De juiste weginspectie volgens de rechter

vrijdag 26 augustus 2016 Mr. Roeland De Korte 0 reacties 1966x gelezen

'Regelmatig krijg ik de vraag van wegbeheerders en inspecteurs hoe vaak een bepaalde weg moet worden geïnspecteerd of gecontroleerd. Is dat één keer per maand of één keer per jaar, en maakt het hierbij uit om wat voor soort weg het gaat? Op basis van een aantal rechtspraken kom ik tot de volgende grote lijnen.

Mr. Roeland de Korte verkeersjurist, gemeente Alphen aan den Rijn

Mr. Roeland de Korte verkeersjurist, gemeente Alphen aan den Rijn

De algemene lijn in relevante rechtspraak
Er zijn geen objectieve normen die voorschrijven hoe en hoe vaak een bepaalde weg moet worden onderhouden. Bij de onderhoudsverplichting van een weg spelen de aard en de omvang van de weg (gaat het om een hobbelige weg of en zandweg of een stroomweg?), de mate waarin van die weg gebruik wordt gemaakt en het verwachtingspatroon dat de weggebruiker heeft ten aanzien van de hoedanigheid van die weg een rol. Hier moet het gepleegde en te plegen onderhoud worden afgezet.

Het algemene uitgangspunt is dat van de wegbeheerder in het algemeen mag worden verlangd, dat de weg niet in een staat van onderhoud verkeert die beneden het niveau ligt dat voor een weg, als waarom het gaat, van het betreffende overheidslichaam (de wegbeheerder) kan worden geëist.

De Wegenwet
Artikel 16 Wegenwet bepaalt dat de wegbeheerder ervoor moet zorgen dat de weg in een goede staat verkeert. En op grond van artikel 18 Wegenwet wordt een wegbeheerder geacht hieraan te hebben voldaan, als de weg goed onderhouden is.

De wetgever heeft geen regels voorgeschreven, waaruit is op te maken wat er concreet onder ‘onderhoud van wegen’ moet worden verstaan en hoe vaak een wegbeheerder een bepaalde weg moet onderhouden. Uit de rechtspraak is enigszins af te leiden wat onder ‘onderhoud van wegen’ moet worden verstaan en op welke wijze, dan wel met welke frequentie een bepaalde weg moet worden onderhouden.

In de uitspraak van het hof Leeuwarden van 13 november 2011, is bijvoorbeeld op te maken wat er onder ‘onderhoud’ in de zin van artikel 18 Wegenwet moet worden verstaan. Het hof stelt in deze zaak vast, dat door de desbetreffende gemeente (wegbeheerder) jaarlijks de zandwegen voor 1 juni geheel opnieuw worden geprofileerd. Dit houdt in: de toplaag frezen, diepwoelen, herprofileren en egaliseren; onder profiel afwerken en verdichten. Het eindresultaat is een bol liggende weg, waarvan het water afstroomt. Het hof concludeert vervolgens, kort en bondig, dat hiermee wordt voldaan aan artikel 18 Wegenwet.

Soorten van onderhoud en de praktijk
In de praktijk kan er onderscheid worden gemaakt tussen regulier beheer en onderhoud, groot onderhoud en klein onderhoud.

Het reguliere beheer en onderhoud van wegen bestaat voornamelijk uit het inspecteren, het herstellen en vervangen van bepaalde wegonderdelen. Dit is een continu proces.

Groot onderhoud van wegen wordt door wegbeheerders op een verschillende manier geïnterpreteerd. In de ene gemeente gaat het om een complete renovatie en bij de andere gemeente gaat het om het vervangen van deklagen of herbestraten. In de gemeente Alphen aan den Rijn, waar ik werkzaam ben, wordt groot onderhoud ruim opgevat: het gaat om de complete renovatie van een bepaald gebied of een bepaalde weg. Dat is ruimer dan het vervangen van deklagen, herbestraten of herprofileren. Er vinden in het kader van groot onderhoud in een dergelijk gebied of een bepaalde wijk ook aanpassingen plaats aan de riolering, de openbare verlichting, het groen, het staatmeubilair, kunstwerken en soms ook speeltoestellen. In feite gaat het om een project.

