Ommelandse reizen

maandag 12 augustus 2019 Taede Tillema (KiM) 0 reacties 50x gelezen

In Nederland ligt veel nadruk op stedelijke gebieden en de bijbehorende verkeers- en vervoersproblemen. En dan vooral files. Minder aandacht is er voor gebieden buiten de stad: het ommeland. Als geboren en getogen ommelander vind ik dit jammer. Sinds vorig jaar bekleed ik de leerstoel Transportgeografie aan de Rijkuniversiteit Groningen. Dit doe ik naast mijn werk bij het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid. Binnen mijn leerstoel houd ik me bezig met het boeiende onderzoek naar bereikbaarheid en de mobiliteit van het mooie ommeland.

Taede Tillema, senior onderzoeker, KIM

Taede Tillema, senior onderzoeker, KIM

Vanzelfsprekend is het belangrijk om onderzoek te doen naar de bereikbaarheid van steden. Maar doen we daarmee voldoende recht aan gebieden daarbuiten, waar bijna 5 miljoen Nederlanders wonen? In het ‘ommeland’ is de afstand tot veel dagelijkse voorzieningen, zoals supermarkt, bakker, slager of groentewinkel, beduidend groter. Dat is helemaal zo wanneer de plaats afgelegen ligt. Binnen een straal van drie kilometer kan een stedeling uit twaalf supermarkten kiezen, een bewoner van een groot dorp uit bijna vier, terwijl een inwoner van een klein dorp meestal is aangewezen op slechts een supermarkt. Die is tegelijkertijd vaak klein en duur, waardoor de dichtstbijzijnde supermarkt zeker niet altijd de voorkeur geniet.

Krimp en leegloop
Door schaalvergroting en bevolkingskrimp kan de bereikbaarheid van voorzieningen verder onder druk komen te staan. Ik groeide op in het Groningse dorp Grijpskerk. Daardoor weet ik dat gezinnen met jonge kinderen veel met de auto onderweg zijn voor werk, school, sport, zwemlessen, verjaardagsvisites en boodschappen. In mijn geboorteplaats Delfzijl zag ik hoe voorzieningen door de bevolkingsafname steeds moeilijker in stand te houden waren. Mijn basisschool ‘De Noorderkroon’ is inmiddels verdwenen. Ook in kleine dorpen staan voorzieningen onder druk. Supermarkten en basisscholen moeten daar steeds vaker hun deuren sluiten. De afstanden tot voorzieningen nemen toe en de leefbaarheid neemt af.

In de recente KiM-publicatie “Bevolkingsdaling en de effecten op de bereikbaarheid en de mobiliteit in Nederland” vonden we dat effect terug: tussen 2008 en 2015 groeide in krimpgebieden in het ommeland de afstand tot voorzieningen harder dan in overige delen van het land. Dit geldt vooral voor de afstand tot supermarkten, dagelijkse winkelvoorzieningen en basisscholen. De totale mobiliteit in de krimpgebieden nam beperkt toe, terwijl deze in de groeigebieden, zowel binnen als buiten de stad, juist licht daalde.

Hoe het is en hoe het voelt
De prangende vraag is natuurlijk hoe erg het is dat afstanden tot voorzieningen toenemen. Beïnvloedt het de leefbaarheid en het welzijn op een negatieve manier? Het is mijn overtuiging dat de perceptie van bereikbaarheid van voorzieningen veel bepalender is dan de ‘objectief’ gemeten afstand of reistijd. Toch weten we nog vrij weinig over hoe de bereikbaarheid in het ommeland wordt beleefd en of er verschillen zijn tussen gebieden waar de bevolkingsomvang krimpt of groeit. Eerste tekenen dat percepties van bereikbaarheid relevant zijn kwamen al wel naar voren in het in opdracht van het KiM uitgevoerde onderzoek “Mobiliteitsarmoede in de provincie Zeeland” eerder dit jaar.

