Samen kleur geven aan verkeerskunde

‘Mag ik uw aandacht vragen voor?’

maandag 30 april 2012 0 reacties 748x gelezen

Mike Bérénos, Oud-docent Verkeerskunde/Verkeersonderzoek aan de Verkeersacademie Tilburg, de NHTV Breda en de Universiteit Hasselt/België

 

In de afgelopen tijd zijn er toch wel wat momenten geweest van bezinning en denken over het vakgebied Verkeerskunde. Een recentelijk uitgevoerd onderzoek naar de naamgeving verkeerskunde brengt toch weer dezelfde en al veel eerder ontdekte manco’s in met name het presenteren van het vakgebied naar de buitenwacht. Imago en positionering van het vakgebied zijn zaken die tot nu toe kennelijk onvoldoende fundamenteel en doelgroepengericht zijn bekeken. Dit artikel vertrekt vanuit de optiek onderwijs en draagt wat ideeën aan om nu, na vijftig jaren Verkeerskunde, weer een state-of-the-art te maken en iets te blijven doen aan de toekomst van het vakgebied.
 

1. Verkeerskunde na circa 50 jaar en toch nog altijd een aantal zorgelijke zaken 

In de afgelopen 10 jaar zijn er enkele markante artikelen en publicaties verschenen over en rondom het bestaan van het vakgebied Verkeerskunde. Dat daarbij het onderwijs een belangrijk doelwit was, moge duidelijk zijn.

We noemen:

 

Dwars door alle publicaties heen is toch wel een lijn in de conclusies te ontdekken, alles gemiddeld gezien. Het gaat, naast een aantal zaken die wel goed draaien, toch hier en daar niet helemaal goed met Verkeerskunde. Onder meer zijn te noemen, veel te weinig instroom bij onderwijsinstellingen, het aanbod loopt achter bij de vraag naar verkeerskundigen, inhoudelijke afstemming op de praktijk is niet helemaal naar wens, ook het niveau laat hier en daar te wensen over, en er bestaat beslist een slecht imago naar middelbare scholieren (potentiële studenten) toe.

 

Wat het slechte imago betreft is er nog een belangrijk onderzoek te memoreren, gedaan eind 2010. Drie hbo-instellingen die onderwijs geven in dit vakgebied (NHTV Internationaal Hoger Onderwijs Breda, Hogeschool Windesheim en de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden) hebben een studie laten doen naar de naamgeving verkeerskunde. Het onderzoek is uitgevoerd door Newcom Research and Consultancy bv, gelieerd aan de Universiteit Twente. Het betrof een representatief onderzoek onder circa 1200 potentiële studenten, gelijkelijk verdeeld over scholieren 4 en 5 havo met het profiel Natuur & Techniek, Natuur & Gezondheid of Economie & Maatschappij, scholieren 5 en 6 vwo met het profiel Natuur & Techniek, Natuur & Gezondheid of Economie & Maatschappij en studenten mbo-niveau 4 in de laatste twee jaar van een opleiding op het gebied van Techniek of Economie.

 

Een paar veelzeggende resultaten over de onderzochte populatie zijn:

  1. 70 procent tot 80 procent heeft nog nooit van de opleiding(en) gehoord.

  2. De inhoud van de opleiding is belangrijker dan de naam vindt 60 procent tot 80 procent.

  3. Er wordt slecht reclame gemaakt voor de opleiding(en) verkeerskunde. Dat gebeurt namelijk zo ongeveer op de manier zoals in figuur 1 versie A is weergegeven.

  4. De interesse in het vakgebied is beduidend hoger bij het lezen van de reclame in de stijl van versie B in figuur 1.

  5. Namen die wel ‘pakkend’en ‘treffend’ zijn, zeker bij het presenteren van versie B, zijn: mobiliteit, gedrag, management. De naam verkeerskunde wordt over het algemeen als niet aantrekkelijk gezien. Mbo-studenten zijn hierbij positiever dan de andere twee subgroepen (bron: Newcom Research and Consultancy).

 

 Figuur 1: Twee manieren om reclame te maken voor de opleiding verkeerskunde; bron: Newcom Research and Consultancy

 

Van de reclamestijl versie B kan gezegd worden dat die wat breder kijkt naar mobiliteit. Meer ook de rol, betekenis en het ontstaan van mobiliteit in de samenleving voorschotelt en zo op de inhoud van wat mobiliteit moet zijn komt. De andere versie steekt meer in vanuit wat het vakgebied is en de oplossingsmogelijkheden voor mobiliteitsproblemen. Misschien mag je wel zeggen dat de ene wat extroverter is en de andere introverter.

