Fietsstroken zijn zo slecht nog niet

dinsdag 21 oktober 2014 3 reacties 1059x gelezen

Berry den Brinker, Vrije Universiteit Amsterdam, Stichting SILVUR
Berry den Brinker, Vrije Universiteit Amsterdam, Stichting SILVUR

Berry den Brinker, Vrije Universiteit Amsterdam, Stichting SILVUR

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu stimuleert ouderen actief te blijven via het project ‘Blijf Veilig Mobiel. De speerpunten van het project zijn fietsen en lopen. Zo is in de week van de Toegankelijkheid, van 6 tot 11 oktober, de actie ‘Fijn dat ik Fiets’ gestart[1].

Maar is het wel zo fijn voor ouderen om te blijven fietsen? Geen vervoersvorm is zo risicovol voor 60-plussers, blijkt uit de recente ongevallencijfers van Stichting VeiligheidNL[2]. Volgens deze factsheet, ‘Fietsongevallen- Ongevallencijfers’, was bijna één derde van de dodelijke verkeersslachtoffers in 2012 een fietser. Ruim twee derde daarvan was 60-plusser die gemiddeld slechts 20 procent van de gereden fietskilometers voor zijn of haar rekening neemt.

Volgens de factsheet is dit maar het topje van de ijsberg. De helft van de 150.000 behandelingen van verkeersslachtoffers op afdelingen Spoedeisende hulp van ziekenhuizen (SEH) was fietser. Veel fietsongevallen hadden voorkomen kunnen worden. Immers, twee derde van de SEH behandelden was slachtoffer van een enkelvoudig fietsongeval, geen ongeval waar een ander weggebruiker bij betrokken was, maar eerder het gevolg van de onoverzichtelijkheid van de fietsinfrastructuur.

Het aantal enkelvoudig fietsongevallen stijgt al jaren achtereen. Fietsers zijn sinds de introductie van Duurzaam Veilig verbannen naar fietspaden. Fietspaden hebben binnen de bebouwde kom vaak een grillig verloop, een variabele breedte, staan vol met obstakels, zijn slecht verlicht en hoeven volgens de huidige richtlijnen geen kantmarkering te hebben. Kantmarkering is juist belangrijk omdat zij geleiding geeft om koers te houden en waarschuwt voor bochten of versmallingen.

De gedachte dat een grotere verkeersveiligheid bereikt wordt door het scheiden van verkeersstromen met verschillende snelheden, het principe van Duurzaam Veilig,heeft een neveneffect gehad voor fietsers: een toenemend aantal enkelvoudige fietsongevallen op fietspaden.

Wat is dan de achtergrondgedachte bij de overheid om fietsen door senioren toch te stimuleren? Het lijkt wel of de oveheid van zijn oudjes af wil. Zou het niet beter zijn senioren aan te moedigen, als ze dan zo nodig willen fietsen, achterop een tandem te gaan zitten met een jonge voorrijder? Die gedachte bekroop me toen ik onlangs het resultaat zag van het opknappen van de Willemsparkweg in Amsterdam Zuid.

Op het kruispunt met de chique Cornelis Schuytstraat was de fietsstrook omgezet in een fietspad. Daartoe was de helder witte streep vervangen door een grijze opstaande sierstenen band. Twee partijen zijn waarschijnlijk tevreden met de renovatie: de verkeerskundigen omdat er weer een stukje fietspad is bijgekomen en de stedenbouwkundigen omdat mooie materialen zijn gebruikt in plaats van de lelijke witte strepen van de fietsstrook. De derde partij, de weggebruikers, denken er mogelijk anders over.

