MaaS en fiets

donderdag 28 februari 2019 Rik van der Graaf & Robin Kleine 1 reactie 147x gelezen

Mobility as a Service staat volop in de belangstelling, en terecht! Door je trip van A naar B te kunnen plannen, boeken, uitvoeren en betalen via dezelfde app wordt het gemakkelijker om verschillende vervoerswijzen af te wisselen en te combineren. Waar het mobiliteitsaanbod nu vaak versnipperd is en ook versnipperd aanvoelt voor de reiziger, zullen steeds meer diensten geïntegreerd worden in MaaS-toepassingen, waardoor je uiteindelijk nog maar één app, één account en één abonnement nodig hebt voor al je verplaatsingen.

Rik van der Graaf en Robin Kleine, Mobycon

Rik van der Graaf en Robin Kleine, Mobycon

Hiermee biedt MaaS kansen om files te voorkomen, steden leefbaar te houden en door middel van data het aanbod perfect af te stemmen op de vraag. Volgens Mobycon verdient de fiets juist in Nederland een speciale plek in het verhaal rondom Mobility as a Service. De fiets is in Nederland verantwoordelijk voor maar liefst 27% van de verplaatsingen (CBS, 2016) en 43% van het voortransport naar de trein (KiM, 2014). Hiermee is de fiets één van de meest gebruikte vervoerswijzen en vormt het een onmisbare schakel in ons mobiliteitssysteem. Wat ons betreft is er dus geen Mobility as a Service zonder de fiets. In dit artikel vertellen we u waarom.

 

Fiets en MaaS, de kansen

We doen er in Nederland van alles aan om het autogebruik en -bezit terug te dringen. De afhankelijkheid van de privéauto moet worden teruggedrongen om het land bereikbaarder, duurzamer en leefbaarder te maken. Op de kortere afstanden wordt met name ingezet op de fiets en op langere afstanden het openbaar vervoer of (al dan niet elektrische) deelauto’s. Een reis met openbaar vervoer begint op een halte of station en deelauto’s staan ook niet altijd voor de deur. Men moet dus van of naar deze modaliteiten reizen. De fiets biedt hierbij geweldig veel mogelijkheden. Dit blijkt wel uit de aantallen mensen die al van en naar de trein fietsen en de bijkomende vraag naar fietsparkeerplaatsen en ov-fietsen. Alhoewel de fiets in de last-mile nog niet zoveel gebruikt wordt als in de first-mile, zien we dat de opkomst van deelfietsconcepten (van ov-fiets tot de free-floating deelfietsconcepten) hier verandering in brengen. De fiets is dus zowel in de first- als last-mile een uitstekend alternatief. Daarmee kan er ook een verandering komen in het grote aantal geparkeerde privé fietsen bij de stations. MaaS kan zorgen voor een groter gebruik van deelfietsen wat vervolgens weer zorgt voor een efficiënter ruimte gebruik rond de stations.  

 

Door te fietsen van en naar een overstappunt in plaats van te lopen wordt het verzorgingsgebied een stuk groter. Tegelijkertijd heeft de fiets niet veel nodig.  Anderhalve meter breed asfalt en een bestemming binnen de 5 (met de e-bike 15) km is voldoende. De fiets maakt dus de ‘haarvaten’ van de ruimtelijk structuur bereikbaar. Met deze haarvaten worden plekken bedoeld zoals industrieterreinen, buurten en landelijke gebieden. Juist in deze gebieden kan de fiets een belangrijke rol spelen in de mobiliteitsketen en zo MaaS op weg helpen.

 

Doordat de fiets andere modaliteiten complementeert en voedt, kan de fiets er dus ook voor zorgen dat het openbaar vervoer en deelauto’s rendabeler worden. Zo kunnen gestrekte buslijnen bepaalde gebieden blijven bedienen en zo kunnen deelauto’s (bijvoorbeeld in kleine kernen) sneller rendabel zijn. Dit zorgt er dus voor dat MaaS dankzij de fiets op meer plekken de mogelijkheid heeft van de grond te komen.