 

Van de onderzoeksresultaten zijn het vooral de eerste twee punten en het moment (anno 2010) waarop dit gesignaleerd wordt, die zorgwekkend zijn. Dit is niet iets dat we nu pas weten, dit weten we al een paar decennia! En nog steeds worden we geconfronteerd met dezelfde, tamelijk sombere feiten. Gebeurt er nu echt niets essentieels en fundamenteels om dit vakgebied een flitsender imago te geven? Een naamsverandering alleen in mobiliteit of iets dergelijks is zeker niet voldoende.

 

2. Wat te doen? Door wie? 

We moeten wel, weer, iets doen. Maar wie is ‘we’? Als Verkeerskunde van niemand zou zijn, dan nog zijn er toch op zijn minst belanghebbenden te benoemen, die geïnteresseerd zijn in het wel en wee van Verkeerskunde en dan ook bereid moeten zijn wat te doen.

Te noemen zijn:

  • onderwijsinstituten  en hun rol voor en binnen dit vakgebied, en die uitdragen wat dit vakgebied nu eigenlijk is? Waarschijnlijk denkt iedereen daar anders over of kijkt er anders tegenaan.

  • het werkveld. Hoe kan/moet het werkveld betrokken worden bij het goed in gang houden van het vakgebied? Het werkveld dat zijn overheid, bedrijfsleven (ondernemers), koepelorganisaties, belangenverenigingen, onderzoeksinstellingen.

  • en een niet onbelangrijke belanghebbende de BV-Nederland.

 

Waarom is het voor de verschillende belanghebbenden van belang om iets te doen?

Voor het onderwijs is werving van studenten van belang en het in stand houden van kwalitatief goede, voor het werkveld relevante opleidingen Verkeerskunde. Onderwijsinstellingen zullen dan ook meer van elkaar moeten weten wie wat doet en daarover onderling ook afspraken moeten maken. Het werkveld  kan dan rekenen op een kwalitatieve en kwantitatieve verbetering van het aanbod van adequater en gerichter opgeleide studenten. Voor de BV-Nederland betekent een en ander een efficiënter onderwijs in mobiliteit en daaraan gerelateerde disciplines. De BV-Nederland profiteert ervan als er meer samenwerking komt tussen onderwijsinstituten onderling!

 

De volgende vraag ligt dan voor de hand. Wie wil iets in gang zetten? Een soort Verkeerskunde-state-of-the-art produceren, na circa vijftig jaar.

Daarbij moeten zeker aan de orde komen: 

  • Wat is dit vakgebied nu eigenlijk? Welke deelterreinen zijn te traceren en te definiëren? In eerste instantie vanuit een theoretische/inhoudelijke invalshoek.

  • Wat is dit vakgebied voor onderwijsinstellingen en het werkveld, respectievelijk hoe wordt door belanghebbenden naar de inhoud van het vakgebied gekeken?

  • Waar zit welke kennis over dit vakgebied? Al een poosje ventileert de NHTV/afdeling SLM (Stedenbouw, Logistiek en Mobiliteit) het idee een Kenniskaart Mobiliteit in Nederland (KMOBiN) te vervaardigen. Zie figuur 2. Te beginnen bij de onderwijsinstellingen; maar ook bij de overige belanghebbenden zit kennis die in kaart gebracht zou moeten worden. Als deze kaart(en) er is/zijn zouden onderling afspraken gemaakt kunnen worden over het delen van kennis; iets dat moet. Zo zouden onderwijsinstellingen afspraken kunnen/moeten maken wie wat doet; niet iedereen hoeft hetzelfde te doen, want dat is inefficiënt. Dat wil de huidige regering, ministerie van Onderwijs, ook niet. Onderwijsinstellingen moeten ‘kleur bekennen’, zich profileren. Ook zou via een dergelijke kaart gericht kennisuitwisseling tussen onderwijsinstituten en het werkveld bevorderd kunnen worden.

 

Figuur 2: KMOBiN, een Kenniskaart Mobiliteit in Nederland - Onderwijs. Maar dan gedetailleerder weer te geven, dus met aangeven welke deelterreinenkennis bij wie zit

 

  • Het volgende dat aan de orde moet komen is voor onderwijsinstellingen dan ook: nagaan of en in hoeverre er sprake is van versnippering, doublures, of zelfs of er in Nederland breed bekeken hiaten zitten in de kenniskaart voor het mobiliteitsonderwijs?

  • Hoe kunnen belanghebbenden met elkaar zorgen dat efficiency in onderwijsland en kennisniveau naar tevredenheid is voor iedereen? En waar kunnen ze elkaar helpen?

  • Naar een verdubbeling van de instroom en uitstroom, gezien over alle onderwijsinstellingen in Nederland die (delen van) het vakgebied onderwijzen?

 

3. Conclusie 

Als je dingen structureel wilt veranderen en verankeren, dan moet je bij het onderwijs beginnen. Dat is waarom de eerste insteek van de Kenniskaart Mobiliteit in Nederland het onderwijs is, met nadruk op beginnen.