Klik hier voor een foto van de situatie

Fietsers kunnen vallen over de slecht zichtbare stenen band en zich extra bezeren aan de scherpe randen ervan. Deze renovatie staat haaks op de aanbevelingen van het laatste onderzoeksrapport van SWOV over enkelvoudige fietsongevallen bij ouderen [3]

Bij het opstellen van richtlijnen voor fietspaden gaat men er kennelijk vanuit dat fietsers veel beter kunnen zien dan automobilisten. Immers om auto’s te waarschuwen voor het rijden op een fietsstrook worden doorgetrokken strepen gebruikt die soms onderbroken zijn. De onderbroken strepen zijn dan één meter lange en zij worden elke twee meter herhaald, een verhouding van 1:1. Dat staat in schril contrast met de verhouding van 1:9 bij de asmarkering van tweerichtingsfietspaden waar de korte streepjes van 0,30 meter maar om de 3 meter herhaald hoeven te worden.

Ik fiets daarom in het donker veel liever op een fietsstrook dan op een vrijliggend fietspad, zeker als de fietsstrook voldoende breed is [4]. Fietsstroken hebben bovendien een minder grillig verloop, je komt er geen paaltjes en spookfietsers tegen en de verlichting is er vaak beter.

Enkelvoudige fietsongevallen kunnen voorkomen worden door fietspaden met dezelfde zorg te ontwerpen als motorrijwegen. Dat begint met goede richtlijnen. CROW is sinds jaar en dag de organisatie die zulke richtlijnen ontwikkelt. Zo staan er richtlijnen voor de markering van fietspaden in CROW-publicatie 207: ‘Richtlijnen voor de bebakening en markering van wegen 2005’. Deze publicatie is aan vernieuwing toe. CROW leunt daarbij zwaar op de expertise van overheidsorganisaties zoals Rijkswaterstaat. Bij Rijkswaterstaat werkt maar een handjevol medewerkers aan de veiligheid van fietsers en voetgangers.

De kans dat deze experts zitting krijgen in werkgroepen is erg klein. En zo kon het gebeuren dat de werkgroep voor de actualisering van CROW-publicatie 207 dit voorjaar voorstelde dat fietspaden in beginsel niet gemarkeerd hoeven te worden terwijl de zorgwekkende cijfers van VeiligheidNL over de grote aantallen enkelvoudige fietsongevallen net gepubliceerd waren.

Protest
Gelukkig consulteert CROW ook nog belangenorganisaties van de kwetsbare verkeersdeelnemers. Verschillende leden van de consultatiegroep protesteerden heftig geprotesteerd. Eén van hen stapte zelfs op. Zelf heb ik mijn steentje bijgedragen aan het protest in mijn blog in Verkeerskunde 3/2014.

CROW heeft deze signalen opgepikt en komt in 2015 in de nieuwe versie van publicatie 207 toch met een beter voorstel voor de markering van fietspaden. Jammer genoeg wordt geadviseerd alleen fietspaden buiten de bebouwde kom te voorzien van kantmarkering.

Voor de verbetering van de zichtbaarheid van de fietsinfrastructuur binnen de bebouwde kom hoeven, volgens de huidige voorstellen, alleen de buitenzijde van bochten gemarkeerd te worden. Vreemd dat er voor de veiligheid van fietsers in vergelijkbare situaties onderscheid gemaakt wordt tussen binnen en buiten de bebouwde kom.

Beter geen fietspaden in de bebouwde kom?
Misschien is het beter niet kost wat kost fietspaden aan te leggen in de bebouwde kom. Afgezien van de slechte visuele geleiding door het ontbreken van kantmarkering gaan fietspaden vaak ten koste van de ruimte voor voetgangers.

In Amsterdam zijn de trottoirs op veel plaatsen erg smal geworden en wat er dan nog over is voor de wandelaar staat vol met geparkeerde fietsen, plantenbakken en, in winkelstraten, reclameborden. Voetgangers lopen mede daardoor ook veel risico op enkelvoudige ongevallen [2]. Daar komt nog bij dat voetgangers op fietspaden voortdurend in conflict komen met fietsers als ze willen oversteken bij een geregelde oversteekplaats of wanneer zij uit een bus stappen.

Waarom dan toch die actie ‘Fijn dat ik Fiets’ terwijl fietsen niet zo veilig is? Voor het project ‘Blijf Veilig Mobiel’ zijn de komende verbeteringen van de CROW-richtlijnen aanleiding opnieuw aandacht te vragen voor haar speerpunt: lobbyen bij de lokale overheden om de weginfrastructuur veiliger te maken voor fietsers en voetgangers. Daarvoor was al in 2012 de brochure ‘Seniorenproof wegontwerp voor fietsers’ ontwikkeld [5].

