Laat je op straat verrast worden

maandag 28 oktober 2013 1 reactie 770x gelezen

David ter Avest, onderzoeker bij het Lectoraat Dynamiek van de Stad, Hogeschool INHolland

David ter Avest

David ter Avest

Met slimme oplossingen wordt er in Nederland gewerkt aan gedragsbeïnvloeding. Want, het kan altijd beter en veiliger in het verkeer. Maar wanneer het respect en het fatsoen echt ver te zoeken zijn lijken ludieke acties vooral effectief: mimespelers op een kruispunt of brigadiers in een zebrapak. Dit lijkt misschien wat ver gezocht, maar het spreekt aan en het maakt de openbare ruimte nog leuk ook.

Begin jaren 90 was de Colombiaanse hoofdstad en mijn geboortestad Bogotá een puinhoop. Het verkeer sprong het meest in het oog: weinig respect, slechte wegen en overal volle, stinkende busjes in alle soorten en maten. Tot in 1995 de excentrieke filosoof en wiskundige Antanas Mockus burgemeester werd. Hij zette op grote schaal mimespelers in op straat om de hoofdstedelingen op een ludieke manier verkeerslessen te geven. Het werkte en het respect kwam weer terug in de samenleving. Zijn opvolger, de planoloog Enrique Peñalosa, legde vervolgens een metroachtig bussysteem in de stad aan, wat gepaard ging met een formeel normen en waarden-offensief. De inmiddels beroemde Transmilenio-bussen hebben samen met de opvoedlessen de bereikbaarheid en ook de stad een enorme boost gegeven.

De inzet van mimespelers in ons land is erg waarschijnlijk. Ons gedrag wordt met kennis uit onderzoeken en experimenten subtiel wat bijgeschaafd. Met vooral kleinschalige, soms psychologische interventies wordt de reiziger zowel bewust als onbewust beïnvloed. Het kan altijd beter, maar we rijden hier niet met de Franse slag en proberen ons netjes te gedragen. Volgende sociologe Lyn Lofland willen mensen ook graag ‘het goede’ doen. We eigenen ons skills aan, we worden streetwise en als sociaal dier doen we vaak de ander na.

Die skills zijn ook nodig, met name op plekken met een hoge densiteit en intensiteit, zoals het station: het publieke domein met veel geschreven en ongeschreven regels. De heterogene groep reizigers, met uiteenlopende leefstijlen en gedragmilieus wordt hier een zekere ‘handleiding’ aangereikt, stelt antropoloog Marc Augé. En dit ‘contract’ wat de reizigers volgens Augé aangaan, maakt van het station een non-place: een anonieme plek zonder identiteit of betekenis. Zo ver zou ik niet willen gaan. Het reizigersdomein omvat juist ook plekken waar het kan bruisen en waar die ‘handleiding’ voor vertrouwdheid en veiligheid zorgt. In Colombia wordt tegenwoordig dan ook nog steeds het verkeer aangegrepen om een dergelijke handleiding te implementeren en zo goed burgerschap te bevorderen.

Maar ondanks een goede wil en tal van slimme stimuli doen we soms toch gewoon lekker eigenwijs. We fietsen onze eigen vertrouwde route naar het station, nemen vol overtuiging ons ‘zelfbedachte' kruip-door-sluip-doorweggetje en als er geen voetpad te vinden is maken we ons eigen olifantenpaadje. Dat laatste resultaat van eigenwijze voetgangers geeft de openbare ruimte een welkome authenticiteit. Naar mijn mening mag het op straat wel wat meer ‘eigen’, wat meer spannend, om met de woorden van Zomergast Daan Roosegaarde te spreken.

Dat ‘verrassen’ van de reiziger zou ik nog wel veel meer willen zien. Mimespelers op een kruispunt zullen in Nederland vast niet nodig zijn, maar leuk is het wel. In Bolivia hijsen verkeersbrigadiers zich in een zebrapak om zo de auto’s op tijd te laten stoppen; komisch maar ook effectief. De inmiddels beroemde pianotrap in een Zweeds metrostation is een ander goed voorbeeld, of de glijbaan (‘transferversneller’) op station Overvecht. En sinds kort maken licht- en geluidssculpturen in een Eindhovense fietstunnel een nachtelijke fietsrit leuker, veiliger en steeds weer anders. Bovenstaande voorbeelden laten zien dat, waar het geplande en het geleefde elkaar ontmoeten, het ontwerp hier een verrassingselement aan toe weet te voegen.

