Schaalsprong Fiets: Droom of werkelijkheid?

vrijdag 25 maart 2016 Hugo van der Steenhoven 0 reacties 657x gelezen

Een samenvatting van deze blog is verschenen in Verkeerskunde 1/2016
Hugo van der Steenhoven, strategisch adviseur voor de mobiele stad

Hugo van der Steenhoven, strategisch adviseur voor de mobiele stad (Copyright: ANWB/AVD)

2018: Als ik in Utrecht aankom en mijn fiets uit de grootste stalling ter wereld haal (12.000 plekken), fiets ik richting binnenstad over het Vredenburg. Sinds de aanleg van de tram ‘om de zuid’ naar de Uithof, is de busbaan door de binnenstad beschikbaar gekomen voor het fietsverkeer. Dit is de drukste fietsroute van Utrecht, er rijden dagelijks meer dan 40.000 fietsers overheen.

Zo zou het er uit kunnen zien als de schaalsprong fiets is gerealiseerd, en niet alleen in Utrecht. Het is al weer een paar jaar geleden dat de Fietsersbond de schaalsprong voor het fietsverkeer lanceerde. Door de groei van het fietsen, in met name de steden, en de enorme groei van de fiets-treincombinatie ontstaan er: fietsfiles in de spits op doorgaande routes, lange wachttijden bij verkeerslichten, chaotische situaties bij opstelplekken op kruispunten en is er een schrijnend tekort aan stallingen bij stations en in binnensteden.

De Schaalsprong Fiets pleite ervoor om flink te investeren in een oplossing en vooral om meer ruimte te maken voor een positieve ontwikkeling: de groei van schone en gezonde mobiliteit. Zijn er steden die aan de slag zijn gegaan met oplossingen voor deze vraagstukken? Steden die meer ruimte voor fietsers hebben gemaakt, meer stallingen hebben gebouwd, de ruimte in hun stad eerlijker hebben verdeeld tussen OV, fiets en auto? Of zelfs prioriteit hebben gegeven aan fietsen en lopen? Is de Rijksoverheid inmiddels (beleidsmatig)actief geworden met het belangrijkste vervoermiddel in Nederland na de auto?

Stagnatie?
Het is makkelijk om die vraag negatief te beantwoorden; zo gaf staatssecretaris Dijksma onlangs in de Kamer aan geen extra geld beschikbaar te hebben om nieuwe stallingsvoorzieningen bij stations te bouwen voor nog eens 100.000 extra fietsen (prognose ProRail). Ook is het in de grotere steden nog drukker geworden op het fietspad, mede door de groei van de scooters. En een herverdeling van de verkeersruimte ligt overal politiek gevoelig. Stagnatie dus?

Ja en nee, de afgelopen jaren is er echt wel iets veranderd. Zo kwam de Rijkadviseur voor de infrastructuur Rients Dijkstra met zijn advies ‘Nederland Fietsland’. Dit heeft binnen en buiten de Rijksoverheid veel stof doen opwaaien en het is geen toeval dat er nu veel meer ambtenaren van I&M en Rijkswaterstaat aan fietsbeleid werken, of dat er veel fietsprojecten binnen het programma Beter Benutten worden uitgevoerd. Fietsstad Zwolle nam, samen met het Fietsberaad, het initiatief voor de ‘Tour de Force’ om: de verschillende overheden uit te dagen, bij elkaar te brengen en meer te laten doen aan fietsen, en om fietsbeleid ook vanuit gezondheid, milieu, en ruimtelijke ordening te formuleren.

Vuurpijl
En als klap op de vuurpijl kwam de ANWB vorig jaar met een doorwrochte studie naar hoe de verschillende modaliteiten(van speedpedelec tot auto) in de stadruimte zich tot elkaar verhouden, wie waar zou moeten rijden en een duidelijke  wens tot meer ruimte voor de fiets. In verschillende steden is ook al wat te zien: veel nieuwe, grote stallingen werden geopend (Haarlem, Leiden, Rotterdam Utrecht, Nijmegen en Arnhem) en in Amsterdam, Utrecht en Groningen worden voorzichtig keuzes gemaakt waarin verkeersruimte wordt herverdeeld ten faveure van voetgangers en fietsers. Daarnaast wordt veel nieuwe infrastructuur voor fietsers aangelegd en worden barrières geslecht door fietstunnels en bruggen.