Nu CROW aanbevelingen uit de brochure heeft overgenomen is er voor Blijf Veilig Mobiel een extra argument om bij provincies en gemeenten aan te dringen daadwerkelijk te werken aan de verbetering van de weginfrastructuur voor fietsers. Het basisinstrument daarbij is de tweede druk van de brochure ‘Seniorenproof wegontwerp voor fietsers’.

Deze herdruk is verschenen tijdens de Week van de Toegankelijkheid. Vanaf dat moment gaan vrijwilligers de geactualiseerde druk van de brochure aanbieden aan hun gemeenteraden met het dringende verzoek de Tips en Quick wins van de brochure serieus ter harte te nemen.

Voor meer informatie over deze actie surft u naar www.blijfveiligmobiel.nl of neem contact op met de MD-vereniging, de organisatie die binnen ‘Blijf Veilig Mobiel’ het initiatief genomen heeft tot de actie ‘Fijn dat Fiets’.

 

Referenties

[1] Berry den Brinker, Fijn dat ik Fiets, Acquire Publishing, september 2014.

[2] Ongevallen bij ouderen tijdens verplaatsingen buitenshuis, VeiligheidNL, 8 mei 2014. http://www.veiligheid.nl/nieuws/stijging-ongevallen-oudere-voetgangers-en-fietsers

[3] R.J. Davidse, K. van Duijvenvoorde, M.J. Boele w.a. 2014. Fietsongevallen met 50-plussers in Zeeland: hoe ontstaan ze en welke mogelijkheden zijn er om ze te voorkomen? Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV, R-2014-16AR-2014-16A

[4] Discussienotitie Fiets- en Kantstroken, Ligtermoet en partners, CROW-Fietsberaad, 2014.http://www.fietsberaad.nl/?lang=nl&repository=Discussienotitie+fietsstroken

[5] Berry den Brinker, 2012/2014. Seniorenproof wegontwerp voor fietsers. ANBO/CROW, www.blijfveiligmobiel.nl


Reacties

Reacties

johan kerstens 16/03/2015 18:28

Vóór de herinrichting van deze kruising werden fietsers op diezelfde plek op hun fietsstrook door automobilisten (die graag bochten afsnijden) klemgereden, of erger. Het grijze 'eilandje' dat daar nu ligt dient om dat te voorkomen. Alleen is de vormgeving niet uitgevoerd conform de aanbevelingen van de Fietsersbond. Die houden in dat zo'n 'eilandje' aan de kant van de fietser niet uitsteekt boven het fietspad (het zou dus een hellend 'eilandje' moeten zijn) én dat het bovendien wordt uitgevoerd met witte klinkers (zodat het qua kleur een verlenging vormt van het witte verdrijvingsvlak dat er voor ligt). Verder beveelt de Fietsersbond ook aan om langs fietspaden schuine stoepranden toe te passen; die zijn 'vergevingsgezinder' als je daar als fietser tegenaan rijdt.
Overigens zijn op diezelfde Willemsparkweg de trottoirs versmald en zijn de fietsstroken gebleven, zij het iets versmald. Slechtziende fietsers kunnen zich daar dus niet aan stoten. Maar toch is de Fietsersbond daar niet blij mee. Omdat de Willemsparkweg zich op dit gedeelte ontwikkelt tot een uitbreiding van het luxe winkelgebied dat ook PC Hooftstraat en Van Baerlestraat omvat, wordt er steeds vaker door bezoekers met auto's kort geparkeerd. En dat gebeurt dan op de fietsstrook. Voor de herinrichting kon de tram daar hinder van ondervinden, maar na de herinrichting niet meer. Dat is winst voor zowel het GVB (een gemeenteberdrijf) als de zich ontwikkelende middenstand die niet langer last heeft van weglopende klanten omdat hun auto in de weg staat. Maar het is verlies voor de bewoners die nu hun fiets helemaal niet meer kwijt kunnen op de versmalde stoep. En ook de fietser is de dupe: die moet om die geparkeerde auto's heen rijden en daartoe de tramrails kruisen. Dat is ook voor fietsers die goed kunnen zien een hele toer. En dat op een 50 km/u weg waarop effectieve snelheidsremmende maatregelen niet mogelijk zijn.