De twee meest belangrijke zaken die nu fundamenteel aangepakt dienen te worden zijn

  •  het imago van het vakgebied Verkeerskunde en daaraan gekoppeld

  •  de positionering van dit vakgebied.

 

Een bredere benadering van het vakgebied spreekt potentiële studenten voor het hbo en wo meer aan. Met brede benadering wordt dan bedoeld meer kijken naar het vakgebied zoals het reclame-maken versie B, zie figuur 1, propageert. Dan merk je pas echt duidelijk dat het vakgebied begint bij mens en maatschappij, en dat techniek daarbij een wezenlijk onderdeel is. Subterreinen en dus erg belangrijke leeronderdelen van het vakgebied zijn, naast de ‘techniek’-leeronderdelen, dan zeker ook: psychologie, sociale psychologie, sociale geografie, planologie, logistiek, (echte)marketing/communicatiewetenschap met centraal gedragsbeïnvloeding, facilitymanagement (faciliteren van bereikbaarheid en ontplooiingsmogelijkheden), digitale mobiliteit (waarom niet; zeker met de optiek de relatie met fysieke mobiliteit aan de orde te stellen).

 

Kortom, veel breder en aan de basis meer evenwicht tussen mens-, maatschappij- en techniek-onderdelen. Eigenlijk is dit ook weer niet veel nieuws. De vraag is dan ook of een en ander met betrekking tot het vakgebied wel voldoende, coherent en samenhangend wordt gebracht, waardoor een minder goed imago ontstaat. Of dat het totale vakgebied niet te veel versnippert en dus onduidelijk overkomt op middelbare scholieren en potentiële verkeerskundestudenten. Overal in het hbo en wo in Nederland zitten stukken van dit totaal. Des te belangrijker is het over de Kenniskaart te beschikken, en daarop verder te bouwen met onderlinge afspraken en afstemmen van uitvoering. Ook met het werkveld erbij. De BV-Nederland plukt daarvan ook de vruchten. 

