Laat je op straat verrast worden

maandag 28 oktober 2013 1 reactie 754x gelezen

David ter Avest, onderzoeker bij het Lectoraat Dynamiek van de Stad, Hogeschool INHolland

David ter Avest

David ter Avest

Met slimme oplossingen wordt er in Nederland gewerkt aan gedragsbeïnvloeding. Want, het kan altijd beter en veiliger in het verkeer. Maar wanneer het respect en het fatsoen echt ver te zoeken zijn lijken ludieke acties vooral effectief: mimespelers op een kruispunt of brigadiers in een zebrapak. Dit lijkt misschien wat ver gezocht, maar het spreekt aan en het maakt de openbare ruimte nog leuk ook.

Begin jaren 90 was de Colombiaanse hoofdstad en mijn geboortestad Bogotá een puinhoop. Het verkeer sprong het meest in het oog: weinig respect, slechte wegen en overal volle, stinkende busjes in alle soorten en maten. Tot in 1995 de excentrieke filosoof en wiskundige Antanas Mockus burgemeester werd. Hij zette op grote schaal mimespelers in op straat om de hoofdstedelingen op een ludieke manier verkeerslessen te geven. Het werkte en het respect kwam weer terug in de samenleving. Zijn opvolger, de planoloog Enrique Peñalosa, legde vervolgens een metroachtig bussysteem in de stad aan, wat gepaard ging met een formeel normen en waarden-offensief. De inmiddels beroemde Transmilenio-bussen hebben samen met de opvoedlessen de bereikbaarheid en ook de stad een enorme boost gegeven.

De inzet van mimespelers in ons land is erg waarschijnlijk. Ons gedrag wordt met kennis uit onderzoeken en experimenten subtiel wat bijgeschaafd. Met vooral kleinschalige, soms psychologische interventies wordt de reiziger zowel bewust als onbewust beïnvloed. Het kan altijd beter, maar we rijden hier niet met de Franse slag en proberen ons netjes te gedragen. Volgende sociologe Lyn Lofland willen mensen ook graag ‘het goede’ doen. We eigenen ons skills aan, we worden streetwise en als sociaal dier doen we vaak de ander na.

Die skills zijn ook nodig, met name op plekken met een hoge densiteit en intensiteit, zoals het station: het publieke domein met veel geschreven en ongeschreven regels. De heterogene groep reizigers, met uiteenlopende leefstijlen en gedragmilieus wordt hier een zekere ‘handleiding’ aangereikt, stelt antropoloog Marc Augé. En dit ‘contract’ wat de reizigers volgens Augé aangaan, maakt van het station een non-place: een anonieme plek zonder identiteit of betekenis. Zo ver zou ik niet willen gaan. Het reizigersdomein omvat juist ook plekken waar het kan bruisen en waar die ‘handleiding’ voor vertrouwdheid en veiligheid zorgt. In Colombia wordt tegenwoordig dan ook nog steeds het verkeer aangegrepen om een dergelijke handleiding te implementeren en zo goed burgerschap te bevorderen.

Maar ondanks een goede wil en tal van slimme stimuli doen we soms toch gewoon lekker eigenwijs. We fietsen onze eigen vertrouwde route naar het station, nemen vol overtuiging ons ‘zelfbedachte' kruip-door-sluip-doorweggetje en als er geen voetpad te vinden is maken we ons eigen olifantenpaadje. Dat laatste resultaat van eigenwijze voetgangers geeft de openbare ruimte een welkome authenticiteit. Naar mijn mening mag het op straat wel wat meer ‘eigen’, wat meer spannend, om met de woorden van Zomergast Daan Roosegaarde te spreken.

Dat ‘verrassen’ van de reiziger zou ik nog wel veel meer willen zien. Mimespelers op een kruispunt zullen in Nederland vast niet nodig zijn, maar leuk is het wel. In Bolivia hijsen verkeersbrigadiers zich in een zebrapak om zo de auto’s op tijd te laten stoppen; komisch maar ook effectief. De inmiddels beroemde pianotrap in een Zweeds metrostation is een ander goed voorbeeld, of de glijbaan (‘transferversneller’) op station Overvecht. En sinds kort maken licht- en geluidssculpturen in een Eindhovense fietstunnel een nachtelijke fietsrit leuker, veiliger en steeds weer anders. Bovenstaande voorbeelden laten zien dat, waar het geplande en het geleefde elkaar ontmoeten, het ontwerp hier een verrassingselement aan toe weet te voegen.