In het algemeen wordt onder ‘klein onderhoud’ verstaan: het verrichten van kleine reparaties aan de weg, het plaatselijk herstellen van asfaltwegvakken of kleine stukken van de weg herbestraten tot enkele m2.

Hoe denkt de rechter over onderhoud van wegen?
Uit een aantal uitspraken van de rechter zijn wat richtsnoeren voor de praktijk te halen. Deze uitspraken geven ook een juridisch antwoord op de vraag hoe vaak een bepaalde weg moet worden onderhouden en geïnspecteerd.

Hof Leeuwarden 13 november 2011 bepaalt dat de op de gemeente rustende onderhoudsverplichting geen garantie inhoudt, dat de weggebruiker erop mag rekenen dat iedere openbare weg in een perfecte staat van onderhoud verkeert en altijd toegankelijk is, behoudens bij absolute overmacht. Evenmin kan aan die onderhoudsverplichting de verwachting worden ontleend dat de wegbeheerder voor elke type weg dezelfde normen zal hanteren.

De wegbeheerder mag juist differentiëren in het onderhoud al naar gelang de functie die een weg heeft, waarmee ook de weggebruiker rekening moet houden, in die zin dat de weggebruiker aan een snelweg hogere eisen mag stellen dan aan een dorpsweggetje, en daaraan weer hogere eisen mag stellen dan aan een zandpad. Het gerechtshof Arnhem (hof Arnhem 20 juli 2010, JA 2010, 119) kwam in 2010 tot een soortgelijke uitspraak.

In een uitspraak van de rechtbank Zwolle van 7 december 2011, stelt de rechtbank voorop, dat het ‘Handboek veilige inrichting van bermen’, waarop eiseres zich beroept geen wettelijke status heeft, maar een richtsnoer vormt voor wegbeheerders (en het onderhoud) van wegen.

Niet naleving van deze publicatie leidt niet zonder meer tot de conclusie dat er sprake is van een gebrek als bedoeld in artikel 6:174, eerste lid, Burgerlijk Wetboek (de regeling van aansprakelijkheid voor gebrekkige opstallen, waaronder ook wegen en de tot die wegen behorende weguitrusting).

Met gemeente Kampen (de wegbeheerder) is de rechtbank voorts van oordeel dat uit de genoemde publicatie blijkt dat de daarin neergelegde richtlijnen gelden voor 80 km/uur wegen en niet voor de onderhavige, waar (destijds) een snelheidslimiet van 60 km/uur ge(o)ld(t).

Wat is adequaat optreden volgens de rechter?
Dat van de wegbeheerder mag worden verwacht, dat deze adequaat optreedt bij evident gebrekkige of gevaarlijke situaties op de weg, blijkt ook heel duidelijk uit de uitspraak van de rechtbank Assen van 7 april 2010. De rechtbank bepaalt, dat de gemeente aansprakelijk kan zijn voor de gevolgen van een bepaald ongeval of incident, als na een melding van een gevaarlijke situatie niet wordt opgetreden waar dit in het concrete geval bij uitstek de taak voor de wegbeheerder is, waarbij het overigens niet zo is, dat van de gemeente verlangd kan worden dat zij continu de wegen controleert.

Wat de rechter in dit verband onder ‘adequaat optreden’ verstaat, is moeilijk na te gaan. Enigszins richtinggevend is een uitspraak van de Hoge Raad van 9 juni 2006, waarin de Hoge Raad het volgende bepaalt: indien de gemeente als wegbeheerder constateert dat er een gevaarlijke verkeerssituatie bestaat, wordt van haar verwacht dat zij deze ‘zo spoedig als redelijkerwijs’ mogelijk verbetert, waarbij zij rekening mag houden met de haar ter beschikking staande middelen en de mate van prioriteit ten opzichte van andere gevaarlijke situaties.

