaarheid heeft de auto hier ook een plek, maar uiteraard: als gast en veilig en bescheiden ingepast. Dat wordt o.i, de kernopgave voor de jaren '10.

Onze ervaring leert ons dat steden graag goed bereikbaar zijn voor verkeer dat er moet zijn, maar dat dit uiteraard wel veilig en mooi vormgegeven moet. Dit is exact de opgave van ons werk. Ons werk is meerdimensioneel, met soms strijdige belangen die uiteindelijk moeten worden verenigd in 1 ontwerp. Dit artikel heeft als doel om het gesprek in de vakwereld hierover op gang te brengen. We hopen dan ook op het NVC 2013 een discussiesessie hierover te mogen leiden. Misschien wil je wel meehelpen daarbij.

Zullen we eens een uurtje langskomen om hierover verder te praten?

Christiaan

Herbert Tiemens 26/06/2013 20:38

Jammer dat in het rapport "verkeer" wordt verengd tot gemotoriseerd verkeer en er geen enkele relatie wordt gelegd met de verkeersveiligheid. Dat gevoegd bij de algemeen bestaande wens om, zeker binnen dorpen en steden, te verdichten leidt er toe dat de ruimte inefficientie van autoverkeer naar buiten wordt gewerkt. Het bestemmen van de verschillende routes voor verschillende vormen van verkeer is een utopie, waar voetgangers en fietsers de dupe van zijn. Teleurstellend dat dit soort rapporten in deze tijd nog geschreven wordt, echt jaren '60 denken.

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

vakartikelen

Artikelen 1 tot 20 van 56

1 2 3

Artikelen 1 tot 20 van 56

1 2 3

Overzicht alle vakartikelen

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.