Blijven innoveren in de leesbaarheid van onze omgeving kan zorgen voor een leukere ruimtelijke ervaring en een veiliger verkeer. Vervoersknooppunten zijn de uitgelezen podia om een groot en divers publiek te bereiken. En naar onverwachte en aansprekende interventies lijken we wel te willen luisteren, want dat is nog leuk ook!


Reacties

Reacties

Bob Knoester 28/01/2014 12:20

Goed stuk, David! Documentaire over ontwikkeling van Bogotá staat inmiddels online; https://vimeo.com/25521307

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 223

1 2 3 4 5 6

  • Integrale processen en communicatie centraal Integrale processen en communicatie centraal We zijn op de laatste etappe langs de snijvlakken van de verkeerskunde aangekomen. Zie mijn eerdere blogs in Verkeerskunde 2 , 3 en 4 van dit jaar. We ondervonden hoe... 26 oktober Miranda Thüsh
  • Grijze weg bestaat niet Grijze weg bestaat niet In de Visie Duurzaam Veilig Wegverkeer 2018-2030 (DV3) wordt nogmaals geconcludeerd dat de wegvakken en kruispunten in de verkeersruimte idealiter maar één verkeersfunctie voor... 25 oktober Jarno Brouwer]
  • Bijna onder de tram Bijna onder de tram In Nederland worden zowel rood-gele als rood-groene tweekleurige verkeerslichten gebruikt, met een heel verschillende boodschap. Levensgevaarlijk voor kleurenblinden.  Dit... 25 oktober Meinard Noothoven van Goor
  • Voorkom het Grote Vastlopen Voorkom het Grote Vastlopen Het verkeer in stedelijke regio’s loopt vast. De ringwegen raken vol, in de spits barst het openbaar vervoer uit zijn voegen en de fietsfiles vormen geen zijn uitzondering meer.... 17 oktober Friso de Zeeuw
  • Ontwikkel één taal over de identiteit van ruimten Ontwikkel één taal over de identiteit van ruimten In mijn twee vorige blogs in Verkeerskunde 2 en Verkeerskunde 3 ontdekten we dat het ontwerpen van de openbare ruimte lijkt op koken. Als we de juiste combinatie van kleuren,... 14 september Miranda Thüsh
  • Betere kansen met MaaS door samen te werken Betere kansen met MaaS door samen te werken De verkeerskunde heeft van oudsher een focus op techniek, infrastructuur en het modelleren van mobiliteit. Binnen het vakgebied en daarbuiten ontstaat het besef dat deze... 14 september Mike Bérénos en Robert Scheerder
  • Stel, je ziet geen rood Stel, je ziet geen rood Dit is de eerste blog van een serie van zes over kleuren in het verkeer. Deze serie beoogt het verkeer veiliger te maken door beter kleurgebruik. Kleurenblind-proof is... 14 september Meinard Noothoven van Goor
  • Nog een lange weg te gaan Nog een lange weg te gaan Na mijn kritische blog over Duurzaam Veilig 3.0 ( VK 2/2018 ) kreeg ik een prachtige kans te laten zien hoe je de voetganger en fietser wél een volwaardige plek kan geven in de... 13 september Berry den Brinker
  • Transitie Verkeer&Mobiliteit, goed op weg Transitie Verkeer&Mobiliteit, goed op weg We mogen wel zeggen dat het vakgebied dat zich bezig houdt met verkeer, vervoer, transport, mobiliteit anno 2018 al zo’n vijf jaar bezig is met de transitie. Immers het eerste... 15 juni Mike Bérénos
  • Elektrisch vervoer krijg je echt niet voor niks Elektrisch vervoer krijg je echt niet voor niks Veel Nederlandse steden gaan in 2025 op slot voor dieselvoertuigen. Elektrische voertuigen zijn dan het alternatief. Bijna de helft van de Nederlandse MKB-ondernemers denkt de... 8 juni Walther Ploos van Amstel, Martijn...
  • Inrichting van omgeving doet wat met de mens Inrichting van omgeving doet wat met de mens In de vorige Verkeerskunde liet ik zien dan het inrichten van een weg en wegomgeving erg lijkt op het werk van een kok. Het zijn aspecten als mondgevoel en... 8 juni Miranda Thüsh
  • Mobility as a Service als modekreet Mobility as a Service als modekreet Na een autoreis van meer dan zes uur ben ik aangekomen op mijn eindbestemming, een hotel voor vannacht. Vermoeid maar voldaan plof... 8 juni Robin Huizenga, PTV Group