P J Schuur 12/12/2014 13:38

Bij max 30 km/u binnen de bebouwde kom vervalt de noodzaak van vrije fietspaden. Met het duidelijk aangeven van brede fietsstroken kan dan de fietser meer veilige ruimte geboden worden.

Stefan Langeveld 03/12/2014 21:15

Misschien is het beter niet kost wat kost fietspaden aan te leggen in de bebouwde kom.
Inderdaad, meer redenen zie http://baluw.nl/vrijliggende-fietspaden.html

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 243

1 2 3 4 5 6

  • 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ Wanneer we aan de veiligheid werken met kinderen, houden we dan ook daadwerkelijk rekening met kinderen? Ik vraag het mij soms af. Veiligheid is iets wat niet of nauwelijks... 18 juni Joep Tiernego
  • VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! SWOV heeft onderzoek gedaan  naar de effectiviteit van buurtacties in 30-km-gebieden, zoals remwegdemonstraties, lasergun-metingen met bewoners of verkeersborden gemaakt... 5 juni Janneke Zomervrucht
  • De busreiziger in beeld De busreiziger in beeld ‘Welke mensen reizen er met de bus? Kunnen jullie dat in beeld brengen?’, was de vraag vanuit het ministerie aan het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Want de... 27 mei Toon Zijlstra en Peter Bakker,...
  • Lindy’s law en de auto Lindy’s law en de auto Het moet ergens in de jaren zestig zijn geweest dat acteurs in een bar in New York bij elkaar kwamen en de levensverwachting van Broadway-shows becommentarieerden. Ze kwamen... 25 april Jacob de Vries
  • Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig 1978:“In het zuidwesten van Zuidelijk Flevoland, tegenover het Gooi en ongeveer 25 kilometer van Amsterdam, wordt een geheel nieuwe stad gebouwd. Het moet een grote stad worden:... 25 april Joop Nicolai
  • Let op kleurgebruik Let op kleurgebruik Met mijn vader aan het stuur van zijn Morris-Oxford trokken we ‘s zomers over de Alpen naar Italië. Daar viel mij op dat ik de kleuren van de verkeersborden wél kon zien. Pas... 25 april Meinard Noothoven van Goor
  • Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen De RAI Vereniging pleitte deze week met steun van de Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland voor het invoeren van een maximale snelheid van 30 km per uur op wegen binnen de... 29 maart Sjoerd Nota
  • Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018. Naar aanleiding hiervan... 21 maart Herbert Korbee en Peter Veringmeier
  • Blind dashboard Blind dashboard Komend uit de supermarkt zet ik tassen op de achterbank, sla het achterportier dicht, neem plaats achter het stuur en start mijn Renault. Direct een geluidssignaal,... 1 maart Meinard Noothoven van Goor
  • Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 De startbijeenkomst: Het strategisch plan verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) en het Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid 2019-2021 (LAP) zijn een feit. Op 14 februari jl.... 28 februari Berry den Brinker
  • Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018 (... 28 februari Herbert Korbee en Sander Bonhof
  • Vier sporen richting schone stadslogistiek Vier sporen richting schone stadslogistiek De tijd van V&D, twee kledingcollecties per jaar en Vinex-locaties buiten de stad ligt nog niet eens zo ver achter ons. Wat was het... 28 februari Joeri Jongeneel, senior consultant...
  • Maximaal 100 km/uur voor het klimaat? Maximaal 100 km/uur voor het klimaat? Eind januari kwamen klimaatberekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) naar buiten. Conclusie: ‘We halen de klimaatdoelen voor 2020 niet.” De CO2-reductie zal... 28 februari Rob Hulleman
