Het pretpark dat altijd open is

Ook in de spits op dat drukke kruispunt

vrijdag 29 december 2017 Gerard Tertoolen 0 reacties 200x gelezen

Er valt natuurlijk weer heel wat terug te kijken in deze laatste dagen van 2017. Hoogte- en dieptepunten waren er genoeg, zoals ieder jaar. Wat de verkeersveiligheid betreft was het geen fijn jaar. Op de exacte cijfers moeten we nog even wachten, maar alles wijst er op dat het aantal verkeersdoden in Nederland weer gestegen is.
Gerard Tertoolen

Gerard Tertoolen

In 2016 kwamen er 629 mensen om in het verkeer, dat zijn er 8 meer dan het jaar ervoor en een voortzetting van een stijgende lijn. De belangrijkste oorzaken zijn hoge snelheden, rijden onder invloed en – inmiddels een zeer serieuze boosdoener  – het gebruik van de smartphone in het verkeer.

 

Als woord van het jaar 2017 viel het woord ‘appongeluk’ de twijfelachtige eer te beurt. Daarmee bleef het andere, aan ernstige bedreigingen van onze gezondheid gelieerde begrippen als ‘fipronilei’ en ‘lokterrorist’ voor. Van Dale omschrijft ‘appongeluk’ als ‘een ongeval waarbij een verkeersdeelnemer betrokken is die tijdens het ongeval aan het appen was’. En daarvan waren er helaas te veel te 2017.

Smartphone junkies
Bezig zijn met tekstberichten verzesvoudigt de kans op een ongeval volgens Amerikaans onderzoek. Volgens het ministerie van Infrastructuur en aterstaat gebruikt de helft van de Nederlanders met een smartphone (10 miljoen mensen) het apparaat ook onderweg. Volgens de laatste cijfers van het CBS zou één op de acht zitten te appen terwijl hij rijdt, onder bestuurders tussen 18 en 35 jaar is dit zelfs een kwart!

Ons smartphonegebruik krijgt steeds meer trekjes van een verslaving. En voor wie nu meteen de ‘dat-is-wel-wat-overdreven-kaart’ trekt: veel mensen krijgen fobie-achtige klachten als ze geen mobiel bij de hand hebben. Het varieert van onrustige gevoelens tot het uitbreken van het klamme zweet en rillingen. Meer dan de helft van de jongeren tussen acht en achttien jaar geeft aan niet meer te kunnen leven zonder smartphone. Nomofobie heet dat.

Een ander kenmerk van verslaving is dat we geen onderscheid meer kunnen maken tussen waar het gebruik van de smartphone wel en waar het niet gepast is. Mensen die in het restaurant meer interesse hebben in hun telefoon dan in hun gezelschap (‘sociale media’), tijdens presentaties en vergaderingen meesttijds op je scherm kijken en… natuurlijk: achter het stuur Twitter, Facebook en de mail checken. Hoe sterker we gaan ontkennen dat de smartphone ons leven beheerst, hoe meer we daaraan kunnen twijfelen. Precies dat is de reden dat we voorzichtig moeten zijn met onderzoek, zoals dat van kenniscentrum VeiligheidNL. Dat concludeert op basis van zelfrapportage dat minder dan 1 procent van de fietsers die op de spoedeisende hulp belanden, gewond zijn geraakt door een ‘appongeluk.’ Wat is het woord van een junkie immers waard?

Dopamineshotje
Verslaving ontstaat doordat onze hersenen ons belonen. Bij het gebruik van de smartphone komt – net als bij ander leuke dingen als seks en lekker eten – dopamine vrij. Omdat je hersenen gewend raken aan een bepaalde hoeveelheid dopamine, loop je het risico geleidelijk aan steeds meer te willen. We worden door onze hersenen beloond voor iedere ’like’, foto, bericht of grapje aan ons gericht. Er komt iets binnen op je smartphone en dat je niet precies weet wat het is, verhoogt de spanning. Net als bij de gokautomaat; de smartphone als onze nieuwe eenarmige bandiet.