Generaties en gebieden
Binnen het KiM en in mijn leerstoel wil ik de komende jaren samen met mijn collega’s meer inzicht krijgen in de perceptie van bereikbaarheid en hoe deze varieert voor verschillende bewoners en gebieden. Dit geeft een beeld welk type bewoners, zoals ouderen of juist jongeren, een probleem ervaart en hoe dit verschilt tussen regio’s. Denk aan ruimtelijke en culturele verschillen tussen en binnen rurale gebieden in bijvoorbeeld Groningen, Zeeland, Limburg of de Achterhoek. Hierbij leggen we een relatie met mobiliteitsarmoede en ervaren leefbaarheid.

Zoeken naar oplossingen
Daarnaast wil ik specifiek kijken naar de rol van slimme en innovatieve mobiliteitsoplossingen in het verbeteren van de bereikbaarheid. Denk aan ‘Mobility-as-a-Service’-concepten in dunbevolkte gebieden, aan de rol van de elektrische fiets in het overbruggen van grotere afstanden en zelfs aan zelfrijdende busjes in het voor- en natransport. Met dergelijke busjes wordt al op meerdere plekken geëxperimenteerd. Onderzoek moet uitwijzen in hoeverre deze op papier interessante mogelijkheden aansluiten bij de behoefte van reizigers. En ook in hoeverre ze werken in meer dunbevolkte gebieden buiten de stad waar minder vraag is naar vervoer. Het ziet er echter naar uit dat deze oplossingen heel wat spreekwoordelijke ‘ommelandse reizen’ kunnen voorkomen.