 

De fiets biedt voor MaaS niet alleen kansen in de first- of last-mile. MaaS draait namelijk om vervoersmogelijkheden en het totaalaanbod van MaaS maakt dat een combinatie aan modaliteiten de privéauto (of dan in ieder geval de tweede) kunnen vervangen. Soms betekent dit dat een ketenreis met allerlei vervoerswijzen het beste alternatief is en soms is de fiets (of e-bike) simpelweg het beste alternatief.  Alhoewel de meeste mensen zelf een fiets hebben (een leasefiets of deelfietsenabonnement kan trouwens prima onderdeel van een MaaS-abonnement zijn), is het van belang de fiets in ieder geval in de informatievoorziening op te nemen. Dit biedt ook kansen voor fietsstimuleringsacties, het verzamelen van reisdata en het beter positioneren van de fiets in reiskostenvergoedingen.

 

MaaS heeft de fiets dus niet alleen nodig om een compleet vervoersaanbod te kunnen bieden, MaaS biedt ook mogelijkheden om fietsen (al dan niet in combinatie met het openbaar vervoer) te stimuleren.

 

Fiets en MaaS, de uitdagingen

Naast dat de fiets in de keten kansen oplevert, levert het ook uitdagingen op. Verschillende onderdelen van de keten worden namelijk georganiseerd door verschillende partijen (en zelfs verschillende afdelingen binnen de partijen) en dit levert op dit moment een vrij versnipperd aanbod op. Deze wirwar aan partijen en hun belangen en systemen maken het ingewikkeld om alles in één MaaS-app te krijgen. Dit geldt voor de hele MaaS keten maar dus ook voor de fiets. In een stad als Rotterdam zijn verschillende deelfietsconcepten waarvoor je allemaal een account en app nodig hebt. Verder beschikt ov-fiets op dit moment over een soort monopolypositie als het gaat om het aanbieden van deelfietsen op treinstations. Elke andere aanbieder wordt (zeker bij de grotere stations) gedwongen om hun deelfietsen op een slechtere locatie aan te bieden. Dit past niet erg bij de MaaS-gedachte van keuzevrijheid en een level playing field voor verschillende aanbieders. Tot slot is het huidige systeem van ov-fiets niet bruikbaar binnen een MaaS-toepassing doordat het reserveren en betalen van fietsen nog niet mogelijk is.

 

Hiernaast zijn fietsparkeervoorzieningen (en met name de actuele beschikbaarheid daarvan) zo goed als niet opgenomen in informatievoorziening. Zelfs als een stalling al de actuele beschikbaarheid van fietsparkeerplekken bijhoudt, is deze informatie vaak niet erg precies en daarnaast wordt deze niet opgenomen in reisplanners

 

Hoe gaan we de kansen realiseren

I&W heeft de ambitie om 3 miljard meer fietskilometers in 10 jaar te realiseren en om 200.000 extra forensen uit de auto en op de fiets te krijgen (I&W, Ambities Fiets, 12 Juni 2018). De fiets goed integreren in MaaS-concepten is hiervoor essentieel, ziet gelukkig ook I&W. Zo wordt er vanuit de MaaS-budgetten bijvoorbeeld geïnvesteerd in de ontwikkeling van open data voor deelfietsen. Dit is dan ook een mooie eerste stap voor het opnemen van deelfietsen in het MaaS-aanbod.

 

Uitgangspunt zou hierbij moeten zijn dat als er een (voor iedereen open) deelfietsensysteem is, deze de juiste (open) APIs heeft om opgenomen te worden in het MaaS-aanbod. Om dit te kunnen bewerkstelligen zouden gemeenten bij het vergunnen van de deelfietssystemen een eis kunnen stellen bij de aanbieder om open data beschikbaar te stellen. De aanbieder van de deelfiets heeft hier immers zelf ook belang mee want op hoe meer platforms zijn deelfiets zichtbaar is hoe groter de kans dat er gebruik van gemaakt gaat worden. Op deze manier is het ook daadwerkelijk mogelijk om de deelfietsen goed in het MaaS-aanbod op te nemen. Aan de andere kant moet een MaaS-dienstverlener vervolgens ook open staan om ieder deelfietssysteem toe te laten. 

