Laat je op straat verrast worden

maandag 28 oktober 2013 1 reactie 767x gelezen

David ter Avest, onderzoeker bij het Lectoraat Dynamiek van de Stad, Hogeschool INHolland

David ter Avest

David ter Avest

Met slimme oplossingen wordt er in Nederland gewerkt aan gedragsbeïnvloeding. Want, het kan altijd beter en veiliger in het verkeer. Maar wanneer het respect en het fatsoen echt ver te zoeken zijn lijken ludieke acties vooral effectief: mimespelers op een kruispunt of brigadiers in een zebrapak. Dit lijkt misschien wat ver gezocht, maar het spreekt aan en het maakt de openbare ruimte nog leuk ook.

Begin jaren 90 was de Colombiaanse hoofdstad en mijn geboortestad Bogotá een puinhoop. Het verkeer sprong het meest in het oog: weinig respect, slechte wegen en overal volle, stinkende busjes in alle soorten en maten. Tot in 1995 de excentrieke filosoof en wiskundige Antanas Mockus burgemeester werd. Hij zette op grote schaal mimespelers in op straat om de hoofdstedelingen op een ludieke manier verkeerslessen te geven. Het werkte en het respect kwam weer terug in de samenleving. Zijn opvolger, de planoloog Enrique Peñalosa, legde vervolgens een metroachtig bussysteem in de stad aan, wat gepaard ging met een formeel normen en waarden-offensief. De inmiddels beroemde Transmilenio-bussen hebben samen met de opvoedlessen de bereikbaarheid en ook de stad een enorme boost gegeven.

De inzet van mimespelers in ons land is erg waarschijnlijk. Ons gedrag wordt met kennis uit onderzoeken en experimenten subtiel wat bijgeschaafd. Met vooral kleinschalige, soms psychologische interventies wordt de reiziger zowel bewust als onbewust beïnvloed. Het kan altijd beter, maar we rijden hier niet met de Franse slag en proberen ons netjes te gedragen. Volgende sociologe Lyn Lofland willen mensen ook graag ‘het goede’ doen. We eigenen ons skills aan, we worden streetwise en als sociaal dier doen we vaak de ander na.

Die skills zijn ook nodig, met name op plekken met een hoge densiteit en intensiteit, zoals het station: het publieke domein met veel geschreven en ongeschreven regels. De heterogene groep reizigers, met uiteenlopende leefstijlen en gedragmilieus wordt hier een zekere ‘handleiding’ aangereikt, stelt antropoloog Marc Augé. En dit ‘contract’ wat de reizigers volgens Augé aangaan, maakt van het station een non-place: een anonieme plek zonder identiteit of betekenis. Zo ver zou ik niet willen gaan. Het reizigersdomein omvat juist ook plekken waar het kan bruisen en waar die ‘handleiding’ voor vertrouwdheid en veiligheid zorgt. In Colombia wordt tegenwoordig dan ook nog steeds het verkeer aangegrepen om een dergelijke handleiding te implementeren en zo goed burgerschap te bevorderen.

Maar ondanks een goede wil en tal van slimme stimuli doen we soms toch gewoon lekker eigenwijs. We fietsen onze eigen vertrouwde route naar het station, nemen vol overtuiging ons ‘zelfbedachte' kruip-door-sluip-doorweggetje en als er geen voetpad te vinden is maken we ons eigen olifantenpaadje. Dat laatste resultaat van eigenwijze voetgangers geeft de openbare ruimte een welkome authenticiteit. Naar mijn mening mag het op straat wel wat meer ‘eigen’, wat meer spannend, om met de woorden van Zomergast Daan Roosegaarde te spreken.

Dat ‘verrassen’ van de reiziger zou ik nog wel veel meer willen zien. Mimespelers op een kruispunt zullen in Nederland vast niet nodig zijn, maar leuk is het wel. In Bolivia hijsen verkeersbrigadiers zich in een zebrapak om zo de auto’s op tijd te laten stoppen; komisch maar ook effectief. De inmiddels beroemde pianotrap in een Zweeds metrostation is een ander goed voorbeeld, of de glijbaan (‘transferversneller’) op station Overvecht. En sinds kort maken licht- en geluidssculpturen in een Eindhovense fietstunnel een nachtelijke fietsrit leuker, veiliger en steeds weer anders. Bovenstaande voorbeelden laten zien dat, waar het geplande en het geleefde elkaar ontmoeten, het ontwerp hier een verrassingselement aan toe weet te voegen.

Blijven innoveren in de leesbaarheid van onze omgeving kan zorgen voor een leukere ruimtelijke ervaring en een veiliger verkeer. Vervoersknooppunten zijn de uitgelezen podia om een groot en divers publiek te bereiken. En naar onverwachte en aansprekende interventies lijken we wel te willen luisteren, want dat is nog leuk ook!