Deze formulering uit het arrest van de Hoge Raad komt overeen met een relevante passage uit de ASVV 2004 van CROW, blz. 296/297. CROW schrijft in deze Aanbevelingen voor verkeersvoorzieningen binnen de bebouwde kom: ‘Van groot belang is dan ook dat de wegbeheerder bij gebreken in- en aan de weg ‘zo vlug mogelijk’ maatregelen neemt. Het is zaak dat men zich realiseert dat men bij de aanleg van bijvoorbeeld een bussluis ervoor zorgt dat hierdoor niet een gevaarlijke situatie ontstaat voor het gewone verkeer.

Voor zover het om niet-gevaarlijke situaties op de weg gaat, maar om ‘gewone gebreken in- en aan de weg’ lijkt het er op, dat de rechter van de wegbeheerder verwacht, dat deze ‘binnen een aanvaardbare termijn’ optreedt en passende maatregelen neemt.

Kort samengevat komen uitspraken van de rechter op het volgende neer.

a. Het onderhoudsniveau van een weg mag niet beneden een aanvaardbaar peil komen, zelfs als er mogelijk een gebrek aan financiële mogelijkheden is.

b. De wegbeheerder moet voorkomen dat er gevaarlijke situaties op de weg ontstaan en mag een dergelijke situatie niet laten voortduren. Dit brengt met zich mee, dat een wegbeheerder adequaat (‘zo spoedig als redelijkerwijs mogelijk, dan wel zo vlug mogelijk’) moet optreden tegen hem bekende gevaarlijke situaties.

c. Van de wegbeheerder mag eveneens worden verwacht dat adequaat (‘binnen een aanvaardbare termijn’) wordt opgetreden bij gemelde gebreken in- en aan de weg, niet zijnde evident gevaarlijke situaties op de weg.

d. Een en ander komt erop neer, dat geen aansprakelijkheid bestaat als de weg in een staat van onderhoud verkeert, die niet beneden het niveau ligt dat voor een weg als waarom het gaat van het betreffende overheidslichaam kan worden geëist.

e. Voor het beoordelen van het gepleegde onderhoud en het reageren op meldingen dient te worden betrokken: de aard van de weg, de mate waarin deze wordt gebruikt en de verwachtingen die de weggebruiker heeft ten aanzien van de hoedanigheid van die weg.

f. Van de wegbeheerder wordt verwacht dat deze de toestand van de weg afdoende en met enige regelmaat controleert.'

De Korte heeft bij het schrijven van deze blog onder meer gebruik gemaakt van het boek Aansprakelijkheid van de wegbeheerder van de ANWB, 2013.

Op 8 december verzorgt Mr Roeland De Korte een tweede Masterclass Aansprakelijkheid wegbeheerders. Er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar.

 

 

 

 