Blijven innoveren in de leesbaarheid van onze omgeving kan zorgen voor een leukere ruimtelijke ervaring en een veiliger verkeer. Vervoersknooppunten zijn de uitgelezen podia om een groot en divers publiek te bereiken. En naar onverwachte en aansprekende interventies lijken we wel te willen luisteren, want dat is nog leuk ook!


Reacties

Reacties

Bob Knoester 28/01/2014 12:20

Goed stuk, David! Documentaire over ontwikkeling van Bogotá staat inmiddels online; https://vimeo.com/25521307

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 76 tot 100 van 263

1 2 3 4 5 6

  • Spitsmijden, wie durft!? Spitsmijden, wie durft!? Nederlanders zijn nog steeds verslaafd aan de 9-tot-5-mentaliteit. Om het hoofd te bieden aan de spitsdrukte, roept onder meer president-directeur van NS Roger van Boxtel de... 3 oktober Hendrik Jan Bergveld, Arcadis
  • Maximaal 30 km/uur in de binnenstad, dat is pas duurzaam veilig Maximaal 30 km/uur in de binnenstad, dat is pas duurzaam veilig ‘Volgens mij moet de Duurzaam Veilig-theorie op de schop. De theorie wordt als het om ongevallen met fietsers en voetgangers gaat niet gesteund door dalende cijfers,... 24 augustus Berry den Brinker
  • Automatisch de toekomst in? Automatisch de toekomst in? Naar de maan…, naar Mars…, geen files…? Mijn opa zei altijd: ‘Op de maan komen ze nooit’. Hij heeft geen gelijk gekregen en helaas heeft hij het ook niet mogen meemaken.' 24 augustus Ed Graumans, bureau 'Met Graumans'
  • De sleutel voor effectief mobiliteitsbeleid De sleutel voor effectief mobiliteitsbeleid ‘Het is u vast niet ontgaan. De bereikbaarheid en leefbaarheid van ons kikkerlandje staan onder druk. De crisistijden zijn achter de rug en op steeds meer plekken loopt het vol.... 24 augustus Steven van Eijck
  • Sharing is niet altijd caring Sharing is niet altijd caring ‘Er is een opmars gaande van deelfietsen in Nederland en tegelijkertijd groeit de kritiek op deze ontwikkeling. Dit was de strekking van een recent artikel in de Volkskrant. In... 24 augustus Bas Schilder
  • Vormgeving 12 nieuwe verkeersborden kan beter Vormgeving 12 nieuwe verkeersborden kan beter Vanaf 1 juli 2017 zijn er  14 nieuwe verkeersborden  toegevoegd aan bijlage 1 van de RVV 1990. Maar geven die borden nu de gewenste duidelijkheid? En komt de vorm en... 15 augustus Peter Veringmeier, Veringmeier...
  • De ontwikkeling van MaaS: enkele vraagtekens voor de discussie De ontwikkeling van MaaS: enkele vraagtekens voor de discussie Het onderstaande artikel vormt een inbreng op de discussie over Mobility as a Service, in reactie op het artikel van Richard Hoving van het Amsterdam Economic Board,... 3 juli Jochem Floor, CarShareXL
  • Naar een slimme, veilige en comfortabele openbare ruimte Naar een slimme, veilige en comfortabele openbare ruimte " Door de handen ineen te slaan kan Nederland binnen een beperkt aantal jaren het modernste land ter wereld zijn op het gebied van bewegwijzering en verkeersveiligheid. De... 2 juni Jacques Goddijn, directeur HR Groep
  • Moet ik ook maar een hobby verzinnen voor in de auto? Moet ik ook maar een hobby verzinnen voor in de auto? "Na een drukke werkdag ga ik weer voldaan op weg naar huis. Bij Amsterdam springen de matrixborden aan en kom ik vroegtijdig tot stilstand. Minuten later ben ik slechts... 2 juni Robin Huizenga, PTV Group
  • Wegontwerp voor Dummies. Dummies? Wegontwerp voor Dummies. Dummies? Voor het ontwerpen en aanleggen van wegen bestaan richtlijnen en aanbevelingen. Toch kom ik als Dummy-weggebruiker in de praktijk regelmatig situaties tegen waarbij ik niet... 2 juni Cees Wildervanck, verkeerspsycholoog*
  • Verwachtingspatronen bij autodelen Verwachtingspatronen bij autodelen Deze blog is een reactie op de blog van Walther Ploos van Amstel: ‘ Elektrische deelauto’s: vanzelfsprekend, toch? ’ Lees hier het artikel dat gaat over de publicatie... 28 mei Jochem Floor, CarshareXL