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 263

1 2 3 4 5 6

  • Voetgangers en fietsers, bondgenoten voor actieve mobiliteit Voetgangers en fietsers, bondgenoten voor actieve mobiliteit Van 7 tot 10 oktober vond in Rotterdam de twintigste editie plaats van het internationale voetgangerscongres Walk21. Zo’n zeshonderd deelnemers, waarvan een minderheid uit... 10 oktober Wim Bot
  • Zoveel Nederlanders, zoveel verkeerskundigen Zoveel Nederlanders, zoveel verkeerskundigen Elke verjaardag zie ik het weer gebeuren, elke gesprekpartner transformeert zich tot verkeerskundige. Natuurlijk wel logisch, immers vrijwel iedereen heeft ermee te maken, doet... 2 oktober Wim van der Hoeven, adviseur PTV Group
  • Vijf taboes over mobiliteit Vijf taboes over mobiliteit Vijf taboes drukken hun stempel op het maatschappelijk debat over mobiliteit. Deze taboe-onderwerpen komen dus niet aan de orde, maar hebben wél invloed. Ze leiden daarom tot... 2 oktober Arie Bleijenberg, Koios strategy
  • De speed pedelec: onterecht op het strafbankje De speed pedelec: onterecht op het strafbankje Er rijden er volgens recente CBS-cijfers ongeveer 17.000 van rond in Nederland: speed pedelecs. Voor wie het nog niet wist, fietsen met een elektrische ondersteuning tot 45... 2 oktober Martin de Vries
  • Denk fundamenteel: geef breed ruimte aan ICT in mobiliteit Denk fundamenteel: geef breed ruimte aan ICT in mobiliteit In een - met name - technologisch turbulent veranderende wereld kan een visie op de toekomst, eventueel uitmondend in één stip of meerdere stippen op de horizon, een belangrijke... 2 oktober Mike Bérénos, voorzitter NMTM, op...
  • Licht op verkeer maakt RegieRijden mogelijk Licht op verkeer maakt RegieRijden mogelijk Heeft u ook zo genoeg van files? Elke dag wachten in de rij, ongelukken en pechgevallen? Met het aanbreken van de donkere dagen zal dit beeld de komende maanden alleen maar nog... 2 oktober Edward Neef
  • Ontdek samen met ons het belang van mobiliteithubs Ontdek samen met ons het belang van mobiliteithubs “Bekijk Nederland als één grote, groene netwerkstad”, aldus CROW-directeur Pieter Litjens en zijn collega bij Platform31, Hamit Karakus. Niet gek, als je bedenkt dat 60% van de... 23 september Paul Steeneken
  • De zin en onzin van artikel 5a WvW De zin en onzin van artikel 5a WvW Op 18 juni heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel roekeloos rijgedrag aangenomen. Het voorstel moet nog door de Eerste Kamer, maar als het aangenomen wordt is opzettelijk... 20 september Herbert Korbee
  • Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Utrecht, draaischijf van Nederland. Loopt het bij Utrecht spaak, dan heeft een groot deel van Nederland daar last van. Dat geldt zowel voor de weg als voor het spoor. Ik zie... 2 september Rob Hulleman
  • Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet 20 september 2018 was een zwarte dag voor de verkeersveiligheid. Bij een botsing op een overweg in Oss kwamen vier kinderen om het leven en daarnaast raakten een kind en een... 26 augustus Wilbert Walta
  • Leren van ongevallen Leren van ongevallen Iedereen die zich met vraagstukken rondom veiligheid bezig houdt, heeft beroepshalve belangstelling voor ongevallen in het verkeerssysteem. Van een analyse van de oorzaken, en... 19 augustus Lieuwe Zigterman
  • Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Er zijn veel trends die op Nederlandse zeehavens afkomen: de energietransitie, toenemend protectionisme, digitalisering en nog veel meer. Het KiM onderzocht wat het effect van... 12 augustus Martijn van der Horst en Saeda Moorman
  • Ommelandse reizen Ommelandse reizen In Nederland ligt veel nadruk op stedelijke gebieden en de bijbehorende verkeers- en vervoersproblemen. En dan vooral files. Minder aandacht is er voor gebieden buiten de stad:... 12 augustus Taede Tillema (KiM)
  • Ik heb gezegd Ik heb gezegd Deze blog is de zesde, en laatste, in de serie Verkeerskleuren. Mag ik het uitblijven van verkeerskundige reacties op deze blogs – en het uitblijven van de juiste maatregelen... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Stille straatstenen hebben de toekomst Stille straatstenen hebben de toekomst Wegbeheerders willen in de woonwijken steeds meer terug naar stenen in plaats van asfalt vanwege een langere levensduur en kleiner risico op kapitaalvernietiging bij... 27 juni Frank Kolderie, productmanager bij...
  • Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Kleuren zijn zo vanzelfsprekend, dat er in veel gevallen geen rekening wordt gehouden met mensen die de eigen kleurwaarneming niet kunnen vertrouwen. Een niet-volledig resumé... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Wegontwerp, een geliefd praatje Wegontwerp, een geliefd praatje Wie kent het niet? Is er nieuwe weg aangelegd, of een stuk asfalt eraan vast geplakt, staat het verkeer toch snel weer vast. Verkeer, files en wegwerkzaamheden zijn een bekend... 27 juni Sonja Hiddinga, accountmanager...
  • Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven In de afgelopen weken waren er twee interessante verkeersitems, die breed aandacht van de media kregen:  * De RAI (branche-organisatie voor de Rijwiel- en... 27 juni Gert Bak, senior verkeerskundige...
  • Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak De uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof zorgt voor een lichte paniek in politiek Den Haag en dat is niet helemaal zonder reden. Kort gezegd komt... 25 juni Herbert Korbee
  • Stimuleer E-bike als substituut voor auto Stimuleer E-bike als substituut voor auto Onlangs verscheen het bericht in de media dat er in ons land in 2018 voor het eerst meer e-bikes dan gewone fietsen zijn verkocht. Een mooie stap in de richting van... 19 juni Paul Plazier
  • 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ Wanneer we aan de veiligheid werken met kinderen, houden we dan ook daadwerkelijk rekening met kinderen? Ik vraag het mij soms af. Veiligheid is iets wat niet of nauwelijks... 18 juni Joep Tiernego
  • VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! SWOV heeft onderzoek gedaan  naar de effectiviteit van buurtacties in 30-km-gebieden, zoals remwegdemonstraties, lasergun-metingen met bewoners of verkeersborden gemaakt... 5 juni Janneke Zomervrucht
  • De busreiziger in beeld De busreiziger in beeld ‘Welke mensen reizen er met de bus? Kunnen jullie dat in beeld brengen?’, was de vraag vanuit het ministerie aan het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Want de... 27 mei Toon Zijlstra en Peter Bakker,...
  • Lindy’s law en de auto Lindy’s law en de auto Het moet ergens in de jaren zestig zijn geweest dat acteurs in een bar in New York bij elkaar kwamen en de levensverwachting van Broadway-shows becommentarieerden. Ze kwamen... 25 april Jacob de Vries
  • Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig 1978:“In het zuidwesten van Zuidelijk Flevoland, tegenover het Gooi en ongeveer 25 kilometer van Amsterdam, wordt een geheel nieuwe stad gebouwd. Het moet een grote stad worden:... 25 april Joop Nicolai

Artikelen 1 tot 25 van 263

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.