De Vlaamse filosofe Katleen Gabriels, auteur van het boek Onlife, benadrukt dat als we iets posten op sociale media, we moeilijk weerstand kunnen bieden aan de verleiding om te checken of iemand het leuk vindt of er reactie op geeft. Ons ego wordt telkens weer gestreeld of juist aan het wankelen gebracht als er niet of niet tijdig op onze berichten gereageerd wordt. Iedere ‘like’ is een bevestiging dat we grappig, interessant of leuk zijn.

Naast de beloning die we ervaren, is er ook de fear of missing out: de angst dat als we niet kijken, we iets missen of buiten de boot vallen. Misschien is het juist dit dat ons ook achter het stuur en op de fiets naar onze smartphone doet grijpen. Waarom zouden we anders niet even kunnen wachten tot we op onze bestemming zijn? De schromelijke zelfoverschatting van onze rijkunst (“Wij kunnen makkelijk tegelijk appen én aan het verkeer deelnemen”) helpt ons hier natuurlijk ook niet bepaald.

De Amerikaanse antropologe Natasha Dow Schüll beschrijft in haar boek Addiction by design dat er nog een overtreffende trap van verslaving is die zij de ‘machine zone’ noemt. Het is een hypnose-achtige staat, waarin onder andere gokkers geraken en vervolgens alles om zich heen vergeten om één te worden met de gokkast. Vergroeid met het apparaat, zogezegd. Wellicht komen sommige smartphonegebruikers hier ook al dichtbij in de buurt.

Wegens omstandigheden tijdelijk gesloten
Iedereen massaal naar de smartphone-afkickkliniek sturen in 2018 is geen optie. Onze smartphone is een pretpark dat altijd open is. Wat we maar niet willen leren, is dat het pretpark op sommige tijdstippen simpelweg te gevaarlijk is om binnen te gaan. In het verkeer zullen we met z’n allen de keuze moeten maken: we gooien het pretpark tijdelijk dicht of we accepteren de vele slachtoffers. ‘Dichtgooien’ betekent drastische maatregelen nemen, waarvan nu nog maar weinig valt te bespeuren.

De minister heeft aangekondigd in 2019 appen op de fiets te gaan verbieden. Maar landen als Denemarken laten al zien dat zo’n verbod snel een papieren tijger is. Toch is het draagvlak voor een verbod op de fiets onder automobilisten groot. Over het volledig blokkeren tijdens de autoreis, is men een stuk minder enthousiast.

Intussen worden onze dromen gevoed met auto’s die zelf rijden waardoor we steeds minder hoeven op te letten. Auto’s worden slim, grijpen zelf in bij dreigende ongelukken en stoppen spontaan voor voetgangers. Waarom zou je dan geen appjes gaan versturen? De kat op het spek binden, heet dat.

Ik wens iedereen in 2018 de wijsheid toe om zelf goed in te schatten wanneer ons kleine mobiele pretpark toegankelijk is en wanneer we er maar beter eventjes weg kunnen blijven. Happy new year!

Bronnen
Dow Schüll, N., 2014, Addiction by Design, Princeton University Press, Princeton.
Gabriels, K., 2016, Onlife, hoe de digitale wereld je leven bepaalt, Lannoo bv, Tielt.
Steetsel, F., 2017, Stress door smartphone verslaving, Ontspannu, Zoetermeer.
Wokke, A., 2016, De smartphone steelt de stilte, we pakken ons mobieltje op elk loos moment, Tweakers, Amsterdam.