  • Hoogste tijd voor integrale fietsvisie Hoogste tijd voor integrale fietsvisie Onlangs bleek politiek draagvlak voor het invoeren van een helmplicht voor snorfietsers. Dit bracht bij mij een herinnering boven aan de integrale visie op... 28 februari Aad Wilmink, lid Commissie...
  • MaaS en fiets MaaS en fiets Mobility as a Service staat volop in de belangstelling, en terecht! Door je trip van A naar B te kunnen plannen, boeken, uitvoeren en betalen via dezelfde app wordt het... 28 februari Rik van der Graaf & Robin Kleine
  • Het ongelijk van Veilig Verkeer Nederland Het ongelijk van Veilig Verkeer Nederland Het AD kopte de maandag voor de kerst: ‘Woonwijken onveiliger door rondscheurende pakketbezorgers’ . Meer pakketbezorgers maken de straten in woonwijken onveiliger,... 27 december Walther Ploos van Amstel
  • Zijn 'kijken en zien' wel zo vanzelfsprekend? Zijn 'kijken en zien' wel zo vanzelfsprekend? Kern van de bekende discussies over ‘grijze wegen’ en worstelingen ermee in de praktijk, is volgens mij: hoe ‘vertellen’ we de weggebruiker met de inrichting van wegen en... 19 december Max van Kelegom, verkeersvisioloog...
  • ‘Matrix-X gaat voor mij nooit aan!’ ‘Matrix-X gaat voor mij nooit aan!’ Vaste bijrijders van ernstig kleurenblinde chauffeurs geven mondeling gedurende de rit gekleurde signalen langs en boven de weg door. Zulke privé-systemen voorkomen... 19 december Meinard Noothoven van Goor
  • Het addertje onder MaaS Het addertje onder MaaS Veel concepten voor gedeelde mobiliteit zijn op de markt gekomen en beconcurreren elkaar om onze aandacht. Betalende consumenten zijn immers nodig om hun businessmodel tot... 19 december Robin Huizenga, PTV Group
  • Is kilometerheffing invoeren een goed idee? Is kilometerheffing invoeren een goed idee? Rekeningrijden staat weer volop in de spotlights. Vorige week deed RAI Vereniging een pleidooi voor rekeningrijden en Zondag met Lubach besteedde er ook aandacht aan. Maar is... 22 november Bert van Wee, TU Delft
  • Integrale processen en communicatie centraal Integrale processen en communicatie centraal We zijn op de laatste etappe langs de snijvlakken van de verkeerskunde aangekomen. Zie mijn eerdere blogs in Verkeerskunde 2 , 3 en 4 van dit jaar. We ondervonden hoe... 26 oktober Miranda Thüsh
  • Grijze weg bestaat niet Grijze weg bestaat niet In de Visie Duurzaam Veilig Wegverkeer 2018-2030 (DV3) wordt nogmaals geconcludeerd dat de wegvakken en kruispunten in de verkeersruimte idealiter maar één verkeersfunctie voor... 25 oktober Jarno Brouwer]
  • Bijna onder de tram Bijna onder de tram In Nederland worden zowel rood-gele als rood-groene tweekleurige verkeerslichten gebruikt, met een heel verschillende boodschap. Levensgevaarlijk voor kleurenblinden.  Dit... 25 oktober Meinard Noothoven van Goor
  • Voorkom het Grote Vastlopen Voorkom het Grote Vastlopen Het verkeer in stedelijke regio’s loopt vast. De ringwegen raken vol, in de spits barst het openbaar vervoer uit zijn voegen en de fietsfiles vormen geen zijn uitzondering meer.... 17 oktober Friso de Zeeuw
  • Ontwikkel één taal over de identiteit van ruimten Ontwikkel één taal over de identiteit van ruimten In mijn twee vorige blogs in Verkeerskunde 2 en Verkeerskunde 3 ontdekten we dat het ontwerpen van de openbare ruimte lijkt op koken. Als we de juiste combinatie van kleuren,... 14 september Miranda Thüsh

Artikelen 1 tot 25 van 243

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.