  • Gouden greep: minor voor professional en student Gouden greep: minor voor professional en student Stenden NHL-docent Ruimte en Mobiliteit Frans Larmené zal de verkeerskundegeschiedenis ingaan als oprichter van de minor Traffic Psychology in het hbo-onderwijs. Een... 7 juni Nettie Bakker
  • Een verbod op grote vrachtwagens in de stad? Niet doen Een verbod op grote vrachtwagens in de stad? Niet doen Met GroenLinks als grootste partij in veel steden staat stadslogistiek hoog op de coalitieverlanglijstjes. Stadslogistiek moet minder openbare ruimte in beslag nemen, met schoon... 16 april Walther Ploos van Amstel, Hogeschool...
  • In een ultiem gerecht versterken alle aspecten elkaar optimaal In een ultiem gerecht versterken alle aspecten elkaar optimaal Blog1/4. In een aantal blogs beweeg ik me langs de snijvlakken van de verkeerskunde en onderzoek hoe ruimtelijke maatregelen verkeersgedrag kunnen beïnvloeden. Ik laat zo zien... 6 april Guus Puylaert
  • Je woont zoveel fijner zonder auto in het gezichtsveld Je woont zoveel fijner zonder auto in het gezichtsveld “Heb je wel eens goed gekeken naar hoe je woont? Kijk eens naar buiten. Wat zie je? Een tuin? Een balkon? Een straat?” Met deze woorden startte Vincent Wever, hoofdredacteur... 6 april Vincent Wever
  • Grote sprong voorwaarts naar Duurzaam Veilig 4.0 Grote sprong voorwaarts naar Duurzaam Veilig 4.0 Onlangs vroeg Peter van der Knaap, directeur/bestuurder van de SWOV, mij mee te werken aan de actualisatie van Duurzaam Veilig [1], de in Nederland toonaangevende visie op... 5 april Berry den Brinker
  • Verstedelijking en mobiliteit in de marge van Noord- en Zuid-Holland Verstedelijking en mobiliteit in de marge van Noord- en Zuid-Holland Steeds meer mensen trekken naar een stedelijke omgeving, ook naar die van de provincies Noord- en Zuid-Holland. Bereikbaarheid van voorzieningen is van vitaal belang voor de... 5 april Joseph Evers
  • Brabant gaat nog steeds voor NUL verkeersdoden Brabant gaat nog steeds voor NUL verkeersdoden Op 25 januari startte een nieuw campagnejaar voor onze verkeersveiligheidscampagne ‘Brabant gaat voor NUL verkeersdoden’. 2018 staat geheel in het teken van snelheid.... 23 februari Christophe van der Maat, gedeputeerde...
  • Een belofte die levens kan redden Een belofte die levens kan redden Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts en de Vlaamse Stichting Verkeerskunde (VSV) lanceerden in 2017 een bijzondere voorlichtingscampagne onder het motto: Beloofd. 23 februari Werner de Dobbeleer, woordvoerder...
  • Kansen voor kilometerprijs Kansen voor kilometerprijs Op de auto wordt wereldwijd belasting geheven, onder meer bij het tanken, meestal ten behoeve van onderhoud van de infrastructuur. Traditioneel gebeurt dit door een... 23 februari Jaap Ketel, gepensioneerd technisch...
  • Hoe gevaarlijk is de smartphone in de auto? Hoe gevaarlijk is de smartphone in de auto? Een Skype-vergadering in de auto, whatsappen op de fiets, facetimen terwijl je oversteekt: we multitasken er massaal op los in het verkeer. En dat blijkt de verkeersveiligheid... 30 januari Nathalie van Dijk, verkeerspsycholoog...
  • Het pretpark dat altijd open is Het pretpark dat altijd open is Er valt natuurlijk weer heel wat terug te kijken in deze laatste dagen van 2017. Hoogte- en dieptepunten waren er genoeg, zoals ieder jaar. Wat de verkeersveiligheid betreft was... 29 december Gerard Tertoolen
  • Komt er ook veilige ruimte voor gezonde mobiliteit? Komt er ook veilige ruimte voor gezonde mobiliteit? Voorjaar 2017 verscheen het Manifest Verkeersveiligheid. Najaar 2017 bleek dit in het regeerakkoord Rutte III richtinggevend. Een slimme en effectieve lobby onder leiding van de... 21 december Janneke Zomervrucht, MENSenSTRAAT
  • De file: wat is dat of wie zijn dat? De file: wat is dat of wie zijn dat? De economie groeit flink, de brandstofprijzen zijn stabiel en de ruimtelijke spreiding en de verplaatsingsafstanden nemen toe onder druk van de... 21 december Ed Graumans

Artikelen 1 tot 25 van 223

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2018 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.