Reacties

Reacties

Bob Knoester 28/01/2014 12:20

Goed stuk, David! Documentaire over ontwikkeling van Bogotá staat inmiddels online; https://vimeo.com/25521307

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 256

1 2 3 4 5 6

  • De zin en onzin van artikel 5a WvW De zin en onzin van artikel 5a WvW Op 18 juni heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel roekeloos rijgedrag aangenomen. Het voorstel moet nog door de Eerste Kamer, maar als het aangenomen wordt is opzettelijk... 20 september Herbert Korbee
  • Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Utrecht, draaischijf van Nederland. Loopt het bij Utrecht spaak, dan heeft een groot deel van Nederland daar last van. Dat geldt zowel voor de weg als voor het spoor. Ik zie... 2 september Rob Hulleman
  • Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet 20 september 2018 was een zwarte dag voor de verkeersveiligheid. Bij een botsing op een overweg in Oss kwamen vier kinderen om het leven en daarnaast raakten een kind en een... 26 augustus Wilbert Walta
  • Leren van ongevallen Leren van ongevallen Iedereen die zich met vraagstukken rondom veiligheid bezig houdt, heeft beroepshalve belangstelling voor ongevallen in het verkeerssysteem. Van een analyse van de oorzaken, en... 19 augustus Lieuwe Zigterman
  • Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Er zijn veel trends die op Nederlandse zeehavens afkomen: de energietransitie, toenemend protectionisme, digitalisering en nog veel meer. Het KiM onderzocht wat het effect van... 12 augustus Martijn van der Horst en Saeda Moorman
  • Ommelandse reizen Ommelandse reizen In Nederland ligt veel nadruk op stedelijke gebieden en de bijbehorende verkeers- en vervoersproblemen. En dan vooral files. Minder aandacht is er voor gebieden buiten de stad:... 12 augustus Taede Tillema (KiM)
  • Ik heb gezegd Ik heb gezegd Deze blog is de zesde, en laatste, in de serie Verkeerskleuren. Mag ik het uitblijven van verkeerskundige reacties op deze blogs – en het uitblijven van de juiste maatregelen... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Stille straatstenen hebben de toekomst Stille straatstenen hebben de toekomst Wegbeheerders willen in de woonwijken steeds meer terug naar stenen in plaats van asfalt vanwege een langere levensduur en kleiner risico op kapitaalvernietiging bij... 27 juni Frank Kolderie, productmanager bij...
  • Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Kleuren zijn zo vanzelfsprekend, dat er in veel gevallen geen rekening wordt gehouden met mensen die de eigen kleurwaarneming niet kunnen vertrouwen. Een niet-volledig resumé... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Wegontwerp, een geliefd praatje Wegontwerp, een geliefd praatje Wie kent het niet? Is er nieuwe weg aangelegd, of een stuk asfalt eraan vast geplakt, staat het verkeer toch snel weer vast. Verkeer, files en wegwerkzaamheden zijn een bekend... 27 juni Sonja Hiddinga, accountmanager...
  • Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven In de afgelopen weken waren er twee interessante verkeersitems, die breed aandacht van de media kregen:  * De RAI (branche-organisatie voor de Rijwiel- en... 27 juni Gert Bak, senior verkeerskundige...
  • Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak De uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof zorgt voor een lichte paniek in politiek Den Haag en dat is niet helemaal zonder reden. Kort gezegd komt... 25 juni Herbert Korbee
  • Stimuleer E-bike als substituut voor auto Stimuleer E-bike als substituut voor auto Onlangs verscheen het bericht in de media dat er in ons land in 2018 voor het eerst meer e-bikes dan gewone fietsen zijn verkocht. Een mooie stap in de richting van... 19 juni Paul Plazier
  • 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ Wanneer we aan de veiligheid werken met kinderen, houden we dan ook daadwerkelijk rekening met kinderen? Ik vraag het mij soms af. Veiligheid is iets wat niet of nauwelijks... 18 juni Joep Tiernego
  • VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! SWOV heeft onderzoek gedaan  naar de effectiviteit van buurtacties in 30-km-gebieden, zoals remwegdemonstraties, lasergun-metingen met bewoners of verkeersborden gemaakt... 5 juni Janneke Zomervrucht
  • De busreiziger in beeld De busreiziger in beeld ‘Welke mensen reizen er met de bus? Kunnen jullie dat in beeld brengen?’, was de vraag vanuit het ministerie aan het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Want de... 27 mei Toon Zijlstra en Peter Bakker,...
  • Lindy’s law en de auto Lindy’s law en de auto Het moet ergens in de jaren zestig zijn geweest dat acteurs in een bar in New York bij elkaar kwamen en de levensverwachting van Broadway-shows becommentarieerden. Ze kwamen... 25 april Jacob de Vries
  • Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig 1978:“In het zuidwesten van Zuidelijk Flevoland, tegenover het Gooi en ongeveer 25 kilometer van Amsterdam, wordt een geheel nieuwe stad gebouwd. Het moet een grote stad worden:... 25 april Joop Nicolai
  • Let op kleurgebruik Let op kleurgebruik Met mijn vader aan het stuur van zijn Morris-Oxford trokken we ‘s zomers over de Alpen naar Italië. Daar viel mij op dat ik de kleuren van de verkeersborden wél kon zien. Pas... 25 april Meinard Noothoven van Goor
  • Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen De RAI Vereniging pleitte deze week met steun van de Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland voor het invoeren van een maximale snelheid van 30 km per uur op wegen binnen de... 29 maart Sjoerd Nota
  • Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018. Naar aanleiding hiervan... 21 maart Herbert Korbee en Peter Veringmeier
  • Blind dashboard Blind dashboard Komend uit de supermarkt zet ik tassen op de achterbank, sla het achterportier dicht, neem plaats achter het stuur en start mijn Renault. Direct een geluidssignaal,... 1 maart Meinard Noothoven van Goor
  • Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 De startbijeenkomst: Het strategisch plan verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) en het Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid 2019-2021 (LAP) zijn een feit. Op 14 februari jl.... 28 februari Berry den Brinker
  • Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018 (... 28 februari Herbert Korbee en Sander Bonhof
  • Vier sporen richting schone stadslogistiek Vier sporen richting schone stadslogistiek De tijd van V&D, twee kledingcollecties per jaar en Vinex-locaties buiten de stad ligt nog niet eens zo ver achter ons. Wat was het... 28 februari Joeri Jongeneel, senior consultant...

Artikelen 1 tot 25 van 256

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.