  • Elektrische deelauto’s: vanzelfsprekend, toch? Elektrische deelauto’s: vanzelfsprekend, toch? Afgelopen week kwam een bijzonder rapport uit bij  CROW over elektrische deelauto’s . De stap om te gaan autodelen is voor veel mensen best groot.  De stap naar een... 24 mei Walther Ploos van Amstel
  • Hoe ‘smart’ worden wij eigenlijk van Smart Mobility? Hoe ‘smart’ worden wij eigenlijk van Smart Mobility? Een aantal jaar geleden had iedereen het plots over ‘slim reizen.’ Het betekent reizigers stimuleren om slimmere keuzes te maken tussen auto, fiets, thuiswerken en ov. Mensen... 1 mei Gerard Tertoolen
  • Herbouw bruggen A27 in beton is een gemiste kans Herbouw bruggen A27 in beton is een gemiste kans De Merwedebrug, de Hagesteinsebrug en de Keizersveerbrug op de A27 worden helemaal vervangen. De ‘beste realisatiestrategie’ is volgens demissionair minister Schultz om in beton... 31 maart Rob van der Waal
  • Beste lezer, bent u klaar voor Mobility as a Service (MaaS)? Beste lezer, bent u klaar voor Mobility as a Service (MaaS)? ‘Wie is de grote winnaar van de verkiezingen? Is er een verassende winnaar? Als u dit artikel leest, kunt u antwoord geven op deze vragen, maar op moment van schrijven is de... 31 maart Robin Huizenga
  • Geestverruiming Geestverruiming ‘Ik zit noodgedwongen even thuis. Medisch gevalletje. Niets ernstigs, maar wel erg vervelend. Iets waar knappe koppen gelukkig wat aan konden doen. Ik kom er zo op terug. Het... 31 maart Dominik van Lankeren
  • To pay or not to pay To pay or not to pay Net voor de verkiezingen doemt het R² -woord weer op. De economie trekt weer fors aan. Dat is natuurlijk heel mooi. Maar aan het exponentiële verband tussen de groei van de... 31 maart Ed Graumans
  • Is de snorfiets wel de boosdoener? Is de snorfiets wel de boosdoener? Snorfietsen zijn populair. Je mag er zonder helm mee op het fietspad rijden, gratis parkeren op de stoep en bij aankomst op je bestemming ben je niet bezweet en je haar zit nog... 17 februari Berry den Brinker
  • Human Factors versus richtlijnen: Niet blindvaren Human Factors versus richtlijnen: Niet blindvaren In een eerdere blog heb ik betoogd dat richtlijnen niet ‘heilig’ zijn. Je moet er zelfs van afwijken als dat tot betere situaties leidt, maar dat gebeurt zelden. 16 februari Herbert Korbee
  • Op weg naar 2017 Op weg naar 2017 De laatste week van het jaar staat traditiegetrouw in het teken van terugblikken. Wat heeft 2016 op het gebied van mobiliteit gebracht? Veel moois... 30 december Gerard Tertoolen
  • Treinreistijd: waardevolle tijd Treinreistijd: waardevolle tijd ‘In Nederland werd vorig jaar in totaal 220 miljoen uur met treinen van NS gereisd. Dit is inclusief de overstaptijd op het station. ‘Reistijd is verloren tijd’, wordt vaak... 23 december Pim Warffemius, onderzoeker bij KiM
  • Hoe maakt de stad goed gebruik van mobiliteitsinnovaties? Hoe maakt de stad goed gebruik van mobiliteitsinnovaties? ‘De komende jaren zullen veel gemeenten hun gemeentelijk verkeers- en vervoerplannen, GVVP’s, actualiseren. De gebruiksduur ervan is vaak langer dan we aanvankelijk dachten.... 23 december Johan Diepens, directeur Mobycon
  • Slimme ov-reisinformatie: de veiligheidsspeld van de 21 e eeuw? Slimme ov-reisinformatie: de veiligheidsspeld van de 21 e eeuw? Fons Savelberg van het KiM over innovaties waar mensen veel voordeel van genoten en genieten. Over innovaties waar niet erg hoge investeringskosten mee gemoeid zijn... 17 november Fons Savelberg, KiM
  • Geen verstoppertje spelen Geen verstoppertje spelen Deze blogsamenvatting  verscheen in VK 5/2016. Onderaan deze blog vindt u een link naar de integrale versie van deze blog van Mike Bérénos.  21 oktober Mike Bérénos
  • Met de fiets van Lier naar Amsterdam Met de fiets van Lier naar Amsterdam 'De laatste week van augustus fietste ik met vrouw en twee kinderen van 11 en 13 jaar oud van Lier naar Amsterdam (via Breda, Dordrecht en Gouda). We vertrokken maandag,... 21 oktober Eddy Klynen

Artikelen 76 tot 100 van 263

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.