 

Naast de deelfietsen zijn er echter nog veel meer stappen te zetten. Zo dienen er allerlei fiets-gerelateerde data opengesteld en opgenomen te worden in MaaS-apps. Te beginnen met fietsroutes en actuele stallingsplekken. Alhoewel dit (meestal) niet te maken heeft met boeken en betalen voegt dit wel veel gemak toe voor de reiziger in de vorm van informatie. Weten dat je iets eerder moet vertrekken omdat de stalling aan de ene kant van het station vol is kan een hoop gemiste treinen en daarmee ergernissen schelen. Echter zouden bijvoorbeeld het boeken en betalen van een stallingsplek deze ergernissen ook (mogelijk) af kunnen vangen. 

 

Vervolgens kan fiets nog aantrekkelijker worden gemaakt door ook functies als het weer toe te voegen. Dit zou kunnen door als er regen op komst is, de gebruiker te waarschuwen en geschikte alternatieven te bieden. Hiernaast leveren fietsers steeds meer data op en dit zal nog eens toenemen als de fiets goed in MaaS-toepassingen zit verwerkt. Deze data kan realtime gebruikt worden om bijvoorbeeld VRIs af te stemmen op de actuele drukte of om het reisgedrag van fietsers te analyseren en dit uiteindelijk te gebruiken voor nieuwe maatregelen of beleid.

 

Het belangrijkste streven dat nu van belang is, is om de juiste data open beschikbaar te maken zodat deze kunnen worden opgenomen in een grotere MaaS-keten. Dit vraagt om een goed samenspel tussen publieke partijen (gemeente, ov-autoriteit) en marktpartijen (deelfietsaanbieders, NS/ProRail als eigenaren van stationsstallingen, vervoerders en natuurlijk MaaS aanbieders). 

 

Alhoewel in Nederland het initiatief van MaaS met name bij de marktpartijen ligt, (waarbij de overheden zorgen voor randvoorwaarden en ‘een duwtje in de rug’), vraagt dit om een trekkersrol vanuit de overheid. Veel van de genoemde mogelijkheden betreffen namelijk functionaliteiten die het fietsen aantrekkelijker maken en niet zo zeer nieuwe vervoersdiensten waarvoor iemand (via een MaaS-app) voor betaalt (met uitzondering van de deelfietsen). Het is daarom sterk de vraag of het voor MaaS-aanbieders of vervoerders aantrekkelijk is om tijd en geld te steken in het ontwikkelen van deze functies. Aangezien er wel een groot publiek belang is, namelijk het stimuleren van fietsgebruik, zal daarom de bal met name bij het publieke domein liggen.

 

Om overheden en MaaS-aanbieders op weg te helpen doet Mobycon momenteel onderzoek naar het belang van verschillende functionaliteiten (in een MaaS-app) voor de fietser. De uitkomsten hiervan kunnen partijen gebruiken om prioriteiten te stellen. Wordt vervolgd dus!


Reacties

Reacties

Paulus van Galen 21/03/2019 14:40

Prima uitgangsstelling. Wat ik nog mis is de positie van de e-step, die in sommige gevallen, nog beter de 'last mile' kan invullen dan de fiets. Bovendien neemt de step veel minder parkeerruimte in. En is ook bruikbaar voor personen, die zich niet vertrouwd voelen op een fiets. Steppen is sneller en gemakkelijker te leren dan fietsen.
Er is één groot probleem: e--steps zijn in Nederland wettelijk niet toegelaten op de openbare weg. En dan heb ik het in het bijzonder over e-steps met een wielmaat van 16" en 20". Die overigens ook opvouwbaar zijn en dus meekunnen in de auto en openbaar vervoer. Beter dan de vouwfiets.