Bron: deverkeerspsycholoog.nl

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 223

1 2 3 4 5 6

  • Integrale processen en communicatie centraal Integrale processen en communicatie centraal We zijn op de laatste etappe langs de snijvlakken van de verkeerskunde aangekomen. Zie mijn eerdere blogs in Verkeerskunde 2 , 3 en 4 van dit jaar. We ondervonden hoe... 26 oktober Miranda Thüsh
  • Grijze weg bestaat niet Grijze weg bestaat niet In de Visie Duurzaam Veilig Wegverkeer 2018-2030 (DV3) wordt nogmaals geconcludeerd dat de wegvakken en kruispunten in de verkeersruimte idealiter maar één verkeersfunctie voor... 25 oktober Jarno Brouwer]
  • Bijna onder de tram Bijna onder de tram In Nederland worden zowel rood-gele als rood-groene tweekleurige verkeerslichten gebruikt, met een heel verschillende boodschap. Levensgevaarlijk voor kleurenblinden.  Dit... 25 oktober Meinard Noothoven van Goor
  • Voorkom het Grote Vastlopen Voorkom het Grote Vastlopen Het verkeer in stedelijke regio’s loopt vast. De ringwegen raken vol, in de spits barst het openbaar vervoer uit zijn voegen en de fietsfiles vormen geen zijn uitzondering meer.... 17 oktober Friso de Zeeuw
  • Ontwikkel één taal over de identiteit van ruimten Ontwikkel één taal over de identiteit van ruimten In mijn twee vorige blogs in Verkeerskunde 2 en Verkeerskunde 3 ontdekten we dat het ontwerpen van de openbare ruimte lijkt op koken. Als we de juiste combinatie van kleuren,... 14 september Miranda Thüsh
  • Betere kansen met MaaS door samen te werken Betere kansen met MaaS door samen te werken De verkeerskunde heeft van oudsher een focus op techniek, infrastructuur en het modelleren van mobiliteit. Binnen het vakgebied en daarbuiten ontstaat het besef dat deze... 14 september Mike Bérénos en Robert Scheerder
  • Stel, je ziet geen rood Stel, je ziet geen rood Dit is de eerste blog van een serie van zes over kleuren in het verkeer. Deze serie beoogt het verkeer veiliger te maken door beter kleurgebruik. Kleurenblind-proof is... 14 september Meinard Noothoven van Goor
  • Nog een lange weg te gaan Nog een lange weg te gaan Na mijn kritische blog over Duurzaam Veilig 3.0 ( VK 2/2018 ) kreeg ik een prachtige kans te laten zien hoe je de voetganger en fietser wél een volwaardige plek kan geven in de... 13 september Berry den Brinker
  • Transitie Verkeer&Mobiliteit, goed op weg Transitie Verkeer&Mobiliteit, goed op weg We mogen wel zeggen dat het vakgebied dat zich bezig houdt met verkeer, vervoer, transport, mobiliteit anno 2018 al zo’n vijf jaar bezig is met de transitie. Immers het eerste... 15 juni Mike Bérénos
  • Elektrisch vervoer krijg je echt niet voor niks Elektrisch vervoer krijg je echt niet voor niks Veel Nederlandse steden gaan in 2025 op slot voor dieselvoertuigen. Elektrische voertuigen zijn dan het alternatief. Bijna de helft van de Nederlandse MKB-ondernemers denkt de... 8 juni Walther Ploos van Amstel, Martijn...
  • Inrichting van omgeving doet wat met de mens Inrichting van omgeving doet wat met de mens In de vorige Verkeerskunde liet ik zien dan het inrichten van een weg en wegomgeving erg lijkt op het werk van een kok. Het zijn aspecten als mondgevoel en... 8 juni Miranda Thüsh
  • Mobility as a Service als modekreet Mobility as a Service als modekreet Na een autoreis van meer dan zes uur ben ik aangekomen op mijn eindbestemming, een hotel voor vannacht. Vermoeid maar voldaan plof... 8 juni Robin Huizenga, PTV Group
  • Gouden greep: minor voor professional en student Gouden greep: minor voor professional en student Stenden NHL-docent Ruimte en Mobiliteit Frans Larmené zal de verkeerskundegeschiedenis ingaan als oprichter van de minor Traffic Psychology in het hbo-onderwijs. Een... 7 juni Nettie Bakker