Transitieopgave
Geen stagnatie dus, zeker niet, maar dat het idee van de schaalsprong nu breed omarmd wordt en in de praktijk wordt uitgevoerd…? De schaalsprong fiets (en lopen) is natuurlijk een transitieopgave. Steden zijn dan eigenlijk bezig met een andere wijze van inrichting van de stad en nemen afscheid van de stad als doorgangshuis voor verkeer, met name voor de auto. Nu werken we vooral nog aan een stad waarbij ‘verblijven en ontmoeten’ en het realiseren van ‘een aantrekkelijke publieke ruimte’ centraal staan. Dit loopt parallel aan de economische ontwikkeling, waarbij nieuwe (vaak innovatieve ) werkgelegenheid zich concentreert in de steden; denk aan cultuur, creatieve industrie, ICT, start-ups en ‘het nieuwe werken’. Aantrekkelijke (binnen)steden bevatten plekken met goede publieke ruimte waar cultuur, uitgaan, winkels en horeca beschikbaar zijn. Jongeren en jonge gezinnen willen daar wonen en werken.

Aantrekkelijke stad
‘De aantrekkelijke stad’ is een van de reden waarom het fietsgebruik in de steden zo gegroeid is. Duidelijk voorbeeld daarvan is Utrecht waar midden in de binnenstad een achtstrooksweg is afgebroken en de (water)singel is teruggelegd. En kijk naar Groningen die het voetgangersgebied met 20 procent wil vergroten, of Leiden dat het autoverkeer bij het station onder grond heeft gebracht, waardoor je als voetganger zonder obstakels de stad in loopt.

Kruispunt
Veel steden staan op een kruispunt, waarbij er ook (politieke) krachten zijn die terug willen naar vroeger toen de auto’s nog en masse door de winkelstraten reden, er geen voetgangersgebied was en parkeren overal gratis was. Steden die daar nu nog aan toegeven, missen de (economische) boot. In Rotterdam is al te zien wat de omslag van stagnatie naar transitie kan betekenen. Hoe? De binnenstad zien als city-lounge, de Coolsingel grotendeels als verblijfsgebied inrichten en Fietsstad 2018 willen worden.

Investeringsprogramma’s
Maar ook in steden die zichzelf al Fietsstad noemen, is het nog geen gelopen race. Want zijn zij in staat om de transitie te laten slagen? Zijn zij in staat om echt te investeren in fietsen en lopen (en niet alleen in OV) en daar meer ruimte voor te vinden? En zijn ze in staat om slimme oplossingen te vinden voor het privé-autogebruik door mooie combinaties te maken zoals Park en Bike en trein en fiets, ook bij de voorstadstations? Om dat te kunnen doen zijn investeringsprogramma’s van het Rijk voor de fiets onmisbaar.

Van droom naar werkelijkheid
Veel steden in de wereld komen bij ons op bezoek om te zien hoe we de afgelopen tientallen jaren onze (binnen)steden steeds meer leefbaar en aantrekkelijk hebben gemaakt, en de fiets een belangrijke en veilige plek(ruimte) en hebben gegeven. Zij zijn nu waar wij jaren geleden waren. Nu moeten we ook het lef hebben om verder te gaan op de ingeslagen weg en een inspirerend voorbeeld te blijven voor al die steden die bij ons komen kijken. Velocity 2017 in Arnhem en Nijmegen zou zo maar de plek kunnen zijn waar Nederland kan laten laten zien hoe die droom werkelijkheid wordt.