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 210

1 2 3 4 5 6

  • Een verbod op grote vrachtwagens in de stad? Niet doen Een verbod op grote vrachtwagens in de stad? Niet doen Met GroenLinks als grootste partij in veel steden staat stadslogistiek hoog op de coalitieverlanglijstjes. Stadslogistiek moet minder openbare ruimte in beslag nemen, met schoon... 16 april Walther Ploos van Amstel, Hogeschool...
  • In een ultiem gerecht versterken alle aspecten elkaar optimaal In een ultiem gerecht versterken alle aspecten elkaar optimaal Blog1/4. In een aantal blogs beweeg ik me langs de snijvlakken van de verkeerskunde en onderzoek hoe ruimtelijke maatregelen verkeersgedrag kunnen beïnvloeden. Ik laat zo zien... 6 april Guus Puylaert
  • Je woont zoveel fijner zonder auto in het gezichtsveld Je woont zoveel fijner zonder auto in het gezichtsveld “Heb je wel eens goed gekeken naar hoe je woont? Kijk eens naar buiten. Wat zie je? Een tuin? Een balkon? Een straat?” Met deze woorden startte Vincent Wever, hoofdredacteur... 6 april Vincent Wever
  • Grote sprong voorwaarts naar Duurzaam Veilig 4.0 Grote sprong voorwaarts naar Duurzaam Veilig 4.0 Onlangs vroeg Peter van der Knaap, directeur/bestuurder van de SWOV, mij mee te werken aan de actualisatie van Duurzaam Veilig [1], de in Nederland toonaangevende visie op... 5 april Berry den Brinker
  • Verstedelijking en mobiliteit in de marge van Noord- en Zuid-Holland Verstedelijking en mobiliteit in de marge van Noord- en Zuid-Holland Steeds meer mensen trekken naar een stedelijke omgeving, ook naar die van de provincies Noord- en Zuid-Holland. Bereikbaarheid van voorzieningen is van vitaal belang voor de... 5 april Joseph Evers
  • Brabant gaat nog steeds voor NUL verkeersdoden Brabant gaat nog steeds voor NUL verkeersdoden Op 25 januari startte een nieuw campagnejaar voor onze verkeersveiligheidscampagne ‘Brabant gaat voor NUL verkeersdoden’. 2018 staat geheel in het teken van snelheid.... 23 februari Christophe van der Maat, gedeputeerde...
  • Een belofte die levens kan redden Een belofte die levens kan redden Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts en de Vlaamse Stichting Verkeerskunde (VSV) lanceerden in 2017 een bijzondere voorlichtingscampagne onder het motto: Beloofd. 23 februari Werner de Dobbeleer, woordvoerder...
  • Kansen voor kilometerprijs Kansen voor kilometerprijs Op de auto wordt wereldwijd belasting geheven, onder meer bij het tanken, meestal ten behoeve van onderhoud van de infrastructuur. Traditioneel gebeurt dit door een... 23 februari Jaap Ketel, gepensioneerd technisch...
  • Hoe gevaarlijk is de smartphone in de auto? Hoe gevaarlijk is de smartphone in de auto? Een Skype-vergadering in de auto, whatsappen op de fiets, facetimen terwijl je oversteekt: we multitasken er massaal op los in het verkeer. En dat blijkt de verkeersveiligheid... 30 januari Nathalie van Dijk, verkeerspsycholoog...
  • Het pretpark dat altijd open is Het pretpark dat altijd open is Er valt natuurlijk weer heel wat terug te kijken in deze laatste dagen van 2017. Hoogte- en dieptepunten waren er genoeg, zoals ieder jaar. Wat de verkeersveiligheid betreft was... 29 december Gerard Tertoolen
  • Komt er ook veilige ruimte voor gezonde mobiliteit? Komt er ook veilige ruimte voor gezonde mobiliteit? Voorjaar 2017 verscheen het Manifest Verkeersveiligheid. Najaar 2017 bleek dit in het regeerakkoord Rutte III richtinggevend. Een slimme en effectieve lobby onder leiding van de... 21 december Janneke Zomervrucht, MENSenSTRAAT
  • De file: wat is dat of wie zijn dat? De file: wat is dat of wie zijn dat? De economie groeit flink, de brandstofprijzen zijn stabiel en de ruimtelijke spreiding en de verplaatsingsafstanden nemen toe onder druk van de... 21 december Ed Graumans