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 253

1 2 3 4 5 6

  • Leren van ongevallen Leren van ongevallen Iedereen die zich met vraagstukken rondom veiligheid bezig houdt, heeft beroepshalve belangstelling voor ongevallen in het verkeerssysteem. Van een analyse van de oorzaken, en... 19 augustus Lieuwe Zigterman
  • Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Er zijn veel trends die op Nederlandse zeehavens afkomen: de energietransitie, toenemend protectionisme, digitalisering en nog veel meer. Het KiM onderzocht wat het effect van... 12 augustus Martijn van der Horst en Saeda Moorman
  • Ommelandse reizen Ommelandse reizen In Nederland ligt veel nadruk op stedelijke gebieden en de bijbehorende verkeers- en vervoersproblemen. En dan vooral files. Minder aandacht is er voor gebieden buiten de stad:... 12 augustus Taede Tillema (KiM)
  • Ik heb gezegd Ik heb gezegd Deze blog is de zesde, en laatste, in de serie Verkeerskleuren. Mag ik het uitblijven van verkeerskundige reacties op deze blogs – en het uitblijven van de juiste maatregelen... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Stille straatstenen hebben de toekomst Stille straatstenen hebben de toekomst Wegbeheerders willen in de woonwijken steeds meer terug naar stenen in plaats van asfalt vanwege een langere levensduur en kleiner risico op kapitaalvernietiging bij... 27 juni Frank Kolderie, productmanager bij...
  • Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Kleuren zijn zo vanzelfsprekend, dat er in veel gevallen geen rekening wordt gehouden met mensen die de eigen kleurwaarneming niet kunnen vertrouwen. Een niet-volledig resumé... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Wegontwerp, een geliefd praatje Wegontwerp, een geliefd praatje Wie kent het niet? Is er nieuwe weg aangelegd, of een stuk asfalt eraan vast geplakt, staat het verkeer toch snel weer vast. Verkeer, files en wegwerkzaamheden zijn een bekend... 27 juni Sonja Hiddinga, accountmanager...
  • Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven In de afgelopen weken waren er twee interessante verkeersitems, die breed aandacht van de media kregen:  * De RAI (branche-organisatie voor de Rijwiel- en... 27 juni Gert Bak, senior verkeerskundige...
  • Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak De uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof zorgt voor een lichte paniek in politiek Den Haag en dat is niet helemaal zonder reden. Kort gezegd komt... 25 juni Herbert Korbee
  • Stimuleer E-bike als substituut voor auto Stimuleer E-bike als substituut voor auto Onlangs verscheen het bericht in de media dat er in ons land in 2018 voor het eerst meer e-bikes dan gewone fietsen zijn verkocht. Een mooie stap in de richting van... 19 juni Paul Plazier
  • 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ Wanneer we aan de veiligheid werken met kinderen, houden we dan ook daadwerkelijk rekening met kinderen? Ik vraag het mij soms af. Veiligheid is iets wat niet of nauwelijks... 18 juni Joep Tiernego
  • VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! SWOV heeft onderzoek gedaan  naar de effectiviteit van buurtacties in 30-km-gebieden, zoals remwegdemonstraties, lasergun-metingen met bewoners of verkeersborden gemaakt... 5 juni Janneke Zomervrucht
  • De busreiziger in beeld De busreiziger in beeld ‘Welke mensen reizen er met de bus? Kunnen jullie dat in beeld brengen?’, was de vraag vanuit het ministerie aan het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Want de... 27 mei Toon Zijlstra en Peter Bakker,...
  • Lindy’s law en de auto Lindy’s law en de auto Het moet ergens in de jaren zestig zijn geweest dat acteurs in een bar in New York bij elkaar kwamen en de levensverwachting van Broadway-shows becommentarieerden. Ze kwamen... 25 april Jacob de Vries
  • Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig 1978:“In het zuidwesten van Zuidelijk Flevoland, tegenover het Gooi en ongeveer 25 kilometer van Amsterdam, wordt een geheel nieuwe stad gebouwd. Het moet een grote stad worden:... 25 april Joop Nicolai
  • Let op kleurgebruik Let op kleurgebruik Met mijn vader aan het stuur van zijn Morris-Oxford trokken we ‘s zomers over de Alpen naar Italië. Daar viel mij op dat ik de kleuren van de verkeersborden wél kon zien. Pas... 25 april Meinard Noothoven van Goor
  • Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen De RAI Vereniging pleitte deze week met steun van de Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland voor het invoeren van een maximale snelheid van 30 km per uur op wegen binnen de... 29 maart Sjoerd Nota
  • Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018. Naar aanleiding hiervan... 21 maart Herbert Korbee en Peter Veringmeier
  • Blind dashboard Blind dashboard Komend uit de supermarkt zet ik tassen op de achterbank, sla het achterportier dicht, neem plaats achter het stuur en start mijn Renault. Direct een geluidssignaal,... 1 maart Meinard Noothoven van Goor
  • Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 De startbijeenkomst: Het strategisch plan verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) en het Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid 2019-2021 (LAP) zijn een feit. Op 14 februari jl.... 28 februari Berry den Brinker
  • Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018 (... 28 februari Herbert Korbee en Sander Bonhof
  • Vier sporen richting schone stadslogistiek Vier sporen richting schone stadslogistiek De tijd van V&D, twee kledingcollecties per jaar en Vinex-locaties buiten de stad ligt nog niet eens zo ver achter ons. Wat was het... 28 februari Joeri Jongeneel, senior consultant...
  • Maximaal 100 km/uur voor het klimaat? Maximaal 100 km/uur voor het klimaat? Eind januari kwamen klimaatberekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) naar buiten. Conclusie: ‘We halen de klimaatdoelen voor 2020 niet.” De CO2-reductie zal... 28 februari Rob Hulleman
  • Hoogste tijd voor integrale fietsvisie Hoogste tijd voor integrale fietsvisie Onlangs bleek politiek draagvlak voor het invoeren van een helmplicht voor snorfietsers. Dit bracht bij mij een herinnering boven aan de integrale visie op... 28 februari Aad Wilmink, lid Commissie...
  • MaaS en fiets MaaS en fiets Mobility as a Service staat volop in de belangstelling, en terecht! Door je trip van A naar B te kunnen plannen, boeken, uitvoeren en betalen via dezelfde app wordt het... 28 februari Rik van der Graaf & Robin Kleine

Artikelen 1 tot 25 van 253

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.