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 265

1 2 3 4 5 6

  • 130 kan echt niet meer, politiek niet, moreel niet! 130 kan echt niet meer, politiek niet, moreel niet! Het advies van de Commissie-Remkes om snelheidslimieten rond natuurgebieden te verlagen vindt bijval onder verkeerskundigen en klimaatwetenschappers. Toch blijven... 16 oktober Martin Kroon
  • Met z'n allen aan de zelfrijdende auto; of flink betalen Met z'n allen aan de zelfrijdende auto; of flink betalen Wanneer rijdt de volledig zelfrijdende auto in Nederland rond? Welke veranderingen brengt de transitie van de huidige manier van autorijden naar de zelfrijdende auto ons? Hoe... 15 oktober Door Luuk de Vries, Adviseur Smart...
  • Voetgangers en fietsers, bondgenoten voor actieve mobiliteit Voetgangers en fietsers, bondgenoten voor actieve mobiliteit Van 7 tot 10 oktober vond in Rotterdam de twintigste editie plaats van het internationale voetgangerscongres Walk21. Zo’n zeshonderd deelnemers, waarvan een minderheid uit... 10 oktober Wim Bot
  • Zoveel Nederlanders, zoveel verkeerskundigen Zoveel Nederlanders, zoveel verkeerskundigen Elke verjaardag zie ik het weer gebeuren, elke gesprekpartner transformeert zich tot verkeerskundige. Natuurlijk wel logisch, immers vrijwel iedereen heeft ermee te maken, doet... 2 oktober Wim van der Hoeven, adviseur PTV Group
  • Vijf taboes over mobiliteit Vijf taboes over mobiliteit Vijf taboes drukken hun stempel op het maatschappelijk debat over mobiliteit. Deze taboe-onderwerpen komen dus niet aan de orde, maar hebben wél invloed. Ze leiden daarom tot... 2 oktober Arie Bleijenberg, Koios strategy
  • De speed pedelec: onterecht op het strafbankje De speed pedelec: onterecht op het strafbankje Er rijden er volgens recente CBS-cijfers ongeveer 17.000 van rond in Nederland: speed pedelecs. Voor wie het nog niet wist, fietsen met een elektrische ondersteuning tot 45... 2 oktober Martin de Vries
  • Denk fundamenteel: geef breed ruimte aan ICT in mobiliteit Denk fundamenteel: geef breed ruimte aan ICT in mobiliteit In een - met name - technologisch turbulent veranderende wereld kan een visie op de toekomst, eventueel uitmondend in één stip of meerdere stippen op de horizon, een belangrijke... 2 oktober Mike Bérénos, voorzitter NMTM, op...
  • Licht op verkeer maakt RegieRijden mogelijk Licht op verkeer maakt RegieRijden mogelijk Heeft u ook zo genoeg van files? Elke dag wachten in de rij, ongelukken en pechgevallen? Met het aanbreken van de donkere dagen zal dit beeld de komende maanden alleen maar nog... 2 oktober Edward Neef
  • Ontdek samen met ons het belang van mobiliteithubs Ontdek samen met ons het belang van mobiliteithubs “Bekijk Nederland als één grote, groene netwerkstad”, aldus CROW-directeur Pieter Litjens en zijn collega bij Platform31, Hamit Karakus. Niet gek, als je bedenkt dat 60% van de... 23 september Paul Steeneken
  • De zin en onzin van artikel 5a WvW De zin en onzin van artikel 5a WvW Op 18 juni heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel roekeloos rijgedrag aangenomen. Het voorstel moet nog door de Eerste Kamer, maar als het aangenomen wordt is opzettelijk... 20 september Herbert Korbee
  • Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Utrecht, draaischijf van Nederland. Loopt het bij Utrecht spaak, dan heeft een groot deel van Nederland daar last van. Dat geldt zowel voor de weg als voor het spoor. Ik zie... 2 september Rob Hulleman
  • Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet 20 september 2018 was een zwarte dag voor de verkeersveiligheid. Bij een botsing op een overweg in Oss kwamen vier kinderen om het leven en daarnaast raakten een kind en een... 26 augustus Wilbert Walta