  • Nederlander reist niet méér, maar minder per auto Nederlander reist niet méér, maar minder per auto Het aantal kilometers dat de Nederlander gemiddeld in de auto reist, daalt al meer dan tien jaar. Dit is een trendbreuk met de decennia voor 2005. Deze verandering lijkt niet... 11 december Arie Bleijenberg, Huib van Essen en...
  • Geparkeerde fietsen zijn een last voor binnensteden Geparkeerde fietsen zijn een last voor binnensteden In grote steden blijft fietsparkeren een terugkerend punt van aandacht (en zorg). Een deel van de problematiek is de ongereguleerde praktijk van parkeren met de fiets. Terwijl... 20 november Bas Schilder, Trajan
  • Ogen op de weg op de A67! Ogen op de weg op de A67! 35 ongelukken per maand. Deze trieste uitschieter scoort de A67 bij Eindhoven. Hoe komt dat? Zijn de ogen van de weggebruikers daar te vaak niet op de weg gericht? Op deze weg... 9 november Christophe van der Maat, gedeputeerde...
  • Goed ontwerp tegen terrorisme Goed ontwerp tegen terrorisme ‘Barcelona, 17 augustus. Een auto rijdt de Ramblas op en rijdt veertien voetgangers opzettelijk dood. Verschrikkelijk, maar helaas... 27 oktober Dick van Veen, Mobycon
  • Subjectieve onveiligheid - is dat meer dan klachten afdoen? Subjectieve onveiligheid - is dat meer dan klachten afdoen? Het begrip ‘subjectieve verkeersonveiligheid’ verwijst naar persoonlijke gevoelens die mensen hebben over de verkeersonveiligheid of, wat algemener, naar de zorg om... 27 oktober Adriaan Walraad, adviseur Antea Group
  • Maak fietsen kleurenblind-proof Maak fietsen kleurenblind-proof ‘Rekening houden met de 750.000 Nederlandse kleurenblinden in het verkeer leidt tot minder slachtoffers. Niet alleen onder fietsers, ook onder voetgangers en automobilisten. Het... 27 oktober Meinard Noothoven van Goor, Blind...
  • Ga naar buiten en ontdek wat technisch mogelijk is Ga naar buiten en ontdek wat technisch mogelijk is Zittend achter mijn bureau dwalen mijn ogen af naar buiten. Starend naar de regen die tegen de ramen slaat, denk ik terug naar mijn... 27 oktober Robin Huizenga, PTV Group
  • Smart Mobility: kloof dreigt tussen nationaal en lokaal Smart Mobility: kloof dreigt tussen nationaal en lokaal ‘Een gesprek over Smart Mobility start vaak met discussie, want wat is Smart Mobility? We weten weliswaar steeds beter hoe de nationale overheid bezig is met Smart Mobility,... 24 oktober Lisanne de Wijs
  • Het jaarlijkse hoogtepunt van kennis en kennissen Het jaarlijkse hoogtepunt van kennis en kennissen Nog een paar nachtjes slapen en dan is het weer zo ver: het  Nationaal verkeerskundecongres . Voor mij is dat het jaarlijkse hoogtepunt van kennis en kennissen. 24 oktober Hillie Talens, CROW
  • Kansen voor de stalen brug Kansen voor de stalen brug De discussie over een doelmatige aanpak van de renovatieopgave van de vele naoorlogse stalen bruggen wordt eenzijdig gevoerd. Er zijn ook kansen. Wanneer we beter kijken naar de... 11 oktober Hans van Pelt, directeur/eigenaar...
  • Spitsmijden, wie durft!? Spitsmijden, wie durft!? Nederlanders zijn nog steeds verslaafd aan de 9-tot-5-mentaliteit. Om het hoofd te bieden aan de spitsdrukte, roept onder meer president-directeur van NS Roger van Boxtel de... 3 oktober Hendrik Jan Bergveld, Arcadis
  • Maximaal 30 km/uur in de binnenstad, dat is pas duurzaam veilig Maximaal 30 km/uur in de binnenstad, dat is pas duurzaam veilig ‘Volgens mij moet de Duurzaam Veilig-theorie op de schop. De theorie wordt als het om ongevallen met fietsers en voetgangers gaat niet gesteund door dalende cijfers,... 24 augustus Berry den Brinker
  • Automatisch de toekomst in? Automatisch de toekomst in? Naar de maan…, naar Mars…, geen files…? Mijn opa zei altijd: ‘Op de maan komen ze nooit’. Hij heeft geen gelijk gekregen en helaas heeft hij het ook niet mogen meemaken.' 24 augustus Ed Graumans, bureau 'Met Graumans'

Artikelen 1 tot 25 van 210

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2018 verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.