  • Een verbod op grote vrachtwagens in de stad? Niet doen Een verbod op grote vrachtwagens in de stad? Niet doen Met GroenLinks als grootste partij in veel steden staat stadslogistiek hoog op de coalitieverlanglijstjes. Stadslogistiek moet minder openbare ruimte in beslag nemen, met schoon... 16 april Walther Ploos van Amstel, Hogeschool...
  • In een ultiem gerecht versterken alle aspecten elkaar optimaal In een ultiem gerecht versterken alle aspecten elkaar optimaal Blog1/4. In een aantal blogs beweeg ik me langs de snijvlakken van de verkeerskunde en onderzoek hoe ruimtelijke maatregelen verkeersgedrag kunnen beïnvloeden. Ik laat zo zien... 6 april Guus Puylaert
  • Je woont zoveel fijner zonder auto in het gezichtsveld Je woont zoveel fijner zonder auto in het gezichtsveld “Heb je wel eens goed gekeken naar hoe je woont? Kijk eens naar buiten. Wat zie je? Een tuin? Een balkon? Een straat?” Met deze woorden startte Vincent Wever, hoofdredacteur... 6 april Vincent Wever
  • Grote sprong voorwaarts naar Duurzaam Veilig 4.0 Grote sprong voorwaarts naar Duurzaam Veilig 4.0 Onlangs vroeg Peter van der Knaap, directeur/bestuurder van de SWOV, mij mee te werken aan de actualisatie van Duurzaam Veilig [1], de in Nederland toonaangevende visie op... 5 april Berry den Brinker
  • Verstedelijking en mobiliteit in de marge van Noord- en Zuid-Holland Verstedelijking en mobiliteit in de marge van Noord- en Zuid-Holland Steeds meer mensen trekken naar een stedelijke omgeving, ook naar die van de provincies Noord- en Zuid-Holland. Bereikbaarheid van voorzieningen is van vitaal belang voor de... 5 april Joseph Evers
  • Brabant gaat nog steeds voor NUL verkeersdoden Brabant gaat nog steeds voor NUL verkeersdoden Op 25 januari startte een nieuw campagnejaar voor onze verkeersveiligheidscampagne ‘Brabant gaat voor NUL verkeersdoden’. 2018 staat geheel in het teken van snelheid.... 23 februari Christophe van der Maat, gedeputeerde...
  • Een belofte die levens kan redden Een belofte die levens kan redden Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts en de Vlaamse Stichting Verkeerskunde (VSV) lanceerden in 2017 een bijzondere voorlichtingscampagne onder het motto: Beloofd. 23 februari Werner de Dobbeleer, woordvoerder...
  • Kansen voor kilometerprijs Kansen voor kilometerprijs Op de auto wordt wereldwijd belasting geheven, onder meer bij het tanken, meestal ten behoeve van onderhoud van de infrastructuur. Traditioneel gebeurt dit door een... 23 februari Jaap Ketel, gepensioneerd technisch...
  • Hoe gevaarlijk is de smartphone in de auto? Hoe gevaarlijk is de smartphone in de auto? Een Skype-vergadering in de auto, whatsappen op de fiets, facetimen terwijl je oversteekt: we multitasken er massaal op los in het verkeer. En dat blijkt de verkeersveiligheid... 30 januari Nathalie van Dijk, verkeerspsycholoog...
  • Het pretpark dat altijd open is Het pretpark dat altijd open is Er valt natuurlijk weer heel wat terug te kijken in deze laatste dagen van 2017. Hoogte- en dieptepunten waren er genoeg, zoals ieder jaar. Wat de verkeersveiligheid betreft was... 29 december Gerard Tertoolen
  • Komt er ook veilige ruimte voor gezonde mobiliteit? Komt er ook veilige ruimte voor gezonde mobiliteit? Voorjaar 2017 verscheen het Manifest Verkeersveiligheid. Najaar 2017 bleek dit in het regeerakkoord Rutte III richtinggevend. Een slimme en effectieve lobby onder leiding van de... 21 december Janneke Zomervrucht, MENSenSTRAAT
  • De file: wat is dat of wie zijn dat? De file: wat is dat of wie zijn dat? De economie groeit flink, de brandstofprijzen zijn stabiel en de ruimtelijke spreiding en de verplaatsingsafstanden nemen toe onder druk van de... 21 december Ed Graumans

Artikelen 1 tot 25 van 223

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2018 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.