  • Leren van ongevallen Leren van ongevallen Iedereen die zich met vraagstukken rondom veiligheid bezig houdt, heeft beroepshalve belangstelling voor ongevallen in het verkeerssysteem. Van een analyse van de oorzaken, en... 19 augustus Lieuwe Zigterman
  • Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Er zijn veel trends die op Nederlandse zeehavens afkomen: de energietransitie, toenemend protectionisme, digitalisering en nog veel meer. Het KiM onderzocht wat het effect van... 12 augustus Martijn van der Horst en Saeda Moorman
  • Ommelandse reizen Ommelandse reizen In Nederland ligt veel nadruk op stedelijke gebieden en de bijbehorende verkeers- en vervoersproblemen. En dan vooral files. Minder aandacht is er voor gebieden buiten de stad:... 12 augustus Taede Tillema (KiM)
  • Ik heb gezegd Ik heb gezegd Deze blog is de zesde, en laatste, in de serie Verkeerskleuren. Mag ik het uitblijven van verkeerskundige reacties op deze blogs – en het uitblijven van de juiste maatregelen... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Stille straatstenen hebben de toekomst Stille straatstenen hebben de toekomst Wegbeheerders willen in de woonwijken steeds meer terug naar stenen in plaats van asfalt vanwege een langere levensduur en kleiner risico op kapitaalvernietiging bij... 27 juni Frank Kolderie, productmanager bij...
  • Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Kleuren zijn zo vanzelfsprekend, dat er in veel gevallen geen rekening wordt gehouden met mensen die de eigen kleurwaarneming niet kunnen vertrouwen. Een niet-volledig resumé... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Wegontwerp, een geliefd praatje Wegontwerp, een geliefd praatje Wie kent het niet? Is er nieuwe weg aangelegd, of een stuk asfalt eraan vast geplakt, staat het verkeer toch snel weer vast. Verkeer, files en wegwerkzaamheden zijn een bekend... 27 juni Sonja Hiddinga, accountmanager...
  • Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven In de afgelopen weken waren er twee interessante verkeersitems, die breed aandacht van de media kregen:  * De RAI (branche-organisatie voor de Rijwiel- en... 27 juni Gert Bak, senior verkeerskundige...
  • Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak De uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof zorgt voor een lichte paniek in politiek Den Haag en dat is niet helemaal zonder reden. Kort gezegd komt... 25 juni Herbert Korbee
  • Stimuleer E-bike als substituut voor auto Stimuleer E-bike als substituut voor auto Onlangs verscheen het bericht in de media dat er in ons land in 2018 voor het eerst meer e-bikes dan gewone fietsen zijn verkocht. Een mooie stap in de richting van... 19 juni Paul Plazier
  • 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ Wanneer we aan de veiligheid werken met kinderen, houden we dan ook daadwerkelijk rekening met kinderen? Ik vraag het mij soms af. Veiligheid is iets wat niet of nauwelijks... 18 juni Joep Tiernego
  • VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! SWOV heeft onderzoek gedaan  naar de effectiviteit van buurtacties in 30-km-gebieden, zoals remwegdemonstraties, lasergun-metingen met bewoners of verkeersborden gemaakt... 5 juni Janneke Zomervrucht
  • De busreiziger in beeld De busreiziger in beeld ‘Welke mensen reizen er met de bus? Kunnen jullie dat in beeld brengen?’, was de vraag vanuit het ministerie aan het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Want de... 27 mei Toon Zijlstra en Peter Bakker,...

Artikelen 1 tot 25 van 265

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.