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 255

1 2 3 4 5 6

  • Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Utrecht, draaischijf van Nederland. Loopt het bij Utrecht spaak, dan heeft een groot deel van Nederland daar last van. Dat geldt zowel voor de weg als voor het spoor. Ik zie... 2 september Rob Hulleman
  • Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet 20 september 2018 was een zwarte dag voor de verkeersveiligheid. Bij een botsing op een overweg in Oss kwamen vier kinderen om het leven en daarnaast raakten een kind en een... 26 augustus Wilbert Walta
  • Leren van ongevallen Leren van ongevallen Iedereen die zich met vraagstukken rondom veiligheid bezig houdt, heeft beroepshalve belangstelling voor ongevallen in het verkeerssysteem. Van een analyse van de oorzaken, en... 19 augustus Lieuwe Zigterman
  • Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Er zijn veel trends die op Nederlandse zeehavens afkomen: de energietransitie, toenemend protectionisme, digitalisering en nog veel meer. Het KiM onderzocht wat het effect van... 12 augustus Martijn van der Horst en Saeda Moorman
  • Ommelandse reizen Ommelandse reizen In Nederland ligt veel nadruk op stedelijke gebieden en de bijbehorende verkeers- en vervoersproblemen. En dan vooral files. Minder aandacht is er voor gebieden buiten de stad:... 12 augustus Taede Tillema (KiM)
  • Ik heb gezegd Ik heb gezegd Deze blog is de zesde, en laatste, in de serie Verkeerskleuren. Mag ik het uitblijven van verkeerskundige reacties op deze blogs – en het uitblijven van de juiste maatregelen... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Stille straatstenen hebben de toekomst Stille straatstenen hebben de toekomst Wegbeheerders willen in de woonwijken steeds meer terug naar stenen in plaats van asfalt vanwege een langere levensduur en kleiner risico op kapitaalvernietiging bij... 27 juni Frank Kolderie, productmanager bij...
  • Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Kleuren zijn zo vanzelfsprekend, dat er in veel gevallen geen rekening wordt gehouden met mensen die de eigen kleurwaarneming niet kunnen vertrouwen. Een niet-volledig resumé... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Wegontwerp, een geliefd praatje Wegontwerp, een geliefd praatje Wie kent het niet? Is er nieuwe weg aangelegd, of een stuk asfalt eraan vast geplakt, staat het verkeer toch snel weer vast. Verkeer, files en wegwerkzaamheden zijn een bekend... 27 juni Sonja Hiddinga, accountmanager...
  • Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven In de afgelopen weken waren er twee interessante verkeersitems, die breed aandacht van de media kregen:  * De RAI (branche-organisatie voor de Rijwiel- en... 27 juni Gert Bak, senior verkeerskundige...
  • Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak De uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof zorgt voor een lichte paniek in politiek Den Haag en dat is niet helemaal zonder reden. Kort gezegd komt... 25 juni Herbert Korbee
  • Stimuleer E-bike als substituut voor auto Stimuleer E-bike als substituut voor auto Onlangs verscheen het bericht in de media dat er in ons land in 2018 voor het eerst meer e-bikes dan gewone fietsen zijn verkocht. Een mooie stap in de richting van... 19 juni Paul Plazier
  • 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ Wanneer we aan de veiligheid werken met kinderen, houden we dan ook daadwerkelijk rekening met kinderen? Ik vraag het mij soms af. Veiligheid is iets wat niet of nauwelijks... 18 juni Joep Tiernego
  • VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! SWOV heeft onderzoek gedaan  naar de effectiviteit van buurtacties in 30-km-gebieden, zoals remwegdemonstraties, lasergun-metingen met bewoners of verkeersborden gemaakt... 5 juni Janneke Zomervrucht
  • De busreiziger in beeld De busreiziger in beeld ‘Welke mensen reizen er met de bus? Kunnen jullie dat in beeld brengen?’, was de vraag vanuit het ministerie aan het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Want de... 27 mei Toon Zijlstra en Peter Bakker,...
  • Lindy’s law en de auto Lindy’s law en de auto Het moet ergens in de jaren zestig zijn geweest dat acteurs in een bar in New York bij elkaar kwamen en de levensverwachting van Broadway-shows becommentarieerden. Ze kwamen... 25 april Jacob de Vries
  • Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig 1978:“In het zuidwesten van Zuidelijk Flevoland, tegenover het Gooi en ongeveer 25 kilometer van Amsterdam, wordt een geheel nieuwe stad gebouwd. Het moet een grote stad worden:... 25 april Joop Nicolai
  • Let op kleurgebruik Let op kleurgebruik Met mijn vader aan het stuur van zijn Morris-Oxford trokken we ‘s zomers over de Alpen naar Italië. Daar viel mij op dat ik de kleuren van de verkeersborden wél kon zien. Pas... 25 april Meinard Noothoven van Goor
  • Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen De RAI Vereniging pleitte deze week met steun van de Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland voor het invoeren van een maximale snelheid van 30 km per uur op wegen binnen de... 29 maart Sjoerd Nota
  • Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018. Naar aanleiding hiervan... 21 maart Herbert Korbee en Peter Veringmeier
  • Blind dashboard Blind dashboard Komend uit de supermarkt zet ik tassen op de achterbank, sla het achterportier dicht, neem plaats achter het stuur en start mijn Renault. Direct een geluidssignaal,... 1 maart Meinard Noothoven van Goor
  • Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 De startbijeenkomst: Het strategisch plan verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) en het Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid 2019-2021 (LAP) zijn een feit. Op 14 februari jl.... 28 februari Berry den Brinker
  • Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018 (... 28 februari Herbert Korbee en Sander Bonhof
  • Vier sporen richting schone stadslogistiek Vier sporen richting schone stadslogistiek De tijd van V&D, twee kledingcollecties per jaar en Vinex-locaties buiten de stad ligt nog niet eens zo ver achter ons. Wat was het... 28 februari Joeri Jongeneel, senior consultant...
  • Maximaal 100 km/uur voor het klimaat? Maximaal 100 km/uur voor het klimaat? Eind januari kwamen klimaatberekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) naar buiten. Conclusie: ‘We halen de klimaatdoelen voor 2020 niet.” De CO2-reductie zal... 28 februari Rob Hulleman

Artikelen 1 tot 25 van 255

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.